155 mm haubica ultralekka M777

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Haubica M777
Haubica M777 na stanowisku ogniowym
Haubica M777 na stanowisku ogniowym
Dane podstawowe
Państwo  Wielka Brytania
Producent BAE Systems
Rodzaj haubica
Historia
Prototypy 1998-2002
Produkcja seryjna od 2002
Dane taktyczno-techniczne
Kaliber 155 mm
Długość lufy 39 kalibrów
Donośność 24 700 m (pocisk odłamkowo-burzący)

30 000 m (pocisk z dodatkowym napędem rakietowym RAP)

40 000 m (pocisk M982 Excalibur)[1]

Prędkość pocz. pocisku 827 m/s (ładunek 8-Super)
Długość 9,51 m (położenie transportowe)

10,21 m (położenie bojowe)

Szerokość 2,77 m (położenie transportowe)

3,72 m (położenie bojowe)

Wysokość 2,26 m (położenie transportowe)
Masa 3773 kg
Kąt ostrzału -5° do +70° (w pionie)
+/- 22,5° (w poziomie)
Długość odrzutu 1400 mm (maksymalna)
Szybkostrzelność 5 strz./min. (chwilowa)

2 strz./min. (długotrwała)

Obsługa 7 żołnierzy
Szybkość marszowa 88 km/h (drogi utwardzone)

50 km/h (bezdroża)

Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strzelanie z haubicy M777. Afganistan, rok 2009

M777 (ang. M777 Ultralightweight Field Howitzer) – ultralekka haubica kalibru 155 mm.

VSEL opracowało haubicę M777 jako lekkie, bardzo mobilne działo kalibru 155 mm dla sił szybkiego reagowania Sił Zbrojnych USA. Lekkość konstrukcji uzyskano dzięki użyciu na szeroką skalę stopów tytanu w miejsce dotąd stosowanej stali. Na początku XXI wieku haubica M777 trafiła do USMC i US Army, gdzie ma zastąpić starsze, cięższe i mające mniejszą wartość bojową haubice M198[2]. Ze względu na jej zalety haubicę M777 przyjęły na wyposażenie także Kanada i Australia.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na początku lat 80. XX wieku amerykańscy eksperci wojskowi zasugerowali potrzebę posiadania lekkich sił szybkiego reagowania, które można by było w ciągu kilkudziesięciu godzin przerzucić drogą lotniczą w każdy rejon świata. Wobec tego z polecenia prezydenta Cartera w ramach US Readiness Command 1 marca 1980 roku utworzono Rapid Deployment Joint Task Force (RDJTF), którego dowódcą został generał Paul X. Kelley. RDJTF nie posiadał podległych sobie jednostek, lecz w razie potrzeby miał korzystać z wydzielonych jednostek US Army, USMC, US Navy oraz USAF. W roku 1983 na podstawie RDJTF utworzono odrębne dowództwo United States Central Command (USCENTCOM)[3][4][5]. Nowa doktryna wymusiła opracowanie nowego uzbrojenia, które spełniałoby jej wymagania[3].

Uzbrojenie i wyposażenie sił szybkiego reagowania miało spełniać następujące warunki[3]:

  • transport strategiczny samolotami C-130 lub większymi,
  • transport i wyładunek taktyczny w obszarze walki za pomocą lekkich i średnich śmigłowców oraz pojazdów transportowych,
  • zdolność do wyładunku na otwartych plażach z lekkich okrętów i poduszkowców desantowych.

Jedną z ważniejszych kwestii było zapewnienie oddziałom desantowym wsparcia artylerii. Stosowana do tej pory przez USMC haubica M198 była zbyt ciężka, aby możliwe było desantowanie jej z morza oraz transport śmigłowcami lżejszymi od CH-47 i CH-53. Z kolei używane w US Army haubice lekkie M119 spełniające wymagania transportowe, cechowały się zbyt małą donośnością i siłą rażenia amunicji[3].

Wobec tego w roku 1986 wspólnie USMC i US Army określiły wstępne wymagania operacyjne dla nowej haubicy holowanej kalibru 155 mm. Założono, że nowa haubica powinna posiadać m.in.[3]:

  • donośność i szybkostrzelność takie same lub wyższe niż haubica M198,
  • masę poniżej 4000 kg,
  • prostą konstrukcję,
  • zdolność do prowadzenia ognia amunicją NATO-wską,
  • możliwość holowania jej przez pojazdy o masie poniżej 3 ton.

W maju 1987 roku brytyjska firma Vickers Shipbuilding and Engineering (VSEL) zademonstrowała Amerykanom swoją koncepcję lekkiej haubicy polowej kal. 155 mm, która spełniała powyższe wymagania. Propozycja spotkała się z zainteresowaniem i we wrześniu 1987 firma VSEL dostarczyła do oceny projekt haubicy o nazwie Ultralightweight Field Howitzer (UFH)[3].

W czerwcu 1990 roku haubica UFH otrzymała certyfikat bezpieczeństwa i wstępną ocenę operacyjną USMC. W sierpniu 1990 roku odbyły się udane próby transportu UFH oraz jej 7-osobowej załogi za pomocą śmigłowca UH-60L Black Hawk, a w styczniu 1991 roku US Army zatwierdziła program badań haubicy na poligonach amerykańskich[3].

W kolejnych latach próby poligonowe prowadziły US Army i USMC. Pierwszy prototyp oznaczony XM777 powstał we wrześniu 1998 roku. Podczas realizacji projektu wprowadzano kolejne modyfikacje i udoskonalenia[3].

W roku 2002 Departament Obrony USA zawarł kontrakt na pierwszą seryjną partię haubic M777 o wartości 135 mln USD. Głównym producentem haubic M777 dla USA została firma BAE Systems, która w międzyczasie wchłonęła firmę VSEL[3].

Pierwsze egzemplarze (M777) dostarczono dla USMC w lutym 2004 roku[3].

Zastosowania bojowe[edytuj | edytuj kod]

USA[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze haubice M777 trafiły do USMC w roku 2004[3], a w roku 2005 wyposażono w nie jednostki artylerii 11th Marine Regiment. Natomiast do US Army pierwsze haubice zostały dostarczone w roku 2006 i trafiły do 2nd Battalion, 11th Field Artillery stacjonującego na Hawajach[6].

Do sierpnia 2008 roku dostarczono dla USMC i US Army ogółem ponad 400 haubic M777[6].

Początkowo planowano zamówienie docelowej liczby 737 sztuk, ale w roku 2011 zwiększono zamówienie do ponad 1000 sztuk[2][7].

Swoje haubice M777 Amerykanie bojowo wykorzystywali zarówno w Afganistanie (od grudnia 2007), jak i w Iraku (od 2008 roku)[8][6].

Kanada[edytuj | edytuj kod]

Kanadyjska haubica M777 w Afganistanie, rok 2007

Kanada w roku 2005 od USMC zakupiła 6 haubic M777, które trafiły do 1st Regiment Royal Canadian Horse Artillery. W lutym 2006 roku haubice skierowano do Afganistanu dla wzmocnienia znajdującego się tam kanadyjskiego kontyngentu. Podczas służby w Afganistanie haubica M777 zebrała bardzo dobre opinie, wobec czego w roku 2006 zamówiono dodatkowe 6 sztuk[8][9][6][10].

W czerwcu 2008 Kanada zamówiła kolejne 25 sztuk haubic M777 zwiększając liczbę haubic tego typu w dyspozycji Canadian Army do 37[6].

W roku 2008 specjalnie dla haubic M777 zamówiono także nowe pociski precyzyjne M982 Excalibur. Koszt jednego takiego pocisku wynosi ok. 150 tys. dolarów (dla porównania koszt zwykłego pocisku wynosi ok. 2 tys. dolarów)[11][10].

Australia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze haubice M777A2 (35 sztuk) australijska armia zamówiła w roku 2009. Haubice trafiły do jednostek artylerii podporządkowanych 1 Dywizji, gdzie zastąpiły używane dotąd haubice L119 kal. 105 mm i M198 kal. 155 mm[12].

W roku 2012 australijskie ministerstwo obrony zamówiło 19 kolejnych haubic M777A2. Koszt ich zakupu wyniósł ok. 70 milionów dolarów. Zakupienie dodatkowych haubic pozwala na wyposażenie w nie sześciu baterii artylerii[13][14].

Haubice M777A2 znajdują się na wyposażeniu 1st i 4th Regiment, Royal Australian Artillery oraz School of Artillery w Puckapunyal[15].

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Haubica M777 składa się z dwóch zasadniczych elementów – łoża i zespołu wahliwego[3].

Łoże dzielone jest na część górną i dolną. Łoże dolne składa się z dwóch stabilizatorów i dwóch składanych ogonów z samookopującymi się lemieszami. Po bokach łoża zamocowany jest układ jezdny z dwoma kołami z felgami aluminiowymi współpracujący z zawieszeniem hydrauliczno-pneumatycznym i zwrotnicą. Przy każdym kole umieszczona jest ręczna pompa hydrauliczna służąca do podnoszenia i opuszczania koła na stanowisku ogniowym[3].

Łoże górne wyposażone jest w mechanizm śrubowy z dwoma ręcznymi pokrętłami służący do zmieniania położenia lufy z pionie, a także odrębny mechanizm pozwalający na obrót haubicy w poziomie. Ponadto na łożu górnym zamocowany jest celownik optyczno-mechaniczny[3].

Zespół wahliwy obejmuje kołyskę typu otwartego oraz lufę[3].

Haubica M777 posiada lufę typu M284 o długości 39 kalibrów. Lufa została wykonana w ten sposób, aby możliwe było używanie wszystkich rodzajów amunicji NATO o kal. 155 mm. Jej żywotność szacowana jest na 2650 strzałów, zaś żywotność zamka i oporopowrotnika szacowana jest na 5300 strzałów. W konstrukcji zastosowano zamek M289 typu śrubowego otwierany i zamykany hydraulicznie z mechanizmem uderzeniowym M49. Zapłonniki mogą być ładowane automatycznie z magazynka o pojemności 10 sztuk[3].

Komorę nabojową przystosowano do prowadzenia ognia z wykorzystaniem modułowych ładunków miotających MACS[3].

Haubicę w dużym stopniu wykonano ze stopu na bazie tytanu (Ti-6Al-4V), uzyskując dużą wytrzymałość przy dużo mniejszej masie niż w przypadku podobnej konstrukcji ze stali[3].

Warianty i modyfikacje[edytuj | edytuj kod]

Prototyp XM 1203 NLOS-C

Warianty[edytuj | edytuj kod]

  • XM777 – oznaczenie prototypu zbudowanego w 1998 roku[3]
  • M777 – wersja podstawowa wdrożona do produkcji w roku 2002[3]
  • M777A1 – haubica z cyfrowym systemem kierowania ogniem[6]
  • M777A2 – haubica M777A1 z zaktualizowanym oprogramowaniem, które przystosowuje system kierowania ogniem do wystrzeliwania naprowadzanego pocisku M982 Excalibur[6]

Modyfikacje[edytuj | edytuj kod]

  • M777 Portee – prototypowy system transportu haubicy M777, oparty na umieszczeniu haubicy na podwoziu ośmiokołowym. Dzięki takiemu rozwiązaniu zwiększono mobilność działa, jednakże przed strzałem wymagane było częściowe wyładowanie haubicy z pojazdu. M777 Portee został opracowany przez BAE Systems dla British Army w roku 2005. Z powodów finansowych projekt przerwano w roku 2007[16].
  • XM1203 NLOS-C – projekt lekkiego samobieżnego zestawu artyleryjskiego wykorzystującego system uzbrojenia haubicy M777[3]. Jako część programu Future Combat Systems projekt został anulowany w 2009 roku[17].

Możliwości transportowe[edytuj | edytuj kod]

Transport haubicy śmigłowcem CH-47

Haubica M777 może być holowana przez wszystkie pojazdy o napędzie 4x4 o masie powyżej 2,5 t, wyposażone w pneumatyczny układ hamulcowy. Na krótkie odległości działo może być holowane także przez pojazdy klasy Humvee czy Land Rover Defender[3].

Do transportowania taktycznego haubicy drogą powietrzną można użyć śmigłowców ciężkich: CH-47 i CH-53, średnich: UH-60L, AS 532, AW101, UH-60A, AS 530, Westland Sea King i Bell 214ST. Ponadto istnieje możliwość zastosowania śmigłowców lżejszych po rozłożeniu haubicy na dwie części[3].

Transport strategiczny możliwy jest z użyciem samolotów: C-130, C-141, C-5 i V-22[3].

Transport morski haubicy możliwy jest przez wszystkie rodzaje okrętów i poduszkowców desantowych[3].

Użytkownicy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. E-RAPORT MSPO 2/2008 - EXCALIBUR NA LIŚCIE PRZEBOJÓW US ARMY (pol.). www.altair.com.pl. [dostęp 2013-03-30].
  2. 2,0 2,1 500 haubic M777 (pol.). www.altair.com.pl, 2009-04-17. [dostęp 2013-03-30].
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 3,16 3,17 3,18 3,19 3,20 3,21 3,22 3,23 3,24 3,25 Mariusz Magier. Lekka 155 mm haubica M777 (UFH) i jej warianty. „Nowa Technika Wojskowa”. 12/2005, s. 38-45, grudzień 2005. Andrzej Kiński – redaktor naczelny. Warszawa: Magnum-X Sp. z o.o.. ISSN 1230-1655 (pol.). 
  4. Rapid Deployment Force, United States (Peter Antill) (ang.). www.historyofwar.org. [dostęp 2013-06-26].
  5. U.S. Central Command History (ang.). www.centcom.mil. [dostęp 2013-06-26].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 M777 155mm Ultralightweight Field Howitzer, United Kingdom (ang.). www.army-technology.com. [dostęp 2013-03-30].
  7. Ostatnie zamówienie? (pol.). www.altair.com.pl, 2011-10-03. [dostęp 2013-05-10].
  8. 8,0 8,1 8,2 Tysiąc haubic M777 (pol.). www.altair.com.pl, 2011-02-24. [dostęp 2013-04-24].
  9. Marika Dubé: Improved M777 howitzer to enter service this summer (ang.). www.forces.gc.ca, 2011-07-20. [dostęp 2013-05-10].
  10. 10,0 10,1 37 Additional 155mm M777 Light-Weight Towed Howitzers US Foreign Military Sale Notice — A Proposed Sale to Canada (ang.). www.casr.ca. [dostęp 2013-05-10].
  11. M777 dla Australii (pol.). www.altair.com.pl, 2008-07-21. [dostęp 2013-05-10].
  12. M777 155 millimetre Light Weight Towed Howitzer (ang.). www.army.gov.au. [dostęp 2013-05-10].
  13. 13,0 13,1 Australia kupuje dodatkowe M777A2 (pol.). www.altair.com.pl, 2012-10-17. [dostęp 2013-04-24].
  14. Australian Department of Defence: Australia Orders Additional M777 Howitzers (ang.). www.defencetalk.com, 2012-10-17. [dostęp 2013-05-10].
  15. Lt-Col Mitch Kennedy, LCpl Mark Doran. Changes in artillery. „Army - The Soldiers' Newspaper”. 1253, s. 3, 3 marca 2011. Australian Army (ang.). [dostęp 2013-05-10]. 
  16. M777 Portee - 155-mm self-propelled howitzer (ang.). www.military-today.com. [dostęp 2013-05-10].
  17. NLOS-C Being Put Down (ang.). www.strategypage.com, 21-08-2009. [dostęp 2013-03-30].
  18. 155mm Howitzer M777A1 (ang.). www.artillery.net. [dostęp 2013-03-30].
  19. Kym Bergmann: Push is on to bring out the big guns (ang.). The Australian, 2010-10-23. [dostęp 2013-03-30].
  20. Australijczycy stawiają na artylerię holowaną (pol.). www.defence24.pl, 2012-10-17. [dostęp 2013-03-30].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]