1890
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Rok 1890 / MDCCCXC
stulecia: XVIII wiek ~ XIX wiek ~ XX wiek
dziesięciolecia: 1860–1869 • 1870–1879 • 1880–1889 • 1890–1899 • 1900–1909 • 1910–1919 • 1920–1929
lata: 1880 « 1885 « 1886 « 1887 « 1888 « 1889 « 1890 » 1891 » 1892 » 1893 » 1894 » 1895 » 1900
Wydarzenia w Polsce [edytuj]
- 23 kwietnia – w Białej (dziś dzielnica Bielska-Białej) doszło do demonstracji robotniczej, która przerodziła się w zamieszki antysemickie; w wyniku starć z żandarmerią zginęło 11 osób.
- 4 lipca – uroczysty pogrzeb Adama Mickiewicza. Poeta pochowany został w Krypcie Wieszczów Narodowych na Wawelu.
- 30 września – zainaugurował działalność Teatr Polski w Bielsku-Białej.
- 12 października – otwarcie linii kolejowej Jasło-Rzeszów (dł. 70,05 km), należącej do Austriackich Kolei Państwowych.
- Na terenie obecnego Świnoujścia zakończono budowę kanału Piastowskiego, spowodowało to utworzenie wyspy Karsibór.
- Utworzenie Garnizonu Bielsko.
Wydarzenia na świecie [edytuj]
- 1 stycznia – po raz pierwszy w meczu piłkarskim użyto bramek z siatką (mecz Bolton Wanderers – Nottingham Forest F.C.).
- 3 stycznia – w Petersburgu odbyła się prapremiera baletu Śpiąca królewna z muzyką Piotra Czajkowskiego.
- 14 stycznia – António de Serpa Pimentel został premierem Portugalii.
- 25 stycznia – amerykańska dziennikarka Nellie Bly zakończyła podróż dookoła świata, w rekordowym czasie 72 dni, 6 godzin, 11 minut i 14 sekund.
- 4 marca – w Szkocji otwarto most kolejowy Forth Bridge.
- 6 marca – żydowscy emigranci z Polski założyli osadę (dziś miasto w Izraelu) Rechowot.
- 20 marca:
- Leo von Caprivi został kanclerzem Niemiec.
- został założony klub piłkarski Servette Genewa.
- 1 maja – po raz pierwszy obchodzono święto 1 maja, między innymi w Anglii, Austro-Węgrzech, Belgii, Francji oraz Niemczech.
- 17 maja – w Rzymie prapremiera opery Rycerskość wieśniacza (Cavalleria rusticana) Pietra Mascagniego, uważana za początek weryzmu w operze.
- 1 lipca – Wielka Brytania i Niemcy zawarły traktat, na mocy którego Helgoland przeszedł pod kontrolę niemiecką, a Zanzibar brytyjską.
- 3 lipca – USA: Idaho jako 43 stan dołączyło do Unii.
- 10 lipca – USA: Wyoming jako 44 stan dołączył do Unii.
- 27 lipca – Vincent van Gogh usiłując popełnić samobójstwo strzelił sobie z rewolweru w pierś. Zmarł dwa dni później.
- 6 sierpnia – Nowy Jork: przeprowadzono pierwszą egzekucję na krześle elektrycznym.
- 9 sierpnia – Wielka Brytania przekazała Niemcom wyspę Helgoland.
- 4 września – wskutek powodzi został poważnie uszkodzony Most Karola w Pradze.
- 16 września – w niewyjaśnionych okolicznościach zaginął francuski wynalazca Louis Le Prince, uważany za pierwszego twórcę filmowego na świecie.
- 25 września – Kalifornia: otwarto Park Narodowy Yosemite.
- 1 października – Kongres Stanów Zjednoczonych utworzył Park Narodowy Yosemite.
- 9 października – francuski inżynier i wynalazca Clément Ader odbył 50-metrowy, niekierowany lot samolotem o napędzie parowym.
- 18 października – założono miasto Windhuk, dzisiejszą stolicę Namibii.
- 23 listopada:
- Luksemburg odzyskał niepodległość (od Holandii).
- Wilhelmina została królową Holandii.
- 29 listopada – pierwszy raz zebrał się japoński parlament.
- 18 grudnia – kapitan Frederick Lugard zajął Ugandę dla Brytyjskiej Kompanii Wschodnioafrykańskiej.
- 29 grudnia – w Wounded Knee oddziały amerykańskie dokonały masakry ok. 200 Indian z plemienia Sioux.
- W Berlinie utworzono Towarzystwo Socjalistów Polskich.
Urodzili się [edytuj]
- 1 stycznia
- Wasyl Dmytriuk, ukraiński polityk (zm. 1973)
- Max Gablonsky, niemiecki piłkarz, lekkoatleta, sprinter, reprezentant Niemiec (zm. 1969)
- Alice Tissot, francuska aktorka (zm. 1971)
- 9 stycznia
- Karel Čapek, pisarz czeski (zm. 1938)
- Kurt Tucholsky, niemiecki pisarz i dziennikarz (zm. 1935)
- 10 lutego – Borys Pasternak, pisarz rosyjski (zm. 1960)
- 22 lutego – Kazimierz Opaliński, polski aktor (zm. 1979)
- 1 marca – Kazimierz Piotrowski, polski taternik, alpinista, narciarz, lotnik sportowy (zm. 1962)
- 9 marca – Wiaczesław Mołotow, polityk radziecki (zm. 1986)
- 10 marca – Władysław Kulczyński (junior), polski taternik i lekarz (zm. 1923)
- 13 marca – Fritz Busch – niemiecki dyrygent, współzałożyciel oraz pierwszy dyrektor festiwalu w Glyndebourne (zm. 1951)
- 20 marca – Beniamino Gigli, włoski pieśniarz operowy i aktor (zm. 1957)
- 26 marca – Raymond Callemin, belgijski anarchista (zm. 1913)
- 29 marca – Harold Spencer Jones, brytyjski astronom (zm. 1960)
- 8 kwietnia – Zbigniew Drzewiecki, pianista i pedagog muzyczny (zm. 1971)
- 27 kwietnia – Otto Ernst Schweizer, niemiecki urbanista i architekt modernizmu (zm. 1965)
- 5 maja – Stanisław Baczyński, polski pisarz i krytyk literacki (zm. 1939)
- 10 maja – Alfred Jodl, niemiecki generał, podpisał kapitulację kapitulację III Rzeszy przed siłami zbrojnymi aliantów w Rheims dnia 7 maja 1945 roku (zm. 1946)
- 12 maja (lub 12 marca) – Michał Grażyński, polski działacz wojskowy, społeczny, polityczny, w latach 1926-1939 wojewoda śląski (zm. 1965)
- 15 maja – Ferdynand Goetel, polski pisarz, publicysta i działacz polityczny (zm. 1960)
- 19 maja
- Hồ Chí Minh, wietnamski przywódca komunistyczny (zm.1969)
- Wacław Borowy, historyk i krytyk literatury polskiej (zm. 1950)
- 22 maja – Pierre Canivet, francuski curler (zm. 1982)
- 12 czerwca – Egon Schiele, austriacki malarz i grafik (zm. 1918)
- 16 czerwca – Stan Laurel, komik z duetu Flipa i Flapa (zm.1965)
- 5 lipca – Marek Rakowski, tłumacz literatury polskiej i zagranicznej na język hebrajski (zm. 1982)
- 20 lipca – Jerzy II Glücksburg, król Grecji (zm. 1947)
- 17 sierpnia – Stefan Bastyr, polski lotnik (zm. 1920)
- 20 sierpnia – H. P. Lovecraft, pisarz amerykański (zm. 1937)
- 4 września – Michał Rola-Żymierski (zm. 1989)
- 9 września – Harland Sanders, amerykański przedsiębiorca, założyciel KFC (zm. 1980)
- 10 września – Franz Werfel, austriacki pisarz (zm. 1945)
- 15 września – Agatha Christie, pisarka angielska (zm. 1976)
- 23 września – Friedrich Wilhelm von Paulus, feldmarszałek, niemiecki dowódca z czasów II wojny światowej, dowodził 6. Armią Polową pod Stalingradem (zm. 1957)
- 27 września:
- Aleksander Schiele, taternik, alpinista, narciarz, działacz turystyczny, inżynier architekt (zm. 1976)
- Kazimierz Schiele, taternik, alpinista, narciarz, działacz turystyczny, inżynier mechanik (zm. 1956)
- 8 października – Henrich Focke niemiecki konstruktor lotnictwa, przemysłowiec, pilot wojskowy (zm. 1979)
- 9 października – Aimee Semple McPherson, kanadyjsko-amerykańska ewangelistka zielonoświątkowa (zm. 1944)
- 10 października – Fryderyk Jarosy, konferansjer (zm. 1960)
- 14 października – Dwight Eisenhower – amerykański polityk, prezydent USA (zm.1969)
- 17 października – Emil Kaliński, polski polityk, minister poczt i telegrafów (zm. 1973)
- 31 października – Stanisław van der Coghen, polski lekarz (zm. 1940)
- 22 listopada – Charles de Gaulle, francuski polityk (zm. 1970)
- 5 grudnia – Fritz Lang, reżyser filmowy (zm. 1976)
- 12 grudnia – Kazimierz Ajdukiewicz, polski filozof, matematyk, fizyk, logik (zm. 1963)
- Wołodymyr Biłozor, ukraiński działacz społeczny (zm. ?)
- Iłarion Tarnawśkyj, ukraiński działacz społeczny i polityczny (zm. ?)
- Tihamér Szaffka, węgierski taternik i chemik (zm. ?)
Zmarli [edytuj]
- 23 stycznia – Johann Still, spiskoniemiecki przewodnik tatrzański, nauczyciel, rolnik, pszczelarz, muzykant (ur. 1805)
- 18 kwietnia – Paweł Bryliński, polski rzeźbiarz ludowy (ur. 1814)
- 3 czerwca – Oskar Kolberg, folklorysta, etnograf, muzyk i kompozytor (ur. 1814)
- 30 czerwca/1 lipca – Maria Wisnowska, aktorka teatralna (ur. 1859)
- 13 lipca – Johann Voldemar Jannsen – estoński poeta, dziennikarz i wydawca, czołowa postać estońskiego "Przebudzenia narodowego" (ur. 1819)
- 29 lipca – Vincent van Gogh, holenderski malarz (popełnił samobójstwo; ur. 1853)
- 6 sierpnia – William Kemmler, pierwsza ofiara krzesła elektrycznego (ur. 1860)
- 7 sierpnia – Maciej Stęczyński, poeta, podróżnik i rysownik (ur. 1814)
- 26 października – Carlo Collodi, włoski pisarz (ur. 1826)
- 30 października – Maksymilian Nowicki, zoolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, badacz fauny i flory tatrzańskiej, pionier ochrony przyrody w Polsce, współtwórca Towarzystwa Tatrzańskiego (ur. 1826)
- 6 listopada – Piotr Ściegienny, ksiądz katolicki, polski działacz niepodległościowy i przywódca chłopski (ur. 1801)
- 15 grudnia – Siedzący Byk, wódz Siuksów (ur. 1831)
- Louis Le Prince, pierwszy twórca filmowy świata, zaginął 16 września (ur. 28 sierpnia 1842)
Zobacz też [edytuj]
Święta ruchome [edytuj]
- Tłusty czwartek: 13 lutego
- Ostatki: 18 lutego
- Popielec: 19 lutego
- Niedziela Palmowa: 30 marca
- Wielki Czwartek: 3 kwietnia
- Wielki Piątek: 4 kwietnia
- Wielka Sobota: 5 kwietnia
- Wielkanoc: 6 kwietnia
- Poniedziałek wielkanocny: 7 kwietnia
- Wniebowstąpienie Pańskie: 15 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 25 maja
- Boże Ciało: 5 czerwca
