10 Pułk Piechoty Liniowej Królestwa Kongresowego

10 Pułk Piechoty Liniowej
Historia
Państwo	Królestwo Kongresowe
Sformowanie	1831
Dowódcy
Pierwszy	mjr Spytek Jordan
Działania zbrojne
powstanie listopadowe
Organizacja
Podporządkowanie	3 Dywizja Piechoty - VI 1831
Rodzaj wojsk	piechota

Żołnierze 10 Pułku Piechoty

Piotr Wysocki 29 listopada 1830 r. wg sztychu Jana Nepomucena Żylińskiego

10 Pułk Piechoty Liniowej Królestwa Polskiego – polski pułk piechoty okresu powstania listopadowego

Sformowany rozkazem dyktatora, gen. Józefa Chłopickiego z 10 stycznia 1831 pod nazwą: 2 Pułk Województwa Krakowskiego.

Dowódcy

• mjr Spytek Jordan (zmarł wskutek ran odniesionych 17 kwietnia),
• mjr Piotr Wysocki (od 25 maja; 6 września 1831 ranny, dostał się do niewoli rosyjskiej - więcej w jego biografii),
• ppłk Stanisław Jabłoński (od 21 września).

Pułk otrzymał w ciągu wojny 1 krzyż kawalerski, 12 złotych i 16 srebrnych.

Bitwy i potyczki

Pułk brał udział w walkach w czasie powstania listopadowego.

• Solec (13 kwietnia)
• Wronów (17 kwietnia)
• Serock (17 czerwca)
• Warszawa (6 i 7 września).

Uzbrojenie

Uzbrojenie podstawowe piechurów stanowiły kosy i piki oraz karabiny skałkowe. Z magazynów Komisji Rządowej Wojny pułk otrzymał początkowo jedynie 200 sztuk karabinów. Zapewne były to karabiny francuskie wz. 1777 (kaliber 17,5 mm), być może rosyjskie z fabryk tulskich wz. 1811 (kaliber 17,78 mm), z bagnetami. W późniejszym okresie uzbrojenie poprawiało się, dzięki broni zdobycznej i dostawom karabinów własnej produkcji. Wyposażenie żołnierzy, uzbrojonych w karabiny, uzupełniała ładownica na 40 naboi (czasem zastępowana torbą płócienną) oraz pochwa na bagnet.

Umundurowanie

Umundurowanie początkowo było niejednolite i powinno składać się, zgodnie ze wspomnianym rozkazem, z:

• wołoszki lub sukmany, najlepiej sukiennej, podszytej płótnem, w kolorze zgodnym ze strojem włościańskim w danym województwie, z kołnierzem w kolorze województwa;
• kaftana lub kożuszka z rękawami, zakrywającego podbrzusze;
• spodni sukiennych, płótnem podszytych, szarych lub w kolorze wołoszki;
• ciżem (trzewików) lub butów krótkich (z krótkimi cholewami);
• furażerki z zausznicami, z lampasem (otokiem) w kolorze województwa;
• dwóch halsztuchów (chustek na szyję) czarnych;
• trzech koszul;
• pary rękawiczek bez palców;
• dwóch par gatek (kalesonów) płóciennych.

W początkowym okresie ubiór 2 Pułku Piechoty Województwa Krakowskiego był zapewne zbliżony do ubioru żołnierzy 1 Pułku Piechoty Województwa Krakowskiego (9 Pułku Piechoty Liniowej).W późniejszym okresie, po przejściu na etat Komisji Rządowej Wojny, umundurowanie zostało ujednolicone i składało się z granatowej wołoszki z pąsowymi wyłogami rękawów, naramiennikami i kołnierzem, spodni granatowych z pąsową wypustką oraz granatowej furażerki z pąsowym otokiem i wypustką. Oficerowie mieli miękkie, niskie, pąsowe rogatywki, obszyte barankiem. Pasy białe, trzewiki czarne.

Liczebność pułku

Wg etatu pułk miał liczyć 2695 ludzi, rekrutowanych (podobnie jak 10 ppl) z Gwardii Ruchomej Województwa Krakowskiego. Zgodnie z raportem Regimentarza Lewego Brzegu Wisły Gwardia Ruchoma w tym województwie liczyła 6033 rekrutów. Pod koniec stycznia pułk liczył 1483 żołnierzy. W wykazach Komisji Wojskowej Rządu "Stan obecnych do boju" pojawia się 31 marca 1831 roku w liczbie 1557 żołnierzy (2 bataliony) w składzie korpusu Sierawskiego, następnie Dziekońskiego w sandomierskiem. 6 lipca był wykazany w składzie III Dywizji Piechoty gen. Małachowskiego (później Bogusławskiego), licząc 1071 osób w 2 batalionach. 22 sierpnia liczył 1217 ludzi, 8 października, przed przekroczeniem granicy pruskiej, liczył 650 ludzi.

Bibliografia

• Bronisław Gembarzewski: Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831. Warszawa: 1925. 
• Bronisław Pawłowski: Źródła z dziejów wojny polsko-rosyjskiej 1830-1831. Warszawa: 1931-1935. 
• Jan Wimmer: Historia piechoty polskiej do roku 1864. Warszawa: 1978. 
• Bronisław Gembarzewski: Wojsko polskie. Ubiór, uzbrojenie, oporządzenie. Tom IV. Od 1815 do 1831 roku. Warszawa: 1966.