1869
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Rok 1869 / MDCCCLXIX
stulecia: XVIII wiek ~ XIX wiek ~ XX wiek
dziesięciolecia: 1830–1839 • 1840–1849 • 1850–1859 • 1860–1869 • 1870–1879 • 1880–1889 • 1890–1899
lata: 1859 « 1864 « 1865 « 1866 « 1867 « 1868 « 1869 » 1870 » 1871 » 1872 » 1873 » 1874 » 1879
Wydarzenia w Polsce [edytuj]
- 18 kwietnia – na łamach Przeglądu Tygodniowego ukazała się debiutancka publikacja Henryka Sienkiewicza - recenzja teatralna z występu Wincentego Rapackiego.
- 8 lipca – na Wawelu odbył się powtórny pogrzeb odnalezionych w Katedrze szczątków króla Kazimierza III Wielkiego.
- 13 lipca – w Łodzi uruchomiono gazowe oświetlenie ulic i placów.
- 20 lipca – do Sądu Rejonowego w Krakowie wpłynął anonim informujący o fakcie przetrzymywania od 21 lat w nieludzkich warunkach zakonnicy w tamtejszym klasztorze karmelitanek bosych.
- 24 lipca – rozruchy w Krakowie wywołane doniesieniami prasowymi o sprawie Barbary Ubryk.
- 11 sierpnia – położono kamień węgielny pod Kopiec Unii Lubelskiej we Lwowie.
- 11 września – została założona firma cukiernicza Blikle.
- 9 listopada – w Krakowie, w kościele Mariackim odsłonięto po remoncie ołtarz Wita Stwosza.
- 11 grudnia – w Teatrze Wielkim w Warszawie odbyła się premiera opery Paria, ostatniego ukończonego dzieła Stanisława Moniuszki.
- Powstał Pielgrzym, redagowane przez S. Kellera pismo polskie na Pomorzu.
- Jan Matejko namalował Unię lubelską.
- Powstało Fredreum – najstarszy polski teatr amatorski.
- W zaborze rosyjskim przeprowadzono reformę administracyjną w wyniku której wiele miast utraciło prawa miejskie, między innymi (Nowy Korczyn, Waśniów, Andrzejów, Białobrzegi, Radoszyce, Sławków, Kossów, Szydłów).
- Zbudowano drogę bitą Lębork - Łeba.
- Oddano do użytku linię kolejową Sędzisław - Lubawka.
Wydarzenia na świecie [edytuj]
- 5 lutego – w Moliagul w australijskim stanie Wiktoria znaleziono największy na świecie samorodek złota (62,5 kg).
- 4 marca – Ulysses Grant został 18. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 6 marca – Dmitrij Mendelejew zaprezentował układ okresowy pierwiastków chemicznych.
- 10 marca – Bayonne w New Jersey otrzymało prawa miejskie.
- 4 maja – Japonia: rozpoczęła się bitwa morska pod Hakodate.
- 10 maja – została otwarta Pierwsza Kolej Transkontynentalna, łącząca sieć kolejową na wschodzie USA z Kalifornią i wybrzeżem Pacyfiku.
- 18 maja – Republika Ezo podpisała traktat pokojowy z Japonią.
- 27 czerwca – koniec 5-letniej wojny domowej w Japonii (kapitulacja wiceadm. Takeaki Enomoto).
- 15 lipca – w Paryżu Hippolyte Mege Mouriés opatentował margarynę.
- 28 lipca – duński następca tronu książę Fryderyk poślubił księżniczkę szwedzką i norweską Luizę.
- 17 sierpnia – na ulice Brna wyjechały pierwsze tramwaje konne.
- 5 września – w Bawarii rozpoczęto budowę zamku Neuschwanstein.
- 24 września – w USA załamał się rynek złota. Był to tzw. czarny piątek.
- 5 października – zwodowano w Glasgow statek Otago, jedyny żaglowiec, który prowadził w latach 1888-1889 jako kapitan – pisarz Józef Conrad Korzeniowski.
- 16 października – w stanie Nowy Jork miała miejsce mistyfikacja archeologiczna - „odkrycie” tzw. Giganta z Cardiff.
- 4 listopada – w Londynie ukazał się pierwszy numer czasopisma Nature.
- 6 listopada
- Londyn: królowa Wiktoria dokonała otwarcia Blackfriars Bridge.
- w New Brunswick w stanie New Jersey rozegrano pierwszy mecz futbolu amerykańskiego.
- 17 listopada – otwarcie Kanału Sueskiego.
- 10 grudnia – Wyoming (wówczas terytorium) przyznało prawa wyborcze kobietom.
- Gustaw Flaubert zakończył pisanie Szkoły uczuć (L'Education sentimentale).
- Czasopismo związane z dekabrystami, Polarnaja Zwiezda przeniosło się z Londynu do Genewy.
- Założono Sapporo, miasto w Japonii.
Urodzili się [edytuj]
- 6 stycznia – Antoni Rewera, polski ksiądz, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1942)
- 9 stycznia – Władysław Heinrich, polski filozof i psycholog (zm. 1957)
- 15 stycznia – Stanisław Wyspiański, polski pisarz, dramaturg, malarz, scenograf, grafik (zm. 1907)
- 17 stycznia – Emil Plage, przemysłowiec lubelski (zm. 1909)
- 11 lutego – Else Lasker-Schüler, niemiecka poetka wyznania żydowskiego (zm. 1945)
- 12 marca – George Forbes, nowozelandzki polityk, w latach 1930-1935 premier Nowej Zelandii (zm. 1947)
- 15 marca – Stanisław Wojciechowski, prezydent RP, później działacz ruchu spółdzielczego (zm. 1953)
- 18 marca – Neville Chamberlain, angielski polityk (zm. 1940)
- 19 marca – Józef Mehoffer, polski malarz i grafik (zm. 1946)
- 11 kwietnia – Gustav Vigeland, norweski rzeźbiarz (zm. 1943)
- 14 maja – Arthur Henry Rostron, kapitan RMS Carpathia (zm. 1940)
- 2 lipca – Hjalmar Söderberg, szwedzki pisarz (zm. 1941)
- 5 lipca – Ludwig Koziczinski, niemiecki taternik, budowniczy (zm. 1911)
- 7 sierpnia – Józef Gambaro, włoski franciszkanin, misjonarz, męczennik, święty katolicki (zm. 1900)
- 3 września – Fritz Pregl, austriacki chemik i fizjolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 1930)
- 5 września – Iwan Dutczak, ukraiński polityk (zm. po 1927)
- 25 września – Rudolf Otto, niemiecki teolog protestancki (zm. 1937)
- 1 października – Stefania Sempołowska, polska pisarka, pedagog (zm. 1944)
- 2 października – Mahatma Gandhi, indyjski działacz narodowościowy (zm. 1948)
- 30 października – Edmund Dalbor, polski duchowny katolicki, prymas (zm. 1926)
- 5 listopada – Teofil Emeryk Laśkiewicz, inżynier technolog, przemysłowiec i współwłaściciel "Zakładów Mechanicznych E. Plage i T. Laśkiewicz" w Lublinie (zm. 1925).
- 8 listopada – Joseph Franklin Rutherford, drugi prezes Towarzystwa Strażnica Badaczy Pisma Świętego, obecnie Świadków Jehowy (zm. 1942)
- 20 listopada – Michalina Jozafata Hordaszewska, błogosławiona (zm. 1919)
- 22 listopada – André Gide, francuski prozaik (zm. 1951)
- 24 listopada – António Óscar de Fragoso Carmona, dyktator Portugalii (zm. 1951)
- 30 listopada – Nils Gustaf Dalén, szwedzki wynalazca, laureat Nagrody Nobla (zm. 1937)
- 2 grudnia – Jonas Cohn, niemiecki filozof i pedagog (zm. 1947)
- Łucja Wang Wang, chińska męczennica, święta katolicka (zm. 1900)
Zmarli [edytuj]
- 8 marca – Hector Berlioz, francuski kompozytor (ur. 1803)
- 24 marca – Henri de Jomini, szwajcarski teoretyk wojskowy
- 22 lipca – John Augustus Roebling, amerykański budowniczy mostów wiszących (ur. 1806)
- 17 września – John Elder, szkocki wynalazca, konstruktor wysokoprężnego silnika parowego
- 8 października – Franklin Pierce, czternasty prezydent USA (ur. 1804)
- 13 października – Charles-Augustin Sainte-Beuve, francuski pisarz i krytyk literacki (ur. 1804)
- 21 października – Ludwik Geyer, polski przemysłowiec niemieckiego pochodzenia (ur. 1805)
- 23 października – Edward Derby, brytyjski polityk
- 17 grudnia - Antoni Monastyrski, polski duchowny katolicki, biskup przemyski (ur. 1803)
- 26 grudnia – Jean Louis Marie Poiseuille, francuski lekarz i fizyk (ur. 1797)
Zobacz też [edytuj]
Święta ruchome [edytuj]
- Tłusty czwartek: 4 lutego
- Ostatki: 9 lutego
- Popielec: 10 lutego
- Niedziela Palmowa: 21 marca
- Wielki Czwartek: 25 marca
- Wielki Piątek: 26 marca
- Wielka Sobota: 27 marca
- Wielkanoc: 28 marca
- Poniedziałek wielkanocny: 29 marca
- Wniebowstąpienie Pańskie: 6 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 16 maja
- Boże Ciało: 27 maja
