Karabin maszynowy DSzK

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Diegtiariewa-Szpagina Krupnokalibiernyj (DSzK)
12,7-мм станковый пулемёт ДШК образца 1938 года (3-1).jpg
12,7 mm karabin maszynowy DSzK wz. 38
Dane podstawowe
Państwo  ZSRR
Rodzaj wielkokalibrowy karabin maszynowy
Historia
Prototypy 1938
Produkcja seryjna 1938 – ??
Dane techniczne
Kaliber 12,7 mm
Nabój Nabój 12,7 x 108 mm[1]
Taśma nabojowa metalowa taśma mieszcząca 50 nab.[1]
Wymiary
Długość 1586 mm[1]
Długość lufy 1066 mm[1]
Długość linii celowniczej 1100 mm
Masa
broni 157 kg (karabin na podstawie)[2]
karabinu właściwego 35,5 kg[1]
wyposażenia dodatkowego 9 kg (załadowana taśma 50-nab.)
Inne
Prędkość pocz. pocisku 850 m/s[1]
Szybkostrzelność teoretyczna 550 strz./min[1]
Szybkostrzelność praktyczna 80 strz./min
Zasięg skuteczny 1500-2000 m (do celów naziemnych)
1000 m (do celów powietrznych)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

DSzK wz. 1938 (ros. Дегтяров – Шпагин – Колесников – крупнокалиберный, ДШК[2]) – wielkokalibrowy karabin maszynowy kalibru 12,7 x 108 mm, konstrukcji radzieckiej, z okresu przed II wojną światową[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1930 Wasilij Diegtiariow opracował wkm DK. Jego układ konstrukcyjny, zasada działania, ryglowanie oparte były na innym dziele tego konstruktora – ręcznym karabinie maszynowym DP. Nie była to zbyt udana konstrukcja. Mimo przyjęcia broni w 1934 do uzbrojenia Armii Czerwonej, wyprodukowano niewielką jej ilość. Ostatecznie karabin został wycofany z uzbrojenia w 1939. Równocześnie trwały prace modernizacyjne podjęte przez G. Szpagina i Kolesnikowa[2]. Pierwszy z nich opracował mechanizm zasilania taśmowego typu bębnowego, a drugi – uniwersalną podstawę kołowo-trójnożną[2]. Broń ta została przyjęta do uzbrojenia w 1938, pod oznaczeniem DSzK (skrót od Diegtiariowa-Szpagina Krupnokalibiernyj – Wielkokalibrowy Diegtiariowa i Szpagina)[1][2].

W 1946 została przyjęta do uzbrojenia odmiana broni oznaczona DSzK wz. 1938/46. Nazywana była ona także DSzKM. Podstawowa zmiana w stosunku do pierwowzoru polegała na zastosowaniu donośnika przesuwakowo-dźwigniowego[1]. Daje on możliwość donoszenia taśmy nabojowej z lewej lub prawej strony broni po odpowiednim przestawieniu elementów.

Służba[edytuj | edytuj kod]

Wkm DSzK znajdował się w uzbrojeniu armii radzieckiej przez cały okres II wojny światowej. Służył głównie do obrony przeciwlotniczej. Występował w pododdziałach piechoty na podstawie kołowo-trójnożnej (kołowej, rozkładanej na trójnożną). Często był ustawiany na skrzyniach ciężarówek jako "samobieżny". W oddziałach pancernych, montowany był na wieżach czołgów ciężkich IS-2 i IS-3, a także ciężkich dział samobieżnych ISU-122 i ISU-152. W 1943 znalazł się w uzbrojeniu LWP[2]. Wkm-y DSzK pozostały w uzbrojeniu również po zakończeniu wojny. Początkowo był podstawowym typem wielkokalibrowego karabinu maszynowego w armiach Układu Warszawskiego. Stosowany był też w innych państwach zaopatrywanych w uzbrojenie przez ZSRR. Stał się drugim co do popularności na świecie systemem wkm-u, po amerykańskim Browning M2. Od połowy lat 50., rozpoczął się proces ich wymiany na nowsze typy wkm-ów (głównie NSW i KPW). Obecnie karabiny maszynowe DSzK i DSzKM zostały wycofane z uzbrojenia przez większość armii. W Europie jest używany przez armie krajów mające na uzbrojeniu starsze czołgi radzieckie (T-54 i T-55) np. Rumunię. W Wojsku Polskim DSzK jest używany w armato-haubicach DANA. DSzK jest nadal popularną bronią w krajach trzeciego świata.

W posiadaniu karabinu są również talibowie, walczący z wojskami koalicji w Afganistanie. Przykładem użycia DSzK przez afgańskich rebeliantów było zestrzelenie amerykańskiego śmigłowca obserwacyjnego typu Kiowa, oraz ostrzelanie polskiego Mi-24 gdzie rannych zostało dwóch członków załogi[3].

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Karabin działa na zasadzie odprowadzenia gazów prochowych przez boczny otwór w ściance lufy[2]. Komora gazowa posiada regulator z trzema otworami o różnych średnicach. Zasilany jest taśmowo z metalowej taśmy elastycznej o ogniwach otwartych i pojemności 50 nabojów[2]. Donośnik jest napędzany przez suwadło. Ryglowanie za pomocą rygli symetrycznych, rozchylanych w płaszczyźnie poziomej[2]. Mechanizm uderzeniowy bijnikowy. Bijnik połączony na stałe z suwadłem. Mechanizm spustowy tylko do ognia ciągłego.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Martin J. Dougherty: Broń strzelecka od roku 1860 do współczesności. Bremen: MAK, 2010, s. 163-164. ISBN 978-3-939991-73-1.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 Andrzej Ciepliński, Ryszard Woźniak: Encyklopedia współczesnej broni palnej (od połowy XIX wieku). Warszawa: Wydawnictwo WiS, 1994, s. 61. ISBN 83-86028-01-7.
  3. Zasadzka na zły początek… | Z Afganistanu