1609
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Rok 1609 / MDCIX
stulecia: XVI wiek ~ XVII wiek ~ XVIII wiek
lata: 1599 « 1604 « 1605 « 1606 « 1607 « 1608 « 1609 » 1610 » 1611 » 1612 » 1613 » 1614 » 1619
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
- 28 lutego
- wojna polsko-szwedzka: wojsko hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza zaatakowało bronioną przez Szwedów Parnawę, zdobywając ją 2 marca.
- Sokółka uzyskała prawa miejskie.
- 11 marca – wybuchła wojna polsko-moskiewska (1609-1618).
- 23/24 marca – wojna o Inflanty: zwycięstwo floty polskiej nad szwedzką w bitwie pod Salis, stoczonej w nocy z 23 na 24.
- 25 maja – Zygmunt III Waza wraz z rodziną i dworem opuścił Wawel. Datę tę przyjęto za moment przeniesienia stolicy z Krakowa do Warszawy.
- 6 października – wojna polsko-szwedzka: Jan Karol Chodkiewicz pokonał Szwedów w bitwie nad Gawią.
- W Krakowie powstał pierwszy klasztor bonifratrów w Polsce.
- Koalicja antypolska zawarta między Szwecją i Rosją, która stała się bezpośrednią przyczyną wybuchu wojny polsko-rosyjskiej 1609-1618.
- Koniec rokoszu Zebrzydowskiego.
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 15 stycznia – w Dolnej Saksonii rozpoczęto regularne wydawanie gazety z wiadomościami.
- 9 kwietnia
- rozejm dwunastoletni pomiędzy Hiszpanią a zbuntowanymi prowincjami niderlandzkimi.
- król Hiszpanii Filip III wydał edykt nakazujący wygnanie Morysków.
- 12 kwietnia – Niderlandy proklamowały niepodległość.
- 9 lipca – cesarz Rudolf II wydał list majestatyczny gwarantujący protestantom w Czechach wolność wyznania.
- 10 lipca – w Niemczech została założona Liga Katolicka.
- 20 sierpnia – cesarz Rudolf II wydał list majestatyczny gwarantujący protestantom w Śląsku wolność wyznania.
- 25 sierpnia – Galileo Galilei zademonstrował Wenecjanom swój pierwszy teleskop.
- 28 sierpnia – Henry Hudson jako pierwszy Europejczyk wylądował w Delaware.
- 4 września – angielski żeglarz Henry Hudson dopłynął do brzegu wyspy Manhattan.
- 12 września – Henry Hudson odkrył ujście obecnej rzeki Hudson.
- 29 września – V wojna polsko-rosyjska: wojska polsko-litewskie rozpoczęły oblężenie Smoleńska.
- 30 listopada – Galileusz rozpoczął obserwację teleskopową Księżyca oraz szkicowanie jego powierzchni.
- 8 grudnia – w Mediolanie otwarto Bibliotekę Ambrozjańską.
- Brytyjczycy przybili do wyspy North Island i jako pierwsi Europejczycy postawili stopę na Seszelach.
- Zawarto Ligę Katolicką.
- Jan Kepler, wierząc w zasadniczą słuszność teorii Kopernika, opublikował pracę z której wynikało jednoznacznie, że planety nie krążą wokół Słońca po okręgach, jak przyjmował Kopernik – pierwsze dwa prawa Keplera. Trzecie prawo zostało opublikowane w roku 1619.
- Wszystkie 154 wiersze Williama Szeakspira ukazały się w kolekcji w 1609 roku,owa książka zatytułowana była "Shake-Spears SONNETS", obejmujmowała ona 152 wcześniej niepublikowanych wierszy.
[edytuj] Urodzili się
- 18 marca - Fryderyk III, król Danii i Norwegii (zm. 1670)
- 22 marca - Jan II Kazimierz, król Polski w latach 1648-1668 (zm. 1672)
- 25 listopada - Henrietta Maria, córka króla Francji Henryka IV, żona Karola I, króla Anglii i Szkocji (zm. 1669)
- Krzysztof Opaliński, poeta (zm. 1655)
- Jakub Weiher, wojewoda malborski, założyciel Wejherowa (zm. 1657)
[edytuj] Zmarli
- 4 kwietnia - Charles de L'Écluse (Kluzjusz) - francuski lekarz i botanik (ur. 1526);
- 25 czerwca - Julius d'Austria, nieślubny syn cesarza niemieckiego Rudolfa II Habsburga (ur. 1586);
- Mikołaj Gomółka, pierwszy polski kompozytor narodowy;
[edytuj] Święta ruchome
- Tłusty czwartek: 26 lutego
- Ostatki: 3 marca
- Popielec: 4 marca
- Niedziela Palmowa: 12 kwietnia
- Wielki Czwartek: 16 kwietnia
- Wielki Piątek: 17 kwietnia
- Wielka Sobota: 18 kwietnia
- Wielkanoc: 19 kwietnia
- Poniedziałek wielkanocny: 20 kwietnia
- Wniebowstąpienie: 28 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 7 czerwca
- Boże Ciało: 18 czerwca
