15 Dywizja Grenadierów SS (1 łotewska)

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy 15 Dywizji Grenadierów SS. Zobacz też: 15 Dywizja Piechoty - stronę ujednoznaczniającą.
Emblemat dywizji
Emblemat dywizji

15 Dywizja Grenadierów SS (1 łotewska).

Pierwsze łotewskie ochotnicze oddziały walczące po stronie Niemców powstały już w lipcu 1941 roku. Nabór do łotewskiego legionu SS rozpoczęto w styczniu 1943 roku. Formalnie nabór był dobrowolny jednak wiele jednostek łotewskiego wojska wcielono bez pytania o zdanie. W sumie zebrano 80 000 ludzi. Jesienią gotowa już dywizja ruszyła przeciwko Armii Czerwonej i była jedną ze skuteczniejszych jednostek na froncie wschodnim. W październiku 1944 roku została odcięta wraz z wieloma innymi oddziałami (w tym z łotewską 19 Dywizją Grenadierów SS) w Kurlandii, skąd przerzucono ją statkami na Pomorze. Walczyła na Wale Pomorskim, m.in. z oddziałami 1 Armii Wojska Polskiego. Tam też, w miejscowości Podgaje, 2 lutego 1945, SS-mani wchodzący w skład grupy bojowej "Elster" (niem. Kampfgruppe Elster), wchodzącej w skład 15 Dywizji Grenadierów SS, dokonali zbrodni wojennej na polskich jeńcach, paląc żywcem w stodole skrępowanych drutem kolczastym 32 żołnierzy Wojska Polskiego z 4. kompanii 3. pułku piechoty 1 Dywizji WP.[1][2][3][4]

Łotysze wycofali się potem w rejon Lędyczka, w czasie tego manewru ponieśli straty w wysokości 70 %[1] stanu osobowego i całości sprzętu ciężkiego, po okrążeniu przez 1 Armię Wojska Polskiego i radziecki 2 Samodzielny Korpus Kawalerii Gwardii. Dywizja utraciła także dowódcę, SS-Brigadeführera Herberta von Obwurzera. 15 Dywizja SS z resztkami żołnierzy przebiła się następnie w rejon Berlina i dalej na zachód. Część przedostała się przez Łabę i poddała Amerykanom. Reszta została rozstrzelana przez wojska radzieckie.

Obecnie, w niepodległej Łotwie można zaobserwować tendencję gloryfikowania kolaboracyjnych jednostek łotewskich, zwłaszcza 15 i 19 Dywizji Grenadierów SS, jako jednostek walczących o wolność Łotwy. Jednocześnie przemilcza się zbrodnie wojenne łotewskich oddziałów w służbie III Rzeszy, wyróżniających się pod tym względem nawet wśród innych jednostek Waffen SS.

Tego typu wybiórcze przedstawianie historii nie jest właściwe tylko skrajnie prawicowym i nacjonalistycznym środowiskom łotewskim, ale zdaje się obejmować szersze kręgi społeczeństwa, media, urzędy i władze państwowe.[5]

Niekiedy dochodzi wręcz do urzędowego ścigania dawnych członków ruchu oporu, szczególnie głośny był przypadek skazania na 20 miesięcy więzienia przez Sąd Najwyższy Łotwy, 30 kwietnia 2004r. , 81-letniego Wasilija Kononowa, dawnego radzieckiego partyzanta, oskarżonego o współudział w egzekucji łotewskiego SS-manna i konfidentów, odpowiedzialnych za wcześniejsze rozstrzelanie 12 partyzantów, w tym kobiety i dziecka w 1944[6][7]

1 września 1950 Komisja Stanów Zjednoczonych do spraw Osób Przesiedlonych uznała, że jednostka ta nie była stroną wrogą wobec USA i przyznała jej kombatantom prawo do ubiegania się o azyl polityczny.[8]

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 Ryszard Majewski: Waffen SS. Mity i rzeczywistość. Wrocław: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1983, s. 247. ISBN 83-03-00102-7. 
  2. ↑ Apoloniusz Zawilski: Polskie fronty. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen, 1996, ss. 463 (tom2). ISBN 83-86857-23-4. 
  3. ↑ Źródło: Grzelak, Stańczyk, Zwoliński: Armia Berlinga i Żymierskiego, Warszawa, 2002, ISBN 83-88973-27-4
  4. ↑ Polski czyn zbrojny w II wojnie światowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1988, ss. 531 (tom 3). ISBN 83-11-07038-5. 
  5. ↑ Piotr Cywiński, Roger Boyes:Front nienawiści, "Wprost" nr 39/2003
  6. ↑ http://lenta.ru/news/2006/05/07/third/
  7. ↑ http://www.rian.ru/analytics/20070216/60843604.html
  8. ↑ The Baltic Waffen SS Units are to be considered as separate and distinct in purpose, ideology, activities, and qualifications for membership from the German SS, and therefore the Commission holds them not to be a movement hostile to the Government of the United States under Section 13 of the Displaced Persons Act, as amended.Letter from Harry N. Rosenfield, Acting Chairman of United States Displaced Persons Commision, to Mr. Johannes Kaiv, Acting Consul General of Estonia, in re memorandum from the Estonian Committee in the United States zone of Germany on the question of former Estonian Legionnaires seeking admission to the United States under the Displaced Persons Act, as amended. September 13, 1950.
Źródło: "http://pl.wikipedia.org/wiki/15_Dywizja_Grenadier%C3%B3w_SS_%281_%C5%82otewska%29"