1805
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Rok 1805 / MDCCCV
stulecia: XVIII wiek ~ XIX wiek ~ XX wiek
dziesięciolecia: 1770–1779 • 1780–1789 • 1790–1799 • 1800–1809 • 1810–1819 • 1820–1829 • 1830–1839
lata: 1795 « 1800 « 1801 « 1802 « 1803 « 1804 « 1805 » 1806 » 1807 » 1808 » 1809 » 1810 » 1815
Wydarzenia w Polsce [edytuj]
- Wiosna – Jan Nepomucen Potocki opublikował w Petersburgu napisaną po francusku powieść Rękopis znaleziony w Saragossie. Powieść została przeniesiona na ekran w 1965 roku przez Wojciecha Hasa.
- 23 września – papież Pius VIII ustanowił diecezję lubelską.
- 19 grudnia – powstało Liceum Krzemienieckie.
- Józef Gollmayer został prezydentem Krakowa.
Wydarzenia na świecie [edytuj]
- 11 stycznia – utworzono Terytorium Michigan.
- 3 marca – utworzono Terytorium Luizjany.
- 17 marca – Napoleon Bonaparte zostaje królem Włoch.
- 24 marca – Jan I został księciem Liechtensteinu.
- 26 maja – Napoleon Bonaparte został koronowany w Mediolanie na króla Włoch.
- 26 czerwca – Genua zostaje przyłączona do Francji.
- 22 lipca – wojny napoleońskie: Anglicy pokonali flotę francusko-hiszpańską pod Finisterre.
- 9 sierpnia – powstaje III koalicja antyfrancuska.
- 8 września – rozpoczęła się wojna Francji z trzecią koalicją.
- 15 października – zwycięska dla Francuzów bitwa pod Ulm.
- 20 października – armia austriacka kapituluje w twierdzy Ulm przed armią francuską.
- 21 października – wojny napoleońskie: bitwa morska pod Trafalgarem. Flota angielska pokonuje hiszpańsko-francuską.
- 30 października – wojny napoleońskie: bitwa pod Caldiero.
- 13 listopada – Wojska Koalicji pod wodza Napoleona zdobywają bez walki Wiedeń.
- 15 listopada – Meriwether Lewis i William Clark przechodzą Amerykę Płn. w poprzek i docierają do wybrzeży Pacyfiku, kończąc pierwszą przeprawę osadników drogą lądową przez cały teren dzisiejszych Stanów Zjednoczonych.
- 24 listopada – III koalicja antyfrancuska: wojska francusko-polskie pokonały Austriaków w bitwie pod Castelfranco.
- 2-5 grudnia – Bitwa pod Austerlitz, Francuzi odnoszą wielkie zwycięstwo.
- 26 grudnia – zostaje podpisany traktat pokojowy Francji z Austrią w Presburgu (Bratysławie). Austria traci Wenecję, Istrię i Dalmację na rzecz Francji.
- Friedrich Sertürner wydziela morfinę z opium, stosuje ją jako środek znieczulający.
- Pierre Simon de Laplace wysuwa teorię sił kapilarnych.
- W Ameryce zostaje otwarty pierwszy kryty most nad rzeką Schuylkill w Pensylwanii.
- Rosjanie rozpoczynają podbój Azerbejdżanu.
- Została wynaleziona pierwsza zapałka
Urodzili się [edytuj]
- 26 stycznia – Johann Still, spiskoniemiecki przewodnik tatrzański, nauczyciel, rolnik, pszczelarz, muzykant (zm. 1890)
- 10 lutego – Cyriak Eliasz Chavara, założyciel karmelitów Maryi Niepokalanej, błogosławiony katolicki (zm. 1871)
- 13 lutego – Peter Gustav Lejeune Dirichlet, niemiecki matematyk, autor prac z teorii liczb, teorii szeregów, rachunku wariacyjnego i teorii potencjału (zm. 1859)
- 2 kwietnia – Hans Christian Andersen, bajkopisarz duński (zm. 1875)
- 19 maja – Francesco de Vico SJ, astronom włoski (zm. 1848)
- 10 grudnia – Amelia Załuska, kompozytorka, poetka, malarka, współzałożycielka (wraz z mężem, Karolem Załuskim) uzdrowiska Iwonicz-Zdrój
- 23 grudnia – Joseph Smith, pierwszy przywódca mormonów (zm. 1844)
- Franciszek Ch'oe Kyŏng-hwan, koreański męczennik, święty katolicki (zm. 1839)
- Barbara Kim, koreańska męczennica, święta katolicka (zm. 1839)
- Piotr Kwŏn Tŭg-in, koreański męczennik, święty katolicki (zm. 1839)
- Jan Zhang Tianshen, chiński męczennik, święty katolicki (zm. 1862)
- Ludwik Zejszner, polski geolog, geograf, kartograf i krajoznawca, prekursor kartografii geologicznej w Polsce (zm. 1871)
Zmarli [edytuj]
- 24 marca – Alojzy I, książę Liechtensteinu (ur. 1759)
- 9 maja – Friedrich Schiller, niemiecki poeta, dramatopisarz (ur. 1759)
- 27 czerwca – Johann Schultz, niemiecki filozof, matematyk i duchowny luterański (ur. 1739)
- 21 października – Horatio Nelson, admirał brytyjski dowodził pod Trafalgarem flotą brytyjską (ur. 1758)
Święta ruchome [edytuj]
- Tłusty czwartek: 21 lutego
- Ostatki: 26 lutego
- Popielec: 27 lutego
- Niedziela Palmowa: 7 kwietnia
- Wielki Czwartek: 11 kwietnia
- Wielki Piątek: 12 kwietnia
- Wielka Sobota: 13 kwietnia
- Wielkanoc: 14 kwietnia
- Poniedziałek wielkanocny: 15 kwietnia
- Wniebowstąpienie Pańskie: 23 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 2 czerwca
- Boże Ciało: 13 czerwca
