15 Bateria Artylerii Konnej (15 bak) – pododdział artylerii konnej Wojska Polskiego II RP.
Bateria nie występowała w pokojowej organizacji wojska. Sformowana została w dniach 24-26 sierpnia 1939, w Dąbrówce koło Służewca, w grupie jednostek oznaczonych kolorem zielonym[1]. Jednostką mobilizującą był 1 Dywizjon Artylerii Konnej. 27 sierpnia pododdział przetransportowany został koleją do Radziwia i wszedł w skład załogi Przedmościa "Płock", której trzon stanowił Batalion ON "Warszawski I" majora Franciszka Żebrowskiego. 5 września bateria podporządkowana została gen. bryg. Marianowi Przewłockiemu. W nocy z 6 na 7 września pododdział przegrupował się do Wyszogrodu, gdzie wszedł w skład załogi tamtejszego przedmościa. Kolejnej nocy bateria razem z 26 Pułkiem Ułanów Wielkopolskich pomaszerowała do Cybulic. W nocy z 9 na 10 września pododdział dotarł do rejonu Jabłonny, gdzie zawrócony został na zachód, do Puszczy Kampinoskiej. 10 września około godz. 10.00 bateria dotarła w okolice m. Kromnów. Kolejna zmiana rozkazów zmusiła pododdział do dalszego wysiłku marszowego. W nocy z 10 na 11 września bateria przegrupowała się do Tarchomina, a następnej nocy, razem z 9 Dywizjonem Artylerii Konnej, do lasów w rejonie Starej Miłosnej. 12 września 15 bak wcielona została do 2 Dywizjonu Artylerii Konnej. 13 września bateria pomaszerowała do rejonu Dębe Wielkie, gdzie zajęła stanowiska ogniowe na południe od szosy brzeskiej. Tego dnia pododdział przeszedł swój chrzest bojowy w kampanii wrześniowej, wspierając natarcie Wołyńskiej Brygady Kawalerii na Mińsk Mazowiecki. W nocy z 13 na 14 września, po załamaniu się natarcia, bateria wycofała się do rejonu Garwolina, a następnej nocy do rejonu Baranów-Łysobyki. W trakcie marszów nastąpiły straty marszowe. Zdezerterował dowódca drużyny cekaemów, Niemiec z pochodzenia. W nocy z 15 na 16 września rozpoczęty został marsz na Lubartów i dalej na Rejowiec, Uchanie (20 września) i m. Przewale, w rejonie której zatrzymano się 21 września. Następnego dnia bateria wzięła udział w drugiej bitwie pod Tomaszowem Lubelskim. Ze stanowisk ogniowych położonych na południe od m. Zubowice, pododdział prowadził ogień do celów wskazanych dowódcy 2 dak, na mapie, przez szefa sztabu Wołyńskiej BK, mjr dypl. Wilhelma Lewickiego. 23 września bateria maszerowała przez Majdan Krynicki-Suchowolę do rejonu m. Jacnia, w którym wspierała natarcie kawalerii na tę miejscowość i wzgórze 329. W czasie tej walki zniszczony został jeden jaszcz. Dowódca baterii został ranny i utracił łączność z pododdziałem. Wieczorem tego samego dnia, w rejonie kolonii Niemirówek, na rozkaz dowódcy 2 dak, ppłk. Jana Kamińskiego, żołnierze zniszczyli cztery 75 mm armaty wzór 1902/1926 i trzy jaszcze oraz zatopili posiadaną jeszcze amunicję. 24 września żołnierze baterii dotarli do m. Huta Różaniecka. Część z nich weszła w skład "oddziału kawalerii ppłk. Kamińskiego", a około dwudziestu, w tym por. Łukaszewicz, ranny ppor. rez. Barcz, ppor. rez. Jezierski, ogn. pchor. Wereszczyńskii i szef baterii, dołączyło do 3 baterii 1 dak. 27 września "oddział kawalerii ppłk. Kamińskiego" dostał się do niewoli niemieckiej, natomiast grupa por.Łukaszewicza podzieliła los oddziałów Grupy Operacyjnej Kawalerii gen. Andersa.
Obsada personalna 15 bak we wrześniu 1939
- dowódca – kpt. Walenty Rakowski[2] (ranny 23 IX pod Jacnią)
- oficer ogniowy – por. Józef Łukaszewicz
- oficer zwiadowczy – ogn. pchor. Włodzimierz Wereszczyński
- dowódca I plutonu – ppor. rez. Stanisław Gerard Jezierski
- dowódca II plutonu – ppor. rez. Stanisław Barcz (ciężko ranny 23 IX 1939 pod Jacnią)
- celowniczy – Goldberg
- celowniczy – Kac
- jaszczowy 3 działonu – bomb. Stojan
- szef baterii – ogn. Józef Radzikowski
- działonowy – kpr. Jan Bombała († 1 IX 1939 Płock)
- trębacz – bomb. Augustynia († 13 IX 1939 Dębe Wielkie)
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Grupa zielona – jednostki wzmacniane i formowane w okresie zagrożenia.
- ↑ Jan Kamiński, Od konia i armaty do spadochronu..., s. 27; Piotr Zarzycki, 15 bateria artylerii konnej..., s. 77 podają, że dowódca baterii miał na imię Włodzimierz.
[edytuj] Bibliografia
- Jan Kamiński, Od konia i armaty do spadochronu. Wspomnienia uczestnika II wojny światowej, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1980, ISBN 83-211-0127-5.
- Piotr Zarzycki, 15 bateria artylerii konnej w kampanii wrześniowej 1939 roku, Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 3 (203) z 2004.
- Piotr Zarzycki, Plan mobilizacyjny "W". Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny, Pruszków 1995, ISBN 83-85621-87-3.
