1854

rok 1854 / MDCCCLIV XVIII wiek · XIX wiek · XX wiek 1852 « 1853 « 1854 » 1855 » 1856   Wydarzenia w Polsce Powstanie zakładów Lilpopa w Warszawie oraz fabryki Scheiblera w Łodzi. Prapremiera Halki w Wilnie. Powstanie pierwszej w świecie kopalni ropy naftowej, z inicjatywy Ignacego Łukasiewicza, w Bóbrce k. Krosna. Po raz pierwszy w tłumaczeniu na język polski ukazało się dzieło Mikołaja Kopernika De revolutionibus (tłumaczenie Jana Baranowskiego). Wydarzenia na świecie 4 stycznia – William McDonald odkrył Wyspy McDonalda. 14 lutego – amerykański stan Teksas został połączony linią telegraficzną z resztą kraju. 17 lutego – proklamowano niepodległość Wolnego Państwa Orania. 28 lutego – została założona Partia Republikańska (USA). 31 marca – Japonia: pomiędzy siogunatem a USA podpisano Traktat z Kanagawy (otwarcie dla cudzoziemców portów: Shimoda i Hakodate). 16 kwietnia – trzęsienie ziemi zniszczyło San Salvador, stolicę Salwadoru. 24 kwietnia – w Wiedniu odbył się ślub cesarza Franciszka Józefa I z Elżbietą Bawarską. 30 maja – utworzono terytoria Kansas i Nebraski. 13 lipca – Niemcy: zakazano wszelkich stowarzyszeń robotniczych lub komunistycznych. 17 lipca – Austria: uruchomiono pierwszą na świecie linię kolejową przebiegająca przez tereny górskie. 19 sierpnia – w okolicach Fort Laramie (Nebraska) Siuksowie dokonali masakry 30-osobowego oddziału amerykańskich żołnierzy i tłumacza. 28 sierpnia – wojna krymska: wojska brytyjsko-francuskie rozpoczęły oblężenie Pietropawłowska na Kamczatce. 7 września – wojna krymska: zakończyło się nieudane brytyjsko-francuskie oblężenie Pietropawłowska. 20 września – wojna krymska: klęska wojsk rosyjskich nad rzeką Almą. 27 września – po kolizji z francuskim okrętem SS Vesta, u wybrzeży Nowej Fundlandii zatonął brytyjski SS Arctic. Zginęło ponad 300 osób. 6 października – 53 osoby zginęły, a setki zostały rannych wskutek serii pożarów i eksplozji w miastach Newcastle upon Tyne i Gateshead, leżących naprzeciw siebie nad rzeką Tyne. 17 października – wojna krymska: rozpoczęło się oblężenie Sewastopola. 25 października – wojna krymska: bitwa pod Bałakławą między wojskami brytyjskimi i rosyjskimi (szarża lekkiej brygady). 5 listopada – wojna krymska: zwycięstwo wojsk brytyjsko-francuskich w bitwie pod Inkermanem. 8 grudnia – papież Pius IX ogłosił dogmat o niepokalanym poczęciu Maryi. W Kanadzie oficjalnie zlikwidowano system senioralny. Urodzili się 3 lipca – Heliodor Święcicki, polski lekarz, pierwszy rektor Wszechnicy Piastowskiej (późniejszy Uniwersytet im. Adama Mickiewicza) 15 lipca – Jacek Malczewski, polski malarz, jeden z głównych przedstawicieli symbolizmu przełomu XIX i XX wieku (zm. 1929) 13 września – Napoleon Cybulski, polski fizjolog, odkrywca adrenaliny (zm. 1919) 16 października – Oscar Wilde, angielski poeta, prozaik, dramatopisarz i filolog klasyczny irlandzkiego pochodzenia (zm. 1900) 8 listopada – Johannes Rydberg, fizyk szwedzki (zm. 1919) Zmarli 11 lutego – Piotr Steinkeller, polski przedsiębiorca (ur. 1799) 3 marca – Giovanni Battista Rubini, włoski tenor (ur. 1794) 2 maja – Józef Nguyễn Văn Lựu, wietnamski męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1790) 6 lipca – Georg Ohm, niemiecki fizyk (ur. 1789) 20 sierpnia – Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling, niemiecki filozof (ur. 1775) 30 września – Józef Chłopicki, generał, uczestnik między innymi powstania kościuszkowskiego, wojen napoleońskich i powstania listopadowego (ur. 1771) Święta ruchome Tłusty czwartek: 23 lutego Ostatki: 28 lutego Popielec: 1 marca Niedziela Palmowa: 9 kwietnia Wielki Czwartek: 13 kwietnia Wielki Piątek: 14 kwietnia Wielka Sobota: 15 kwietnia Wielkanoc: 16 kwietnia Poniedziałek wielkanocny: 17 kwietnia Wniebowstąpienie: 25 maja Zesłanie Ducha Świętego: 4 czerwca Boże Ciało: 15 czerwca

Królestwo Kongresowe 1831 Mikołaj I Romanow 1855 Wielkie Księstwo Poznańskie 1840 Fryderyk Wilhelm IV 1861 Afganistan 1842 Dost Mohammad Chan 1863 Argentyna 1852 gen. Justo José de Urquiza 1860 Austria 1848 Franciszek Józef I 1916 Król Bawarii 1848 Maksymilian II 1864 Król Belgii 1831 Leopold I 1865 Premier Belgii 1852 Henri de Brouckère 1855 Prezydent Boliwii 1848 Manuel Isidoro Belzu 1855 Cesarz Brazylii 1831 Pedro II 1889 Prezydent Chile 1851 Manuel Montt 1861 Cesarz Chin 1850 Xianfeng 1861 Król Czech 1848 Franciszek Józef I 1916 Król Danii 1848 Fryderyk VII 1863 Premier Danii 1853 Anders Sandø Ørsted 1854 1854 Peter Georg Bang 1856 Egipt 1849 Abbas I 1854 1854 Said Pasza 1863 Prezydent Ekwadoru 1851 José María Urbina 1856 Francja 1852 Napoleon III Bonaparte 1870 Król Grecji 1831 Otton I 1862 Hiszpania 1833 Izabela II 1868 Królowa Holandii 1849 Wilhelm III 1890 Szach Iranu 1848 Naser ad-Din Szah 1896 Indie 1837 Bahadur Szah II 1858 Król Irlandii 1837 Wiktoria Hanowerska 1901 Cesarz Japonii 1846 Kōmei (孝明天皇) 1866 Kolumbia 1853 gen. José María Obando 1854 1854 gen. José María Melo 1854 1854 José de Obaldía 1855 Patriarcha Konstan- tynopola 1853 Antym VI 1855 Książę Liechten- steinu 1836 Alojzy II 1858 Wielki książę Luksemburga 1849 Wilhelm III 1890 Premier Luksemburga 1853 Mathias Simons 1860 Sułtan Maroka 1822 Abd ar-Rahman 1859 Prezydent Meksyku 1853 Antonio López de Santa Anna 1855 Książę Monako 1841 Florestan I 1856 Nawarra 1848 Napoleon I 1870 Król Norwegii 1844 Oskar I 1859 Papież 1846 Pius IX 1878 Prezydent Paragwaju 1844 Carlos Antonio López 1862 Prezydent Peru 1851 José Rufino Echenique 1855 Portugalia 1853 Piotr V 1861 Prusy 1840 Fryderyk Wilhelm IV 1861 Niemcy 1815 Związek Niemiecki 1866 Rosja 1825 Mikołaj I 1855 Król Saksonii 1836 Fryderyk August II 1854 1854 Jan I Wettyn 1873 Książę Serbii 1842 Książę Aleksander Karadziordziewić 1858 Sardynia 1849 Wiktor Emanuel II 1861 Prezydent Konfederacji Szwajcarskiej 1854 Friedrich Frey-Herosé 1854 Król Szwecji 1844 Oskar I 1859 Król Tajlandii 1851 Mongkut 1868 Turcja 1839 Abdul Mejid 1861 Prezydent USA 1853 Franklin Pierce 1857 Król Węgier 1848 Franciszek Józef I 1916 Wielka Brytania 1837 Wiktoria 1901 Premier W. Bryt. 1852 George Hamilton-Gordon 1855 Włochy 1852 Komisja Zjednoczenia 1861 Premier Wysp Owczych 1816 Komisarze duńscy 1946 Styczeń   Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd - 1 1 2 3 4 5 6 7 8 2 9 10 11 12 13 14 15 3 16 17 18 19 20 21 22 4 23 24 25 26 27 28 29 5 30 31 Luty   Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 5 1 2 3 4 5 6 6 7 8 9 10 11 12 7 13 14 15 16 17 18 19 8 20 21 22 23 24 25 26 9 27 28 Marzec   Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 9 1 2 3 4 5 10 6 7 8 9 10 11 12 11 13 14 15 16 17 18 19 12 20 21 22 23 24 25 26 13 27 28 29 30 31 Kwiecień   Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 13 1 2 14 3 4 5 6 7 8 9 15 10 11 12 13 14 15 16 16 17 18 19 20 21 22 23 17 24 25 26 27 28 29 30 Maj   Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 18 1 2 3 4 5 6 7 19 8 9 10 11 12 13 14 20 15 16 17 18 19 20 21 21 22 23 24 25 26 27 28 22 29 30 31 Czerwiec   Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 22 1 2 3 4 23 5 6 7 8 9 10 11 24 12 13 14 15 16 17 18 25 19 20 21 22 23 24 25 26 26 27 28 29 30 Lipiec   Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 26 1 2 27 3 4 5 6 7 8 9 28 10 11 12 13 14 15 16 29 17 18 19 20 21 22 23 30 24 25 26 27 28 29 30 31 31 Sierpień   Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 31 1 2 3 4 5 6 32 7 8 9 10 11 12 13 33 14 15 16 17 18 19 20 34 21 22 23 24 25 26 27 35 28 29 30 31 Wrzesień   Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 35 1 2 3 36 4 5 6 7 8 9 10 37 11 12 13 14 15 16 17 38 18 19 20 21 22 23 24 39 25 26 27 28 29 30 Październik   Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 39 1 40 2 3 4 5 6 7 8 41 9 10 11 12 13 14 15 42 16 17 18 19 20 21 22 43 23 24 25 26 27 28 29 44 30 31 Listopad   Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 44 1 2 3 4 5 45 6 7 8 9 10 11 12 46 13 14 15 16 17 18 19 47 20 21 22 23 24 25 26 48 27 28 29 30 Grudzień   Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 48 1 2 3 49 4 5 6 7 8 9 10 50 11 12 13 14 15 16 17 51 18 19 20 21 22 23 24 52 25 26 27 28 29 30 31