1854
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Rok 1854 / MDCCCLIV
stulecia: XVIII wiek ~ XIX wiek ~ XX wiek
dziesięciolecia: 1820–1829 • 1830–1839 • 1840–1849 • 1850–1859 • 1860–1869 • 1870–1879 • 1880–1889
lata: 1844 « 1849 « 1850 « 1851 « 1852 « 1853 « 1854 » 1855 » 1856 » 1857 » 1858 » 1859 » 1864
Wydarzenia w Polsce [edytuj]
- Powstanie zakładów Lilpopa w Warszawie oraz fabryki Scheiblera w Łodzi.
- Prapremiera Halki w Wilnie.
- Powstanie pierwszej w świecie kopalni ropy naftowej, z inicjatywy Ignacego Łukasiewicza, w Bóbrce k. Krosna.
- Po raz pierwszy w tłumaczeniu na język polski ukazało się dzieło Mikołaja Kopernika De revolutionibus (tłumaczenie Jana Baranowskiego).
Wydarzenia na świecie [edytuj]
- 4 stycznia – William McDonald odkrył Wyspy McDonalda na południowym Oceanie Indyjskim.
- 14 lutego – amerykański stan Teksas został połączony linią telegraficzną z resztą kraju.
- 17 lutego – proklamowano niepodległość Wolnego Państwa Orania.
- 25 lutego – Sacramento zostało stolicą Kalifornii.
- 28 lutego – została założona Partia Republikańska (USA).
- 12 marca – wojna krymska: Francja i Wielka Brytania zawarły sojusz antyrosyjski z Turcją.
- 31 marca – Japonia: pomiędzy siogunatem a USA podpisano Traktat z Kanagawy (otwarcie dla cudzoziemców portów: Shimoda i Hakodate).
- 16 kwietnia – trzęsienie ziemi zniszczyło San Salvador, stolicę Salwadoru.
- 24 kwietnia – w Wiedniu odbył się ślub cesarza Franciszka Józefa I z Elżbietą Bawarską.
- 30 maja – utworzono terytoria Kansas i Nebraski.
- 13 lipca – Niemcy: zakazano wszelkich stowarzyszeń robotniczych lub komunistycznych.
- 17 lipca – Austria: uruchomiono pierwszą na świecie linię kolejową przebiegająca przez tereny górskie.
- 19 sierpnia – w okolicach Fort Laramie (Nebraska) Siuksowie dokonali masakry 30-osobowego oddziału amerykańskich żołnierzy i tłumacza.
- 28 sierpnia – wojna krymska: wojska brytyjsko-francuskie rozpoczęły oblężenie Pietropawłowska na Kamczatce.
- 7 września – wojna krymska: zakończyło się nieudane brytyjsko-francuskie oblężenie Pietropawłowska.
- 20 września – wojna krymska: klęska wojsk rosyjskich nad rzeką Almą.
- 27 września – po kolizji z francuskim okrętem SS Vesta, u wybrzeży Nowej Fundlandii zatonął brytyjski SS Arctic. Zginęło ponad 300 osób.
- 6 października – 53 osoby zginęły, a setki zostały rannych wskutek serii pożarów i eksplozji w miastach Newcastle upon Tyne i Gateshead, leżących naprzeciw siebie nad rzeką Tyne.
- 17 października – wojna krymska: rozpoczęło się oblężenie Sewastopola.
- 25 października – wojna krymska: bitwa pod Bałakławą między wojskami brytyjskimi i rosyjskimi (szarża lekkiej brygady).
- 5 listopada – wojna krymska: zwycięstwo wojsk brytyjsko-francuskich w bitwie pod Inkermanem.
- 8 grudnia – papież Pius IX ogłosił dogmat o niepokalanym poczęciu Maryi.
- W Kanadzie oficjalnie zlikwidowano system senioralny.
Urodzili się [edytuj]
- 27 marca – Władysław Kulczyński (senior), polski zoolog, arachnolog, taternik (zm. 1919)
- 22 kwietnia – Dionysius Schüler, niemiecki arcybiskup, generał franciszkanów (zm. 1926)
- 29 kwietnia – Henri Poincaré, francuski matematyk, fizyk, astronom, filozof, twórca topologii algebraicznej (zm. 1912)
- 3 lipca – Heliodor Święcicki, polski lekarz, pierwszy rektor Wszechnicy Piastowskiej (późniejszy Uniwersytet im. Adama Mickiewicza)
- 15 lipca – Jacek Malczewski, polski malarz, jeden z głównych przedstawicieli symbolizmu przełomu XIX i XX wieku (zm. 1929)
- 13 września – Napoleon Cybulski, polski fizjolog, odkrywca adrenaliny (zm. 1919)
- 16 października – Oscar Wilde, angielski poeta, prozaik, dramatopisarz i filolog klasyczny irlandzkiego pochodzenia (zm. 1900)
- 8 listopada – Johannes Rydberg, fizyk szwedzki (zm. 1919)
- Szymon Tatar (młodszy), góral, przewodnik tatrzański i ratownik górski (zm. 1917)
Zmarli [edytuj]
- 11 lutego – Piotr Steinkeller, polski przedsiębiorca (ur. 1799)
- 3 marca – Giovanni Battista Rubini, włoski tenor (ur. 1794)
- 2 maja – Józef Nguyễn Văn Lựu, wietnamski męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1790)
- 6 lipca – Georg Ohm, niemiecki fizyk (ur. 1789)
- 20 sierpnia – Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling, niemiecki filozof (ur. 1775)
- 30 września – Józef Chłopicki, generał, uczestnik między innymi powstania kościuszkowskiego, wojen napoleońskich i powstania listopadowego (ur. 1771)
Święta ruchome [edytuj]
- Tłusty czwartek: 23 lutego
- Ostatki: 28 lutego
- Popielec: 1 marca
- Niedziela Palmowa: 9 kwietnia
- Wielki Czwartek: 13 kwietnia
- Wielki Piątek: 14 kwietnia
- Wielka Sobota: 15 kwietnia
- Wielkanoc: 16 kwietnia
- Poniedziałek wielkanocny: 17 kwietnia
- Wniebowstąpienie Pańskie: 25 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 4 czerwca
- Boże Ciało: 15 czerwca
