16 Pułk Ułanów Wielkopolskich

16 Pułk Ułanów Wielkopolskich
Historia
Państwo	II Rzeczpospolita
Sformowanie	1919
Rozformowanie	1939
Patron	gen. dyw. Gustaw Orlicz-Dreszer
Tradycje
Święto	26 lipca
Rodowód	2 Pułk Ułanów Wielkopolskich
Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały	16 Pułk Zmechanizowany 7 Brygada Zmechanizowana 7 Pomorska Brygada OW
Dowódcy
Pierwszy	płk Roman Pasławski
Ostatni	ppłk Julian Arnoldt-Russocki
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja	Bydgoszcz
Podporządkowanie	Pomorska Brygada Kawalerii
Rodzaj wojsk	kawaleria
Rodzaj sił zbrojnych	Wojska lądowe

16 Pułk Ułanów Wielkopolskich im. gen. dyw. Gustawa Orlicz-Dreszera (16 p.uł.) – oddział kawalerii Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego II RP.

Stacjonował w garnizonie Bydgoszcz, w koszarach "Ułańskich" przy ul. Szubińskiej 1.

Formowanie - pułk w powstaniu wielkopolskim

Tereny działania pułku w 1920

29 lipca - 3 sierpnia 1920

29 grudnia 1918, w miasteczku Lwówek i majątku Posadowo, z inicjatywy plutonowego Wojciecha Świerczyka, hrabiego Stanisława Korzbok-Łąckiego i hrabiego Mieczysława Kwileckiego powstał oddział jazdy złożony z Polaków, byłych kawalerzystów armii niemieckiej. 5 stycznia 1919 oddział w sile 33 szabel pod dowództwem plutonowego Wojciecha Świerczyka zameldował się u dowódcy Frontu Zachodniego, pułkownika Michała Milewskiego. 29 stycznia 1919 został przemianowany na Szwadron Jazdy Okręgu II Stał się on kadrą dla formowanego od 29 maja w Biedrusku pod Poznaniem 2 Pułku Ułanów Wielkopolskich.

18 listopada 1919 r. przed poznańskim ratuszem ppłk Pasławski otrzymał z rąk gen. Józefa Dowbór-Muśnickiego sztandar pułku, przedstawiający z jednej strony wizerunek Matki Boskiej oraz napis "Biały Sztandar - wzniosłe czyny", a z drugiej - czerwony krzyż z białym orłem pośrodku. Sztandar ten, zakopany w czasie II wojny światowej, znajduje się obecnie w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

24 stycznia 1920 pułk w pełnym składzie wkroczył do Bydgoszczy, która stała się dla niego miastem garnizonowym aż do końca jego istnienia. Stacjonował w koszarach przy ul. Szubińskiej. W związku z połączeniem Wojsk Wielkopolskich z siłami zbrojnymi Rzeczypospolitej pułk otrzymał nową numerację 16/2 Pułk Ułanów Wielkopolskich. 9 marca pułk wyruszył na front wschodni, gdzie brał udział w walkach pod Bereźnem, Brodami, Jazłowczykiem i Szczurowicami, a w ostatniej fazie wojny - pod Białymstokiem, Wisznicą i Baszami.

W 1938 pułk otrzymał imię gen. dyw. Gustawa Orlicz-Dreszera.

Działania bojowe 1939

Początek wojny zastał pułk w okolicach Chojnic i Tucholi . W wyniku ciężkich walk z oddziałami pancernymi Guderiana w Borach Tucholskich (Bukowiec, Górna Grupa, Poledno) oraz bombardowań lotniczych, 7 września 1939 pułk przestał istnieć jako zwarta jednostka (straty sięgały 40% stanu osobowego). Pomimo tego 150 ułanów 16 Pułku walczyło pod Kockiem.

Ośrodek Zapasowy zmobilizował 2 szwadrony konne, 3 spieszone, oraz dwa plutony cyklistów. Oddziały te walczyły w szeregach Zgrupowania Kawalerii "Garwolin" i zostały rozwiązane po II bitwie pod Tomaszowem Lubelskim.

Wielkopolscy ułani

Dowódcy pułku

Gen. Gustaw Orlicz-Dreszer, patron 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich

Pierwotnie zniszczony pomnik miał taki wygląd

Oddział konny POW Lwówek

• od 29 grudnia 1918 – plut. Wojciech Świerczyk

Szwadron Jazdy Okręgu II

• od 29 stycznia 1919 – pchor. Teofil Bobrownicki

2 Pułk Ułanów Wielkopolskich

• od 29 maja 1919 – ppłk Roman Pasławski

16/2 Pułk Ułanów Wielkopolskich

• od 17 stycznia 1920 – płk Roman Pasławski
• od 24 kwietnia 1920 – (p.o.) mjr Wilhelm Światłodycz-Kisiel
• od 18 czerwca 1920 – (p.o.) rtm. Stefan Czarnecki
• od 10 lipca 1920 – (p.o.) rtm. Piotr Głogowski
• od 16 lipca 1920 – mjr Ludwik Kmicic-Skrzyński
• od 26 marca 1921 – płk S.G. Włodzimierz Wołkowicki
• od 10 czerwca 1924 – (p.o.) mjr S.G. Jerzy Grobicki
• od 1 września 1924 – płk S.G. Włodzimierz Wołkowicki
• od 14 października 1924 – płk (tyt.) Rajmund Brzozowski
• od 22 marca 1929 – (p.o.) ppłk Tadeusz Byliński
• od 10 maja 1929 – ppłk Tadeusz Byliński
• od 26 stycznia 1932 – płk Edmund Heldut-Tarnasiewicz
• od 15 lipca 1939 – ppłk Julian Arnoldt-Russocki

Oficerowie pułku

• Emil Macieliński

Kawalerowie Orderu Virtuti Militari Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari

mjr Kmicic Skrzyński mjr lek Bajoński Jan rtm. Czarnecki Stefan rtm. Ślaski Jan rtm. Papara Kazimierz por. Chodecki Edmund por. Kosiarski Kazimierz por. Mirny Wiktor ppor. Bączkowski Jan ppor. Górski Wincenty ppor. Heinzel Juliusz ppor. Lubecki Stanisław ppor. Nieszkowski Edmund ppor. Piaskowski Jerzy

ppor. Stablewski Stefan ppor. Sułocki Józef ppor. Wasiutyński Antoni ppor. Żółtowski Marceli chor Mory Teodor wachm. Chłapowski Juliusz wachm. Kołodziejski Edmund wachm. Poznański Walenty wachm. Bilski Ignacy plut. Witkowski Stefan plut. Szulc Franciszek plut. Pioszyk Józef plut. Handle Jan plut. Burhart Maksymilian

kpr. Cieszyński Szczepan kpr. Dettlaff Józef kpr. Dyczek Józef kpr. Kalota Kazimierz kpr. Przybył Jan kpr. Rakoczy Stanisław kpr. Sprinter Franciszek kpr. Wojciechowski Jan st. uł. Knopp Jan uł. Banasiak Andrzej uł. Opaliński Feliks uł. Garstka Józef uł. Przybył Bolesław

Obsada personalna pułku w 1939

Pułk walczył w składzie PBK

W 2005 odbyło się odsłonięcie zrekonstruowanego pomnika pułku

• Dowództwo
  • dowódca pułku – ppłk Julian Arnold-Russocki
  • zastępca dowódcy – mjr Witold Jabłoński
  • kwatermistrz – rtm. Tadeusz Jankowski
  • adiutant – rtm. Józef Cetnerowski
  • oficer ordynansowy – por. Zygmunt Bieganowski
  • oficer informacyjny – por. Roman Pigłowski
  • oficer broni – ppor. Tadeusz Dembiński
  • oficer żywnosciowy – chor. Teodor Mary
  • płatnik – por. Ferdynand Honzatko
  • lekarz – mjr lek. Józef Jonscher (por. Bolesław Januszewski)
  • lekarz weterynarii – kpt. lek. wet. Henryk Jaskólski
  • dowódca pocztu sztandarowego – ppor. Konstanty Szułdżyński
  • wachmistrz szef – st.wachm. Walenty Waszkowiak
  • kapelan – ks. kap. Dobromir Ziarniak
  • dowódca taboru bojowego – por. Henryk Gorzechowski
  • dowódca szwadronu gospodarczego – por. Henryk Konstantynowicz
  • szef kancelarii – st.wachm. Henryk Tarczyński
• I szwadron
  • Dowódca szwadronu – rtm. Józef Przeniewski
    • szef szwadronu – st.wachm. Franciszek Walkowiak
    • dowódcy plutonów – por. Józef Bukowski, ppor. Tadeusz Jaczyński, ppor. Roman Morawski
• II szwadron
  • Dowódca szwadronu – rtm. Henryk Grudzień
    • szef szwadronu – st.wachm. Stanisław Zgorzelak
    • dowódcy plutonów – ppor. Stefan Amrogowicz, ppor. Antoni Antoniewicz, ppor. Bronisław Pigłowski
• III szwadron
  • Dowódca szwadronu – rtm. Stanisław Mikosz
    • szef szwadronu – wachm. Michał Ogór
    • dowódcy plutonów – ppor. Stefan Salmonowicz, ppor. Stanisław Feldman, ppor. Bogdan Skrzydlewski
• IV szwadron
  • Dowódca szwadronu – por. Aleksander Zarębicki
    • szef szwadronu – wachm. Aleksander Stieler
    • dowódcy plutonów – ppor. Zenon Rakowski, ppor. Ferdynand Malinowski, wachm. Franciszek Stachowiak
• Szwadron karabinów maszynowych
  • Dowódca szwadronu – rtm. Zygmunt Dulski
    • szef szwadronu – st.wachm. Stanisław Zielonka
    • dowódcy plutonów – por. Jan Trzebuchowski, ppor. Tadeusz Trzciński, ppor. Jan Sobiech
• Szwadron kolarzy
  • Dowódca szwadronu – por. Jerzy Woszczyński
    • szef szwadronu – wachm. Antoni Donimirski
    • dowódcy plutonów – ppor. Stanisław Szczepkowski, ppor. Franciszek Coppik, plut. Aleksander Siemiątkowski
• Pluton działek przeciwpancernych
  • Dowódca plutonu – por. Franciszek Liczmański
• Pluton łączności
  • Dowódca plutonu – por. Józef Irzeński

Obsada personalna Szwadronu Kawalerii Dywizyjnej 15 DP

Szwadron Kawalerii Dywizyjnej 15 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty

• dowódca – mjr Jan Paszotta
• szef – wachm. Franciszek Glapa
• oficer dyspozycyjny – ppor. Jan Winnicki
• poczet dowódcy – kpr. Florian Mazurek
• dowódcy plutonów – ppor. Franciszek Koczorowski, ppor. Bohdan Mieczkowski, ppor. Zbigniew Kamiński, ppor. Hubert Wiese
• dowódca plutonu ckm – ppor. Zygmunt Siekierski

Symbole pułkowe

Odznaka

Odznaka pamiątkowa pułku

1 wzór

Pierwsza nie zatwierdzona odznaka ma formę krzyża Virtuti Militari, którego ramiona zdobione są po brzegach granatowo-czerwoną emalią. Na ramionach krzyża wpisano numer i inicjał 16 U oraz daty i napis 26 VII 1920 POZNAŃ V 1919 Dwuczęściowa - wykonana w tombaku srebrzonym, na rewersie znak firmowy i nazwisko grawera Wabiański. Wymiary: 37x35 mm

2 wzór

Odznaka posiada formę krzyża o ramionach emaliowanych na biało z granatową cyfrą pułkową 16 i pąsowym inicjałem U. Między ramionami krzyża cztery stylizowane orły z napisami na półokrągłych tabliczkach 1809 TARNOPOL POZNAŃ 1919. Dwuczęściowa, wykonana w tombaku srebrzonym, na rewersie znak firmowy i nazwisko wykonawcy W Albiński. Wymiary: 54x43 mm; projekt: Jerzy Grobicki

3 wzór

odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 11, poz. 118 z 4 kwietnia 1925 roku. Posiada kształt krzyża, którego ramiona zakończone są kulkami i pokryte białą emalią. W środku krzyża wpisano numer 16 pokryty granatową emalią oraz inicjał U emaliowany w kolorze pąsowym. Jednoczęściowa - wykonana w srebrze, na rewersie próba srebra i imiennik grawera WG. Wymiary: 40x40 mm. Projekt: Jerzy Grobicki. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa

Barwy

W 1920 roku proporczyk granatowo-biały z paskiem pąsowym, a w 1927 proporczyk granatowo-biały ze szkarłatnym wąskim paskiem pośrodku

Otok biały.

Spodnie długie ciemnogranatowe, lampasy białe, wypustka biała

Żurawiejka

Piją z beczki, nie pijani To bydgoscy są ułani Wśród taborów sieje grozę, To szesnasty pułk aus Posen. Gdzie nas wiodło? Aż na Litwę, Znacie dobrze naszą sitwę.

Ten co psuje szyk ułański, To szesnasty pułk poznański. Lampas z gaci, koc z gałganów, To szesnasty pułk ułanów. Eleganccy, wszędzie znani, To bydgoscy są ułani.

Zawsze łasy na niewiasty, To ułanów pułk szesnasty.

Tradycje

Tradycje 16 pułku ułanów sięgają czasów napoleońskich i Księstwa Warszawskiego. Oddział jazdy sformowany na Podolu przez płk. Marcina hr. Tarnowskiego został przemianowany 28 grudnia 1809 na 16 Pułk Ułanów Księstwa Warszawskiego. Na miasto garnizonowe dla tego pułku wyznaczono Lublin.

Do tradycji pułku nawiazywał sformowany w Słupsku 16 Pułk Zmechanizowany. Po reorganizacji pułku tradycje przejęła 7 Brygada Zmechanizowana, a teraz kultywuje je 7 Pomorska Brygada Obrony Wybrzeża.

Linki zewnętrzne

16 Pułk Ułanów Wielkopolskich http://www.16puw.pl/

Grupa Rekonstrukcji Historycznej 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich http://www.grh16u.yoyo.pl/

Bibliografia

• "Almanach oficerski": praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923
• "Księga jazdy polskiej": pod protektoratem marsz. Edwarda Śmigłego–Rydza. Warszawa 1936. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1993
• Kazimierz Kosiarski: Zarys historji wojennej 16-go Pułku Ułanów. Warszawa: Z polecenia Wojskowego Biura Historycznego, 1929. 
• Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.