132 Eskadra Myśliwska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
132 Eskadra Myśliwska
Godło 132 eskadry.jpg
Godło 132 eskadry myśliwskiej
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 25 maja 1919
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca nie posiadała
Patron nie posiadała
Tradycje
Święto 29 sierpnia[1]
Nadanie sztandaru nie posiadała
Rodowód 15 Eskadra Myśliwska
112 Eskadra Myśliwska
Kontynuacja 302 Dywizjon Myśliwski „Poznański”
II Dywizjon Myśliwski Krakowsko-Poznański
3 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego „Poznań”
3 Eskadra Lotnictwa Taktycznego„Poznań”
31 Baza Lotnictwa Taktycznego
Dowódcy
Pierwszy por. pil. Jerzy Dziembowski
Ostatni kpt. pil. Franciszek Jastrzębski
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Garnizon Poznań
Podległość III/3 dywizjon myśliwski
Rodzaj wojsk Lotnictwo
Rodzaj sił zbrojnych Wojsko[2]

132 eskadra myśliwska (132 em) – pododdział lotnictwa myśliwskiego Wojska Polskiego II RP.

Historia Eskadry[edytuj | edytuj kod]

4 Eskadra Bojowa Wielkopolska[edytuj | edytuj kod]

25 maja 1919 roku na lotnisku Ławica w Poznaniu została sformowana 4 Eskadra Bojowa Wielkopolska (tzn. „myśliwska”, w odróżnieniu od eskadr „polowych”). Dowódcą został por. pil. Jerzy Dziembowski, początkowo eskadra miała 6 pilotów. Eskadra była pododdziałem Sił Zbrojnych Polskich w byłym zaborze pruskim.

Posiadała samoloty poniemieckie, początkowo 3 myśliwce Albatros D.III, 2 Fokker D.VII i 1 Fokker D.VIII (E.V). Od lipca 1919 do treningu używano francuskich myśliwców SPAD VII, następnie doszły dalsze Fokkery D.VII.[3].

20 września 1919 roku stacjonowała na Ławicy, pozostając w dyspozycji Naczelnego Dowództwa.

15 Eskadra Myśliwska[edytuj | edytuj kod]

W lutym 1920 roku, w ramach zjednoczenia Wojska Wielkopolskiego z Wojskiem Polskim, została przemianowana na 15 Eskadrę Myśliwską[4]. Przebazowana na lotnisko w Bydgoszczy, stanowiła rezerwę Naczelnego Dowództwa. W kwietniu 1920 roku eskadra liczyła 7 pilotów i 9 myśliwców Fokker D.VII, 2 SPAD VII i 1 dwumiejscowy samolot wielozadaniowy Albatros B.II (część samolotów niezmontowana)[3]. Dowódcą był por.pil. Jerzy Dziembowski. Wśród lotników był m.in. ppor. obs. Zdzisław Bilażewski.

W maju 1920 roku eskadra została wysłana na front wojny polsko-radzieckiej i włączona do III Dywizjonu. 16 maja 1920 roku eskadra dotarła na lotnisko Wapniarka na Podolu, skąd prowadziła rozpoznanie i atakowała cele naziemne podczas działań bojowych przeciw bolszewikom lekkimi bombami i ogniem broni pokładowej. M.in. 24 maja 5 samolotów zniszczyło radziecką baterię artylerii w Zielonce, a 27 i 28 maja eskadra aktywnie uczestniczyła w atakach na stację kolejową Malewannaja, znajdujący się tam tabor i pociągi pancerne (z 5. i 21. Eskadrą)[5].

Na początku czerwca w związku z postępami wojsk radzieckich eskadrę wycofano do Płoskirowa, gdzie przez pewien czas odpoczywała, a od 25 czerwca wznowiła działania z lotniska w Deraźni. 27 czerwca jednak ponownie została wycofana do Płoskirowa, a 1 lipca dalej do Tarnopola, po czym 14 lipca do Lwowa, gdzie odtwarzała gotowość bojową, otrzymując nowe samoloty. Na wyposażeniu miała wówczas kilka myśliwców Fokker D.VII, jeden Fokker D.VIII (E.V) oraz jeden wielozadaniowy Albatros B.II[6]. Od 21 lipca eskadra wznowiła działalność z lotniska Lewandówka pod Lwowem.

Mimo planów przebazowania do Radomia, celem wsparcia 4 Armii w bitwie warszawskiej, pozostała we Lwowie w III Dywizjonie wspierając 6 Armię. Armia i cały Front Południowy miały za zadanie bronić Lwowa i szachować kawalerię Budionnego w Małopolsce wschodniej. Dowódcą eskadry w bitwie pod Lwowem był por. Dziembowski, w skład pilotów wchodzili m.in. Antoni Bartkowiak, Józef Hendricks, Edward Lewandowski, Stanisław Rozmiarek[7].

15 sierpnia eskadra jako pierwsza z III Dywizjonu rozpoczęła ataki szturmowe na konnicę Budionnego w okolicy Bugu. Tego dnia rozbito w przymusowych lądowaniach dwa samoloty uszkodzone ogniem karabinów maszynowych – śmiertelnie ranny został sierż. Rozmiarek, a por. Hendricks zdołał uniknąć niewoli. Od 16 sierpnia eskadra w składzie całego III Dywizjonu wykonywała intensywne loty w celu powstrzymania armii Budionnego, wdzierającej się w lukę, szczególnie w dniach 17 i 18 sierpnia. M.in. 17 sierpnia dowódca eskadry por. Dziembowski wykonał 4 loty, ppor. Lewandowski 4 loty. 18 sierpnia ppor. Lewandowski został jednak zestrzelony[7].

W obawie przed zajęciem Lwowa, pod wieczór 18 sierpnia Dywizjon, w tym 15 eskadra, odleciał do Przemyśla, we Lwowie pozostało jedynie dowództwo lotnictwa frontu i armii z mjr pil Cedric Fauntleroyem na czele. Kontynuowano jednak stamtąd mniej nasilone loty bojowe w rejonie Lwowa, głównie rozpoznawcze, a 24 sierpnia Dywizjon powrócił pod Lwów. 25 sierpnia eskadra dysponowała 4 samolotami sprawnymi, 6 w remoncie i 3 w montażu[7].

Na przełomie sierpnia i września 1920 eskadra ponownie walczyła z kawalerią Budionnego, podczas bitwy pod Komarowem. M.in. 31 sierpnia ppor. Bartkowiak wykonał 4 loty i rozproszył kilkusetosobowy oddział jazdy w rejonie Cześnik pod Zamościem. Z uwagi na oddalenie rejonu bitwy, eskadra urządziła lotnisko wysunięte pod Korczowem. 8 października Eskadra przebazowała do Zdołbunowa, wykonując loty bojowe do 17 października[7].

Ogółem, od maja do października 1920, 15 Eskadra wykonała 277 lotów bojowych, tracąc 4 samoloty od ognia z ziemi (dalsze 3 uszkodzono w walce) i jednego pilota zabitego i jednego rannego[3]. Nie dochodziło do walk powietrznych.

Po zakończeniu działań wojennych, na mocy rozkazu z 18 stycznia 1921 roku 15 Eskadra Myśliwska stacjonowała w Ostrowie Wielkopolskim. W sierpniu 1921 roku 15 Eskadra Myśliwska wchodziła w skład V Dywizjonu Myśliwskiego 3 Pułku Lotniczego w Poznaniu-Ławicy. Zgrupowano w niej myśliwce Albatros D.III (Oef)[3].

112 Eskadra Myśliwska[edytuj | edytuj kod]

W 1925 roku eskadra została przemianowana na 112 Eskadrę Myśliwską. W dalszym ciągu wchodziła w skład V Dywizjonu Myśliwskiego 3 Pułku Lotniczego. W 1927 roku na uzbrojenie weszły myśliwce SPAD 51 i SPAD 61.

132 Eskadra Myśliwska[edytuj | edytuj kod]

Jesienią 1928 roku, w ramach uporządkowania nazewnictwa, 112 Eskadra Myśliwska została przemianowana na 132 Eskadrę Myśliwską.

W kampanii wrześniowej 1939 roku eskadra walczyła w składzie Armii „Poznań” operując z lotniska polowego w miejscowości Dzierżnica. Eskadra posiadała dziesięć samolotów PZL P.11c[8].

Personel eskadry we wrześniu 1939 roku

  • dowódca eskadry - kpt. pil. Franciszek Jastrzębski
  • zastępca dowódcy eskadry - ppor. pil. Henryk Bibrowicz
  • oficer techniczny - ppor. techn. Edward Dąbrowski
  • szef mechaników - st. majster wojsk. Franciszek Grześkowiak
  • szef administracyjny eskadry - st. sierż. Feliks Kaźmierczak

Piloci:

Według Biura Historycznego Lotnictwa w Londynie piloci 132 em odnieśli następujące zwycięstwa:
1.9.1939

  • ppor. pil. Kostecki, kpr. pil. Jasiński – 1 He 111

2.9.1939

  • ppor. pil. Maliński – 1 He 111
  • ppor. pil. Bibrowicz – 1 Do 17

3.9.1939

  • ppor. pil. Bibrowicz – 1 Do 17

4.9.1939

  • ppor. pil. Łuczyński – 1 Do 17

5.9.1939

  • pchor. pil. Maliński – 1 He 111

6.9.1939

  • pchor. pil. Pudelewicz – 1 Do 17

7.9. 1939

  • pchor. pil. Wapniarek – 1 He 111
  • kpt. pil. Jastrzębski – 1 Do 17
  • ppor. pil. Łuczyński – 1 Do 17
  • pchor. pil. Olewiński – 1 Do 17

8.9.1939

  • ppor. pil. Łuczyński – 1 Do 17

9.9.1939

  • kpt. pil. Jastrzębski – 1 Bf 109
  • pchor. pil. Olewiński – 1 Do 17
  • pchor. pil. Maliński – 1 Bf 110

10.9.1939

  • kpr. pil. Jasiński – 1 Bf 110

11.9.1939

  • ppor. pil. Anders – 1 He 111
  • kpt. pil. Jastrzębski – 1 Bf 110

12.9.1939

  • ppor. pil. Pudelewicz – 1 Bf 109
  • ppor. pil. Wapniarek – 1 Me 109

16.9.1939

  • ppor. pil. Wapniarek – 1 Do 17

17.9.1939

  • kpr. pil. Mazur – 1 Hs 126 – uszkodzony

Dowódcy eskadry[edytuj | edytuj kod]

  • por. pil. Jerzy Dziembowski (1919-1921)
  • kpt. pil. Tadeusz Jarina (1921 - III 1923)
  • por. pil. Edward Lewandowski (III 1923 - VII 1924)
  • kpt. pil. Kazimierz Jarzębiński (VII 1924 - III 1925)
  • kpt. pil. Edward Lewandowski (VI 1925 - VIII 1926)
  • kpt. pil. Franciszek Jach (VIII 1926 - X 1929[9])
  • por. / kpt. pil. Mieczysław Mümler (X 1929 - XI 1937 → dowódca III/3 dm)
  • kpt. pil. Franciszek Jastrzębski (XI 1937 - IX 1939)

Przypisy

  1. Święto 3 Pułku Lotniczego.
  2. Ustawa z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku obrony (Dz. U. z 1938 r. Nr 25, poz. 220). W skład Sił Zbrojnych II RP wchodziły wojska lądowe nazywane ówcześnie wojskiem i Marynarka Wojenna. Wojsko składało się z jednostek organizacyjnych wojska stałego i jednostek organizacyjnych Obrony Narodowej, a także jednostek organizacyjnych Korpusu Ochrony Pogranicza.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Goworek, T., s. 73-74
  4. Tarkowski, K., s.53; Goworek, T., s. 73
  5. Tarkowski, K., s.58-59
  6. Tarkowski, K., s.75
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Tarkowski, K., s. 100-106
  8. Jerzy Pawlak: Polskie eskadry w Wojnie Obronnej 1939. s. 55.
  9. Sankowski, Wojciech: Ławica lat dwudziestych, w: Lotnictwo z szachownicą nr 3, s.11-15

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tomasz Goworek, Pierwsze samoloty myśliwskie lotnictwa polskiego, Warszawa 1991, ISBN 83-85001-46-8.
  • Izydor Koliński: Wojsko Polskie. Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 9, Regularne jednostki Wojska Polskiego (lotnictwo), formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek lotniczych, Warszawa, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1978.
  • Jerzy Pawlak, Polskie eskadry w latach 1918-1939, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 1989, ISBN 83-206-0760-4.
  • Jerzy Pawlak: Polskie eskadry w Wojnie Obronnej 1939. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1982, s. 60-66. ISBN 83-206-0281-5.
  • Krzysztof Tarkowski, Lotnictwo polskie w wojnie z Rosją Sowiecką 1919-1920, Warszawa 1991, ISBN 83-206-0985-2.