1927
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Rok 1927 / MCMXXVII
stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek
dziesięciolecia: 1890–1899 • 1900–1909 • 1910–1919 • 1920–1929 • 1930–1939 • 1940–1949 • 1950–1959
lata: 1917 « 1922 « 1923 « 1924 « 1925 « 1926 « 1927 » 1928 » 1929 » 1930 » 1931 » 1932 » 1937
Wydarzenia w Polsce [edytuj]
- 4 stycznia – masowiec SS Wilno jako pierwszy polski statek wszedł do portu w Gdyni.
- 6 stycznia – w Gdyni odbyło się poświęcenie bander pierwszych statków handlowych floty polskiej.
- 9 stycznia – utworzono Ministerstwo Poczt i Telegrafów. Resort objął Bogusław Miedziński.
- 14 stycznia – policja aresztowała kilkuset członków białoruskiej partii Hramada, wśród nich kilku posłów na Sejm.
- 23-30 stycznia – I Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina (zwyciężył pianista radziecki Lew Oborin).
- 15 lutego – Rozgłośnia Polskiego Radia w Krakowie jako druga w Polsce, po Warszawie, rozpoczęła emisję programów.
- 17-20 lutego – w Zakopanem odbyły się międzynarodowe narciarskie mistrzostwa Polski.
- 20 lutego – pierwsza bezpośrednia relacja sportowa w historii polskiej radiofonii (Zakopane).
- 26 lutego – Mazurek Dąbrowskiego został oficjalnie polskim hymnem narodowym.
- 11 marca – została zdelegalizowana Niezależna Partia Chłopska.
- 21 marca:
- koniec kilkutygodniowego strajku włókniarzy okręgu łódzkiego.
- została zdelegalizowana Hromada.
- 3 kwietnia – zainaugurowano 1. sezon najwyższej ligi piłkarskiej.
- 14 kwietnia – Oficerska Szkoła Lotnictwa została przeniesiona z Grudziądza do Dęblina.
- 16 kwietnia – pierwsza transmisja radiowa hejnału z Wieży Mariackiej kościoła NMP w Krakowie.
- 24 kwietnia – Rozgłośnia Polskiego Radia w Poznaniu jako trzecia w Polsce, po Warszawie i Krakowie, rozpoczęła emisję programów.
- 2 maja – otwarcie wystawy lotniczej w Warszawie.
- 27 maja – Stefan Kostrzewski ustanowił rekord Polski w biegu na 400 m wynikiem 50,8 s.
- 5 czerwca:
- w Warszawie rozpoczął się I Ogólnokrajowy Zlot Młodzieży Robotniczej i Dzień Sportu Robotniczego, zorganizowane przez OM TUR.
- rozpoczęto budowę Archikatedry Chrystusa Króla w Katowicach.
- 7 czerwca – poseł ZSRR w Polsce Piotr Wojkow został zamordowany w Warszawie przez działacza białogwardyjskiego, Borysa Kowerdę.
- 10 czerwca – utworzenie Państwowego Zakładu Higieny.
- 28 czerwca – prochy Juliusza Słowackiego po przewiezieniu do Polski złożono w Krypcie Wieszczów w Katedrze św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie.
- 2 lipca – w Wilnie Aleksander Kakowski koronował obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej, zwanej też Madonną Wileńską lub Ostrobramską Matką Miłosierdzia.
- 8-10 lipca – VIII Mistrzostwa Polski Mężczyzn w lekkiej atletyce. Cztery zwycięstwa Alfreda Freyera 5000 m – 15:54,4 s.; 10 000 km – 33:40,4 s.; maraton – 3.09:51,8 s.; 9 km przełaje – 31:29,0 s.
- 8 lipca – biegacz Czesław Foryś ustanowił rekord Polski w biegu na 1500 m ppł. (4:06,0 s.)
- 10 lipca – płotkarz Władysław Dobrowolski ustanowił rekord Polski w biegu na 110 m ppł. (16,0 s.)
- 17 lipca – Bydgoszcz: I Długodystansowe Mistrzostwa Polski w pływaniu (5 000 m). Zwycięzcy: O. Schreiberówna – 2.07:59,3 s.; J. Jurkowski – 1.38:42,6 s.
- 30-31 lipca – międzynarodowe regaty wioślarskie w Brdyujściu pod Bydgoszczą (relacjonowane przez Polskie Radio).
- 7 sierpnia – zaginął gen. Włodzimierz Zagórski (przeciwnik procesu sanacji).
- 12 sierpnia – powstał Związek Polskiej Młodzieży Demokratycznej.
- 14 sierpnia – pierwszy w historii polskiego automobilizmu, samochodowo-motocyklowy wyścig górski (Wyścig Tatrzański przeprowadzony na odcinku górskiej szosy Łysa Polana-Morskie Oko).
- 28 sierpnia – w Spale odbyły się pierwsze ogólnopolskie dożynki pod patronatem prezydenta RP.
- 4 września – Halina Konopacka ustanowiła rekord świata w rzucie dyskiem wynikiem 39,18 m.
- 11 września – Wisła Kraków wygrała 15:0 z TKS Toruń. Był to najwyższy wynik w polskiej Ekstraklasie.
- 13-16 września – odbyło się spotkanie przedstawicieli sanacji z konserwatystami w Dzikowie.
- 24 września – wykluczenie Jędrzeja Moraczewskiego z PPS.
- 25 września – została otwarta Nowa Synagoga w Gdańsku-Wrzeszczu.
- 8 października – w Krakowie, sprinterka Jadwiga Ciepła ustanowiła rekord Polski w biegu na 200 m (28,2 s.)
- 9 października – w Krakowie:
- płotkarka Felicja Schabińska ustanowiła rekord Polski w biegu na 80 m ppł. (13,2 s.)
- 14-letnia Gertruda Kilos ustanowiła rekord Polski w biegu na 800 m (2:34,2 s.)
- 19 października – założono Aeroklub Warszawski.
- 26 października – ze Szwajcarii sprowadzono do Polski zbiory Muzeum w Rapperswilu oraz urnę z sercem Tadeusza Kościuszki.
- Listopad – powstał Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem.
- 10 listopada – premiera filmu Ziemia obiecana.
- 23 listopada – padła Kasztanka, ulubiona klacz marszałka Józefa Piłsudskiego.
- 4 grudnia – Rozgłośnia Polskiego Radia w Katowicach jako czwarta w Polsce, po Warszawie, Krakowie i Poznaniu, rozpoczęła emisję programów.
- 11 grudnia – otwarto Elektryczną Kolej Dojazdową w Warszawie.
- 13 grudnia – rozporządzeniem prezydenta RP odcień czerwieni na fladze Rzeczypospolitej Polskiej zmieniono z karmazynu na cynober.
- 18 grudnia – zjazd PZPN uznał wstecznie zwycięzcę rozłamowej ligi Mistrzem Polski.
- 21 grudnia – powstały Polskie Zakłady Lotnicze.
- 24 grudnia – spłonął Zameczek Prezydencki w Wiśle.
- 27 grudnia – zostało zawarte porozumienie o wymianie więźniów politycznych między ZSRR i Polską.
- Grudzień – otwarcie Instytutu Aerodynamicznego w Warszawie.
- Ustanowienie godła II Rzeczypospolitej
Wydarzenia na świecie [edytuj]
- 1 stycznia – w Meksyku formalnie rozpoczęło się powstanie przeciw antyklerykalnemu rządowi – Powstanie Cristero.
- 7 stycznia:
- pierwsza transatlantycka rozmowa telefoniczna pomiędzy Nowym Jorkiem, a Londynem.
- amerykański zespół koszykarski Harlem Globetrotters rozegrał swój pierwszy mecz.
- 9 stycznia:
- w Lizbonie próba rewolty przeciw rządom António Óscara de Fragoso Carmona zostaje stłumiona.
- 78 dzieci zginęło w pożarze kina Laurier Palace Theatre w Montrealu.
- 10 stycznia – Berlin: premiera filmu Metropolis (reżyseria: Fritz Lang).
- 11 stycznia – powstała amerykańska Akademia Filmowa.
- 13 stycznia – została podpisana niemiecko-włoska umowa o budowie autostrady Hamburg – Mediolan.
- 14 stycznia – Paul Doumer został wybrany prezydentem Francji.
- 15 stycznia – H.B.T. Wakelam przekazywał z Twickenham przebieg meczu rugby Anglia-Walia (pierwsza radiowa transmisja sportowa rozgłośni BBC).
- 19 stycznia – Wielka Brytania wysłała oddziały wojskowe do Chin.
- 22 stycznia – pierwsza w historii radiowa transmisja z meczu piłkarskiego (Arsenal F.C.-Sheffield United F.C.).
- 30 stycznia – w Schattendorfie w kraju związkowym Burgenland w Austrii doszło do starcia pomiędzy członkami lewicowego Schutzbundu oraz prawicowymi weteranami Heimwehry.
- 31 stycznia – po 7 latach działalności, Międzyaliancka Komisja Kontrolna pod przewodnictwem francuskiego gen. Nolleta kończy pobyt w Niemczech (nadzór nad realizacją postanowień Traktatu Wersalskiego). Zniesiono kontrolę nad gospodarką Niemiec.
- 12 lutego – pierwsze oddziały brytyjskie lądują w Szanghaju.
- 13 lutego – założono kolumbijski klub piłkarski América Cali.
- 14 lutego – trzęsienie ziemi w Jugosławii – 700 osób straciło życie.
- 19 lutego – strajk generalny w Szanghaju w proteście przeciwko obecności wojsk brytyjskich.
- 21 lutego – w Berlinie odbyła się premiera operetki Carewicz Franza Lehára.
- 23 lutego:
- w USA Federal Radio Commission (później przemianowana na „Federal Communications Commission” – Federalna Komisja Łączności) rozpoczyna regulację wykorzystania częstotliwości radiowych dla celów związanych z komunikacją.
- powstanie Cristero w Meksyku: pierwsze zwycięstwo powstańców walczących z antyklerykalnym rządem w bitwie pod San Francisco del Rincón (stan Guanajuato).
- 25 lutego – wszedł w życie artykuł 58 radzieckiego kodeksu karnego, umożliwiający aresztowanie wszystkich podejrzanych o działalność kontrrewolucyjną.
- 4 marca – w Republice Południowej Afryki doszło do „gorączki diamentowej” w czasie której główne kompanie wydobywające diamenty zatrudniają wytrenowanych sportowców by zabezpieczyć swe roszczenia.
- 7 marca – ponad 3 tys. osób zginęło w trzęsieniu ziemi w prefekturze Kioto na japońskiej wyspie Honsiu.
- 10 marca – Albania mobilizuje swe siły zbrojne w obawie przed atakiem Jugosławii.
- 14 marca – założono linie lotnicze Pan Am.
- 25 marca – wszedł do służby japoński lotniskowiec Akagi.
- 1 kwietnia – w Dreźnie pierwsza kobieta zostaje oficerem policji w Niemczech.
- 5 kwietnia – Parlament Wielkiej Brytanii uchwalił ustawę (ang. Trade Disputes Act) zabraniającą strajku w celu poparcia żądań robotników już strajkujących. Ta sama ustawa zabraniała skarżenia związków zawodowych za straty wynikłe ze strajku.
- 7 kwietnia – w USA kompania „Bell Telephone Co.” dokonała udanej transmisji obrazu – była to pierwsza udana transmisja telewizyjna na duży dystans.
- 12 kwietnia:
- parlament brytyjski wydał akt prawny (ang. Royal and Parliamentary Titles Act 1927) zmieniający nazwę Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii na Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Zmiana ta potwierdza istnienie Wolnego Państwa Irlandzkiego nie należącego do królestwa.
- oddziały Kuomintangu zabiły robotników wspierających komunistów w Szanghaju. Wydarzenie to zapoczątkowało wojnę domową w Chinach pomiędzy nacjonalistami i komunistami trwającą do 1950 roku.
- 13 kwietnia – pierwsi badacze dotarli do miejsca katastrofy tunguskiej.
- 14 kwietnia – rozpoczęła się produkcja ÖV4, pierwszego modelu Volvo.
- 18 kwietnia:
- w ZSRR rozpoczął się IV zjazd rad, na którym uchwalono zasady pierwszego planu pięcioletniego.
- Czang Kaj-szek po zdobyciu Nankinu, przy poparciu konserwatystów, utworzył rząd.
- 19 kwietnia – amerykańska aktorka Mae West została skazana na 10 dni za „deprawację nieletnich”.
- 21 kwietnia – rozpoczął się kryzys bankowy w Japonii.
- 22 kwietnia-5 maja – wielka powódź – wylew rzeki Missisipi dotknął około 700 tys. osób, była to największa powódź w historii USA.
- 1 maja – w Berlinie została reaktywowana NSDAP.
- 7 maja – koniec wojny domowej w Nikaragui.
- 9 maja – Australijski Parlament po raz pierwszy obradował w Canberze.
- 11 maja – założono Amerykańską Akademię Sztuki i Wiedzy Filmowej.
- 12 maja – brytyjska policja dokonała rewizji w pomieszczeniach sowieckiej misji gospodarczej.
- 13 maja:
- „czarny piątek” w Niemczech stał się początkiem załamania się gospodarki niemieckiej.
- Jerzy V proklamował zmianę swego tytułu z „król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii” na „król Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej”.
- założono klub piłkarski Dynamo Kijów.
- 18 maja – w stanie Michigan w USA doszło do zamachu bombowego na szkołę (ang. Bath School disaster) zginęło 45 osób w większości dzieci a 58 osób zostało rannych.
- 20 maja – Arabia Saudyjska uzyskuje niezależność od Wielkiej Brytanii (Traktat z Dżudda).
- 20-21 maja – Charles Lindbergh dokonał samotnego przelotu przez Atlantyk.
- 22 maja – wielkie trzęsienie ziemi w Chinach w prowincji Qinghai w mieście Xining – zginęło 200 tys. osób (8,6 w skali Richtera).
- 23 maja – przed 600 członkami Amerykańskiego Instytutu Elektrycznych Inżynierów (ang. American Institute of Electrical Engineers) i Instytutu Radiowych Inżynierów (ang. Institute of Radio Engineers) w Nowym Jorku, w budynku Bell Telephone, odbyła się pierwsza publiczna demonstracja telewizji.
- 24 maja – Tomáš Masaryk został po raz trzeci wybrany na urząd Prezydenta Czechosłowacji.
- 27 maja:
- zerwanie stosunków dyplomatycznych między ZSRR i Wielką Brytanią.
- Ford Motor Company zaprzestał produkcji Modelu T.
- Maj – Philo Taylor Farnsworth transmituje pierwszy eksperymentalny elektroniczny obraz telewizyjny.
- 4 czerwca – Jugosławia zerwała stosunki dyplomatyczne z Albanią.
- 9 czerwca – w ZSRR wykonano wyrok śmierci na dwudziestu Brytyjczykach oskarżonych o rzekome szpiegostwo.
- 12 czerwca w Berlinie:
- Niemka Eva von Bredow ustanowiła rekord świata w biegu na 80 m ppł. wynikiem 12,6 s.
- Brytyjka Eileen Edwards ustanowiła rekord świata w biegu na 200 m wynikiem 25,4 s.
- 13 czerwca:
- Leon Daudet, przywódca francuskich monarchistów, został aresztowany.
- w Nowym Jorku na Manhattanie na 5th Avenue odbyła się parada (ang. Ticker-tape parade) na cześć Charlesa Lindbergha.
- 2 lipca:
- w Lincoln, Amerykanin John Gibson ustanowił rekord świata w biegu na 400 m ppł. wynikiem 52,6 s.
- w Wilnie koronowano obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej.
- 10 lipca – w Dublinie Irlandzka Armia Republikańska dokonała udanego zamachu na wiceprezydenta Wolnego Państwa Irlandzkiego Kevina O’Higginsa.
- 11 lipca – w trzęsieniu ziemi w Palestynie zginęło około 350 osób.
- 14 lipca – odbył się pierwszy komercyjny lot na Hawaje.
- 15 lipca – w Wiedniu doszło do starć pomiędzy zwolennikami Socjaldemokratycznej Partii Austrii i policją – 85 uczestników walk ulicznych straciło życie i 5 policjantów, 600 osób zostało rannych.
- 22 lipca – został założony włoski klub piłkarski AS Roma.
- 24 lipca – w Ypres odsłonięto „Menenpoort” – memoriał I wojny światowej.
- 1 sierpnia – została sformowana Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza, jako Armia Czerwona (红军), zbrojne ramię Komunistycznej Partii Chin.
- 7 sierpnia:
- 19 sierpnia – władze Cerkwi Prawosławnej uznały państwo radzieckie.
- 22 sierpnia – w Hyde Parku w Londynie, dwieście osób demonstrowało przeciw wyrokowi na Ferdinando Sacco i Bartolomeo Vanzettiego.
- 23 sierpnia – na krześle elektrycznym zostali straceni Sacco i Vanzetti, egzekucja ta wywołała rozruchy w Londynie i w Berlinie, a w Paryżu ambasada Stanów Zjednoczonych była oblegana przez protestujących.
- 24-25 sierpnia – huragan przeszedł przez wybrzeże atlantyckie Kanady powodując poważne straty – 56 osób straciło życie.
- 7 września – w Brazylii w mieście Belo Horizonte został założony uniwersytet publiczny (port. Universidade Federal de Minas Gerais).
- 10 września – Francja pierwszy raz wygrała w Pucharze Davisa.
- 14 września – podwodne trzęsienie ziemi u wybrzeży Japonii zabiło ponad 100 osób.
- 18 września – powstało przedsiębiorstwo „Columbia Phonographic Broadcasting System”, później przemianowane na „Columbia Broadcasting System” – CBS. Przedsiębiorstwo to rozpoczęło działalność z 47 stacjami radiowymi rozsianymi po terytorium Stanów Zjednoczonych.
- 22 września – rozpoczął działalność Teatr Polski w Rydze.
- 23 września – Niemcy przystąpiły do Międzynarodowego Trybunału Rozjemczego w Hadze.
- 27 września – tornado przeszło przez miasto East Saint Louis w stanie Illinois, spowodowało poważne straty i pozbawiło życia 79 osób, raniło 550 osób.
- 30 września – otwarto pierwszy odcinek tokijskiego metra.
- 4 października – John Borglum rozpoczął pracę nad wykuwaniem Mount Rushmore.
- 6 października – premiera amerykańskiego filmu muzycznego „Śpiewak jazzbandu” była wielkim sukcesem komercyjnym i stała się zwiastunem końca ery kina niemego.
- 8 października – „Morderczy ciąg” (ang. Murderer’s Row), drużyna baseballowa New York Yankees w czterech meczach rozgromiła Pittsburgh Pirates i zdobyła trofeum World Series.
- 25 października – u wybrzeży Brazylii zatonął włoski statek pasażerski SS Principessa Mafalada; zginęło 312 osób.
- 27 października:
- co najmniej 314 osób straciło życie w katastrofie włoskiego parowca „Principessa Mafalda”, który wywrócił się do góry dnem w porcie brazylijskim Porto Seguro.
- królowa Holandii Wilhelmina uroczyście otwarła kanał „Meuse-Waal Canal” w Nijmegen.
- 28 października – samolot linii lotniczych Pan American World Airways odbył pierwszy rejsowy lot z Key West na Florydzie do Hawany.
- 12 listopada:
- Mahatma Gandhi odbył swą pierwszą i jedyną wizytę na Cejlonie.
- Lew Trocki na XV Zjeździe WKP(b) został usunięty z partii pod zarzutem prowadzenia działalności antypartyjnej.
- został otwarty tunel (ang. Holland Tunnel) pod rzeką Hudson łączący stan New Jersey z Nowym Jorkiem.
- 21 listopada – masakra w Columbine Mine w stanie Kolorado – policja zaatakowała strajkujących górników ogniem karabinów maszynowych.
- 24 listopada:
- Vintilă Brătianu został premierem Rumunii.
- nad północną Anglią i Walią można było zaobserwować zaćmienie słońca.
- 29 listopada – Aleksander Alechin pokonał Capablankę, uzyskując tytuł mistrza świata w szachach.
- 2 grudnia – po 19 latach produkcji samochodu Ford Model T, Ford Motor Company rozpoczął sprzedaż nowego modelu – Ford Model A – samochód kosztował 395 dolarów.
- 12 grudnia – w Londynie hospitalizowano 1600 osób, które doznały obrażeń ze względu na oblodzone ulice.
- 14 grudnia – Irak ogłosił niezależność od Wielkiej Brytanii.
- 17 grudnia – amerykański okręt podwodny USS S-4 (SS-109) został przypadkowo staranowany przez amerykański niszczyciel należący do Straży Wybrzeża Stanów Zjednoczonych u wybrzeża stanu Massachusetts, po kilku nieudanych próbach podniesienia z dna okrętu, wszyscy członkowie załogi zginęli.
- 30 grudnia – w Tokio otwarto pierwszą linię metra – linia Ginza.
- W Wielkiej Brytanii 1000 ludzi umierało tygodniowo zarażonych grypą.
- W Rzymie odbyły się II Letnie Mistrzostwa Świata Studentów (złoty medal: Józef Jaworski 3000 m – 9:20,4 s.)
Urodzili się [edytuj]
- 1 stycznia
- Vernon Smith, amerykański ekonomista, laureat Nagrody Nobla
- Juliusz Łuciuk, polski kompozytor
- 7 stycznia
- Jurij Babanski rosyjski pedagog (zm. 1987)
- Wiesław Witkowski, polski filolog i językoznawca
- 8 stycznia – Małgorzata Lorentowicz, polska aktorka (zm. 2005)
- 9 stycznia – František Ždiarsky, słowacki taternik, alpinista, przewodnik tatrzański i ratownik górski
- 10 stycznia – Otto Stich, szwajcarski polityk (zm. 2012)
- 13 stycznia
- Brock Adams, amerykański polityk (zm. 2004)
- Sydney Brenner, brytyjski biolog, działający w USA, laureat Nagrody Nobla
- 17 stycznia
- Eartha Kitt, amerykańska aktorka, piosenkarka, gwiazda kabaretowa (zm. 2008)
- Harlan Mathews, amerykański polityk
- 19 stycznia – Henryk Jurkowski, polski krytyk, historyk i teoretyk teatru
- 25 stycznia – Antônio Carlos Jobim, brazylijski muzyk, kompozytor, aranżer, wokalista (zm. 1994)
- 26 stycznia – Victor Mees, belgijski piłkarz (zm. 2012)
- 28 stycznia
- Maria Łopatkowa, polska działaczka społeczna
- Hiroshi Teshigahara, japoński reżyser filmowy (zm. 2001)
- 29 stycznia – Lewis Urry, kanadyjski chemik i wynalazca (zm. 2004)
- 30 stycznia – Olof Palme, szwedzki polityk (zm. 1986)
- 31 stycznia
- Wojciech Dworczyk, polski publicysta, podróżnik, reportażysta
- Julian Wojtkowski, polski biskup katolicki
- 2 lutego – Stan Getz, amerykański saksofonista jazzowy (zm. 1991)
- 3 lutego – Kenneth Anger, amerykański reżyser, scenarzysta, aktor, pisarz i producent filmowy
- 7 lutego
- Henri Dirickx, belgijski piłkarz
- Juliette Gréco, francuska piosenkarka i aktorka
- Wołodymyr Kuc, radziecki (ukraiński) lekkoatleta (zm. 1975)
- 8 lutego – Stefan Sawicki, polski teoretyk i historyk literatury
- 10 lutego – Leontyne Price, amerykańska śpiewaczka operowa
- 14 lutego – Lois Maxwell, kanadyjska aktorka (zm. 2007)
- 15 lutego – Carlo Maria Martini, włoski duchowny katolicki, kardynał (zm. 2012)
- 16 lutego – Jerzy Korczak, polski prozaik
- 18 lutego – John Warner, amerykański polityk
- 20 lutego
- Hubert de Givenchy, francuski projektant mody
- Sidney Poitier, amerykański aktor
- Ludmiła (Polakowska), polska mniszka prawosławna pochodzenia rosyjskiego
- 23 lutego – Wiesław Stradomski, polski dziennikarz, publicysta, historyk i krytyk filmowy
- 26 lutego – Witold Giersz, polski reżyser
- 1 marca
- Harry Belafonte, amerykański piosenkarz
- Claude Gensac, francuska aktorka
- Janusz Mazurek, polski wojskowy, generał
- 2 marca – Roger Walkowiak, francuski kolarz
- 3 marca – Pierre Aubert, szwajcarski polityk
- 4 marca – Dick Savitt, amerykański tenisista
- 5 marca – Maria Klejdysz, polska aktorka (zm. 2009)
- 6 marca
- William Joseph Bell, amerykański scenarzysta (zm. 2005)
- Gordon Cooper, amerykański astronauta (zm. 2004)
- Gabriel García Márquez[1], kolumbijski powieściopisarz, laureat Nagrody Nobla
- 8 marca
- Dick Hyman, amerykański pianista
- Stanisław Kania, polski działacz komunistyczny
- Werner Potzernheim, niemiecki kolarz
- 16 marca
- Jerzy Feldman, polski artysta malarz (zm. 2004)
- Władimir Komarow, radziecki kosmonauta (zm. 1967)
- 19 marca
- Wiesław Drzewicz, polski aktor (zm. 1996)
- Hanna Lachert, polska architekt
- 21 marca – Hans-Dietrich Genscher, niemiecki polityk, minister spraw zagranicznych Republiki Federalnej Niemiec
- 22 marca – Vera Henriksen, norweska pisarka
- 23 marca – Mato Damjanović, chorwacki szachista (zm. 2011)
- 24 marca
- Janusz Przewłocki, polski inżynier, nauczyciel, wydawca, kolekcjoner i bibliofil, działacz opozycji demokratycznej w PRL-u (zm. 2007)
- Martin Walser, niemiecki pisarz
- 27 marca
- Cecil Bødker, duńska pisarka
- Mścisław Rostropowicz (ros. Мстисла́в Леопо́льдович Ростропо́вич), rosyjski dyrygent, wiolonczelista, pedagog i obrońca praw człowieka (zm. 2007)
- Karl Stotz, austriacki piłkarz
- 29 marca
- Witold Bień, polski ekonomista
- Martin Fleischmann, amerykański elektrochemik (zm. 2012)
- John Vane, brytyjski farmakolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 2004)
- 31 marca
- César Chávez, amerykański przywódca związkowy, bojownik o prawa obywatelskie (zm. 1993)
- William Daniels, amerykański aktor
- Eduardo Martínez Somalo, hiszpański duchowny katolicki
- 1 kwietnia
- Walter Bahr, amerykański piłkarz
- Jacques Mayol, francuski nurek (zm. 2001)
- 1 kwietnia – Ferenc Puskás, węgierski piłkarz i trener piłkarski (zm. 2006)
- 2 kwietnia
- Jerzy Katlewicz, polski dyrygent i pedagog
- Rembert Weakland, amerykański duchowny katolicki
- 6 kwietnia
- Gerry Mulligan, amerykański muzyk jazzowy i instrumentalista (zm. 1996)
- Bogna Sokorska, polska śpiewaczka koloraturowa (zm. 2002)
- 10 kwietnia – Marshall Nirenberg, amerykański biochemik i genetyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 2010)
- 14 kwietnia – Alan G. MacDiarmid, nowozelandzki chemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 2007)
- 15 kwietnia – Robert Mills, amerykański fizyk, specjalizujący się w kwantowej teorii pola (zm. 1999)
- 16 kwietnia
- Benedykt XVI, właściwie Joseph Alois Ratzinger, papież
- Alan Geldard, brytyjski kolarz
- 17 kwietnia – Margot Honecker, niemiecka polityk
- 18 kwietnia – Tadeusz Mazowiecki, polski polityk, premier Polski w latach 1989-1990
- 19 kwietnia – Jan Tyszkiewicz, polski kompozytor i dziennikarz radiowy, współpracownik Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa (zm. 2009)
- 20 kwietnia
- Phil Hill, amerykański kierowca wyścigowy (zm. 2008)
- Karl Alexander Müller, szwajcarski fizyk, laureat Nagrody Nobla
- 25 kwietnia – Albert Uderzo, francuski rysownik
- 26 kwietnia – Johann Weber, austriacki duchowny katolicki
- 27 kwietnia – Coretta Scott King, amerykańska działaczka ruchu praw obywatelskich, wdowa po Martinie Lutherze Kingu (zm. 2006)
- 28 kwietnia – Jerzy Dietl, polski ekonomista
- 29 kwietnia
- Anna Bujak, polska narciarka, inżynier architekt (zm. 2008)
- Gerard Cieślik, polski piłkarz
- Bill Slater, angielski piłkarz
- 5 maja – Sylvia Fedoruk, kanadyjska fizyk i curlerka (zm. 2012)
- 7 maja – Ruth Prawer Jhabvala, indyjska pisarka i scenarzystka (zm. 2013)
- 8 maja – László Paskai, węgierski duchowny duchowny, kardynał
- 9 maja – Manfred Eigen, niemiecki biofizyk, laureat Nagrody Nobla
- 11 maja – Mort Sahl, amerykański komik i aktor
- 14 maja
- Herbert W. Franke, austriacki naukowiec i pisarz
- Wacław Świerzawski, polski biskup katolicki
- 15 maja – Wasilij Wasiljew, rosyjski piłkarz
- 20 maja
- Franciszek Macharski, metropolita krakowski od 1978, kardynał od 1979 roku
- Michel Scheuer, niemiecki kajakarz
- 22 maja
- George A. Olah, amerykański chemik pochodzenia węgierskiego, laureat Nagrody Nobla
- Mikołaj (Szkrumko), rosyjski duchowny prawosławny
- 23 maja – Dieter Hildebrandt, niemiecki prezenter telewizyjny
- 25 maja – Robert Ludlum, amerykański pisarz, aktor i producent (zm. 2001)
- 30 maja – Clint Walker, amerykański aktor
- 2 czerwca – Antoni Kukliński, polski geograf
- 3 czerwca
- Jerzy Kwiatkowski, polski literaturoznawca (zm. 1986)
- Boots Randolph, amerykański saksofonista (zm. 2007)
- 4 czerwca – Henning Carlsen, duński reżyser
- 7 czerwca – Tadeusz Chmielewski, polski reżyser, scenarzysta i producent filmowy
- 8 czerwca – Jerry Stiller, amerykański komik i aktor
- 11 czerwca – Zbigniew Grabowski, polski chemik
- 12 czerwca – Timir Piniegin, rosyjski żeglarz, mistrz olimpijski (zm. 2013)
- 14 czerwca – Joanna Matejko, polska historyczka
- 15 czerwca – Ibn e Insha, pakistański poeta (zm. 1978)
- 23 czerwca
- Bob Fosse, amerykański reżyser i choreograf (zm. 1987)
- Cezary Julski, polski aktor (zm. 1997)
- 24 czerwca – Martin Lewis Perl, amerykański fizyk pochodzenia rosyjskiego, laureat Nagrody Nobla
- 25 czerwca – Stephen Hector Youssef Doueihi, amerykański duchowny katolicki
- 26 czerwca – Jerry Schatzberg, amerykański fotograf i reżyser
- 28 czerwca – Frank Sherwood Rowland, amerykański chemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 2012)
- 30 czerwca – Shirley Fry, amerykańska tenisistka
- 1 lipca - Joseph Martin Sartoris, amerykański duchowny katolicki
- 3 lipca – Ken Russell, brytyjski reżyser (zm. 2011)
- 4 lipca
- Gina Lollobrigida, włoska aktorka filmowa
- Neil Simon, amerykański dramaturg i scenarzysta pochodzenia żydowskiego
- 6 lipca – Janet Leigh, amerykańska aktorka filmowa (zm. 2004)
- 9 lipca – Zdzisław Maklakiewicz, polski aktor teatralny i filmowy (zm. 1977)
- 13 lipca – Simone Veil, francuska polityk
- 14 lipca – Józef Tejchma, polski polityk
- 18 lipca
- Tadeusz Łomnicki, polski aktor (zm. 1992)
- Kurt Masur, niemiecki dyrygent
- 20 lipca – Ludmiła Aleksiejewa, rosyjska dysydentka
- 28 lipca – John Ashbery, amerykański poeta
- 4 sierpnia – Lucjan Sobczyk, polski chemik
- 5 sierpnia
- Janusz Tazbir, polski historyk
- Paul Volcker, amerykański ekonomista
- 9 sierpnia – Marvin Minsky, amerykański naukowiec
- 10 sierpnia – Juan Ignacio Larrea Holguín, ekwadorski arcybiskup i prawnik (zm. 2006)
- 18 sierpnia – Rosalynn Carter, żona prezydenta USA Jimmy’ego Cartera
- 21 sierpnia – Kazimierz Romaniuk, polski biskup katolicki
- 23 sierpnia – Tadeusz Suchocki, polski pianista
- 24 sierpnia – Harry Markowitz, amerykański ekonomista, laureat Nagrody Nobla
- 25 sierpnia – Althea Gibson, amerykańska tenisistka (zm. 2003)
- 26 sierpnia – Edoardo Rovida, włoski duchowny katolicki
- 27 sierpnia – Edward Kurowski, polski pisarz
- 28 sierpnia – Nicolae Herlea, rumuński śpiewak operowy
- 30 sierpnia
- William George Curlin, amerykański duchowny katolicki
- Helena Sekuła, polska pisarka
- 1 września
- Soshana Afroyim, austriacka malarka
- Arturo Farías, chilijski piłkarz
- 4 września – John McCarthy, amerykański informatyk (zm. 2011)
- 14 września – Edmund Casimir Szoka, amerykański duchowny katolicki, kardynał
- 15 września – Leopold Stecki, polski prawnik
- 16 września
- Peter Falk, amerykański aktor (zm. 2011)
- Sadako Ogata, japońska dyplomatka, uczona i administrator
- 19 września – Rosemary Harris, brytyjska aktorka
- 20 września – Stanisław Zagajewski, polski rzeźbiarz samouk nurtu Art Brut (zm. 2008)
- 22 września – Bogusław Wolniewicz, polski filozof i logik, twórca onkologii sytuacji
- 30 września
- W. S. Merwin, amerykański poeta
- Edward Niemczyk, współtwórca Polskiego Ruchu Sportowego Osób Niepełnosprawnych (zm. 2008)
- 1 października – Janusz Bieniak, polski historyk
- 2 października
- Bronisław Dembowski, polski duchowny katolicki
- Uta Ranke-Heinemann, niemiecka teolog i pisarz
- 4 października – Mieczysław Michalik, polski wojskowy, generał
- 6 października – Paul Badura-Skoda, austriacki pianista
- 8 października
- Torbjørn Falkanger, norweski skoczek narciarski
- César Milstein, brytyjski immunolog pochodzenia argentyńskiego, laureat Nagrody Nobla (zm. 2002)
- Stanisław Rybicki, polski malarz
- 11 października – William Perry, amerykański polityk
- 13 października – Lee Konitz, amerykański saksofonista
- 14 października
- Thomas Luckmann, niemiecki socjolog
- Roger Moore, angielski aktor filmowy i telewizyjny
- 15 października – Raymond Emil Goedert, amerykański duchowny katolicki
- 16 października – Günter Grass, niemiecki pisarz, laureat Nagrody Nobla
- 18 października – George C. Scott, amerykański aktor filmowy i sceniczny (zm. 1999)
- 19 października
- Pierre Alechinsky, belgijski malarz, grafik i pisarz
- Hans Schäfer, niemiecki piłkarz
- 23 października
- Leszek Kołakowski, polski filozof, eseista, publicysta i prozaik (zm. 2009)
- Andrzej Strumiłło, polski malarz, grafik
- 25 października – Jorge Batlle, urugwajski polityk
- 27 października – Zdzisław Łączkowski, polski poeta, prozaik, krytyk literacki, eseista, publicysta i dziennikarz
- 28 października – Cleo Laine, brytyjska wokalistka
- 29 października – Frank Sedgman, australijski tenisista
- 31 października – Lee Grant, amerykańska aktorka i reżyserka żydowskiego pochodzenia, laureatka Oscara
- 3 listopada
- Zbigniew (Zbyszek) Cybulski, polski aktor teatralny i filmowy (zm. 1967)
- Odvar Nordli, norweski polityk
- 8 listopada – Lal Krishna Advani (sindhi, लाल कृष्ण आडवाणी), indyjski polityk, wicepremier Indii
- 11 listopada – Maria Krzyszkowska, polska tancerka
- 18 listopada
- Hank Ballard, amerykański piosenkarz (zm. 2003)
- Eldar Riazanow, rosyjski reżyser
- 20 listopada – Estelle Parsons, amerykańska aktorka
- 23 listopada – Angelo Sodano, włoski duchowny katolicki, kardynał
- 24 listopada – Ahmadou Kourouma, francuskojęzyczny pisarz z Wybrzeża Kości Słoniowej (zm. 2003)
- 3 grudnia – Andy Williams, amerykański piosenkarz (zm. 2012)
- 4 grudnia – Rafael Sánchez Ferlosio, hiszpański pisarz
- 5 grudnia – Bhumibol Adulyadej, król Tajlandii
- 8 grudnia – Władimir Szatałow, radziecki kosmonauta
- 9 grudnia – Pierre Henry, francuski kompozytor
- 11 grudnia – Stein Eriksen, norweski narciarz
- 12 grudnia – Robert Noyce, amerykański przedsiębiorca, współtwórca (z Jackiem Kilby) układu scalonego (zm. 1990)
- 12 grudnia – Walter Gómez, urugwajski piłkarz (zm. 2004)
- 16 grudnia – Andrzej Wielowieyski, polski polityk
- 18 grudnia – Roméo LeBlanc, kanadyjski dziennikarz i polityk, gubernator generalny Kanady (zm. 2009)
- 20 grudnia
- Kim Young Sam, południowokoreański polityk
- Longin Jan Okoń, polski pisarz
- 24 grudnia – Mary Higgins Clark, amerykańska pisarka
- 25 grudnia
- Jacques Bellenger, francuski kolarz
- Ljuben Diłow, bułgarski pisarz science fiction (zm. 2008)
- Ram Narayan, hinduski muzyk
- 26 grudnia – Alan King, amerykański aktor komediowy (zm. 2004)
- 28 grudnia – Edward Babiuch, polski ekonomista i polityk
- 29 grudnia – Andy Stanfield, amerykański lekkoatleta, sprinter (zm. 1985)
- Janusz Turowski, polski inżynier
Zmarli [edytuj]
- 3 stycznia – Franciszek Aleksandrowicz, generał Wojska Polskiego (ur. 1856)
- 19 stycznia – Maria Charlotta Koburg, księżniczka belgijska, cesarzowa Meksyku (ur. 1840)
- 2 marca – Jan Kašpar, czeski inżynier i pionier lotnictwa (ur. 1883)
- 14 marca – Jānis Čakste, łotewski polityk, pierwszy prezydent niepodległej Łotwy (ur. 1859)
- 14 czerwca – Jerome K. Jerome, angielski pisarz i dramaturg (ur. 1859)
- 5 lipca – Albrecht Kossel, niemiecki biochemik, odkrył histydynę, laureat Nagrody Nobla (ur. 1853)
- 24 lipca – Ryūnosuke Akutagawa, japoński poeta i pisarz (ur. 1892)
- 13 sierpnia
- James Oliver Curwood, amerykański pisarz (ur. 1878)
- Mieczysław Szczuka, polski artysta plastyk, taternik (ur. 1898)
- 20 sierpnia – Fannie Bloomfield-Zeisler, amerykańska pianistka (ur. 1863)
- 23 sierpnia
- Ferdinando Nicola Sacco, amerykański anarchista i robotnik pochodzenia włoskiego (ur. 1891)
- Bartolomeo Vanzetti, amerykański anarchista i robotnik pochodzenia włoskiego (ur. 1888)
- 14 września
- Isadora Duncan, amerykańska tancerka (ur. 1877 lub 1878)
- Hugo Ball, niemiecki pisarz i poeta, współtwórca zuryskiego ruchu dadaistycznego (ur. 1886)
- 29 września – Willem Einthoven, holenderski fizjolog i histolog, laureat Nagrody Nobla (ur. 1860)
- 2 października – Svante Arrhenius, szwedzki chemik i fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1859)
- 5 października – Sam Warner, amerykański przedsiębiorca, współtwórca wytwórni filmowej Warner Bros. (ur. 1887)
- 10 października – Gustav Whitehead, niemiecko-amerykański pionier awiacji i konstruktor silników lotniczych (ur. 1874)
- 23 listopada – Stanisław Przybyszewski, polski pisarz i publicysta (ur. 1868)
Zdarzenia astronomiczne [edytuj]
Nagrody Nobla [edytuj]
- z fizyki – Arthur Holly Compton, Charles Thomson Rees Wilson
- z chemii – Heinrich Otto Wieland
- z medycyny – Julius Wagner-Jauregg
- z literatury – Henri Bergson
- nagroda pokojowa – Ferdinand Buisson, Ludwig Quidde
Zobacz też [edytuj]
Święta ruchome [edytuj]
- Tłusty czwartek: 24 lutego
- Ostatki: 1 marca
- Popielec: 2 marca
- Niedziela Palmowa: 10 kwietnia
- Wielki Czwartek: 14 kwietnia
- Wielki Piątek: 15 kwietnia
- Wielka Sobota: 16 kwietnia
- Wielkanoc: 17 kwietnia
- Poniedziałek wielkanocny: 18 kwietnia
- Wniebowstąpienie Pańskie: 26 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 5 czerwca
- Boże Ciało: 16 czerwca
Przypisy
- ↑ Pierwotnie polskie źródła podawały rok 1928 jako datę urodzin Garcíi Márqueza. W 2002 roku argentyński dziennikarz Alfredo Leuco dotarł do ksiąg chrzcielnych parafii San José w Aracatanie, rodzinnym mieście pisarza. W tych księgach jako rok narodzin przyszłego noblisty odnotowano 1927. Szerzej o tej sprawie w: „Rzeczpospolita”, nr 55 z 6 marca 2007, s. A10.