rok 1940 / MCMXL
XIX wiek · XX wiek · XXI wiek
1938 « 1939 « 1940 » 1941 » 1942
[edytuj] Pozostałe wydarzenia w Polsce
- 7 stycznia – w Oflagu XI B Braunschweig polscy jeńcy wojenni utworzyli 4-sekcyjny klub sportowy - WKS Orlę.
- 11 stycznia – w Siedlcach zanotowano najniższą temperaturę w historii Polski (-41°C).
- 10 lutego – Sowieci rozpoczęli masowe deportacje ludności polskiej z terenów zajętych po 17 września 1939 przez Armię Czerwoną. Ponad 200 tys. osób wywieziono do obozów (łagrów), położonych w Starobielsku na Ukrainie, a także na Syberii i w Kazachstanie. Deportacja objęła głównie urzędników państwowych, a także właścicieli ziemskich i osadników wojskowych. Działalność ta etapami trwała aż do lata następnego roku – do najazdu Niemiec na ZSRR.
- 17 lutego – Niemcy zniszczyli pomnik Tadeusza Kościuszki na Wawelu.
- 26 lutego – został utworzony Polityczny Komitet Porozumiewawczy.
- 22 marca – w Krakowie i Warszawie rozpoczęła się seria napadów na ludność żydowską, pod hasłem "Niech żyje Polska bez Żydów" (Pogrom wielkanocny).
- 30 marca – Hubalczycy odnieśli zwycięstwo w bitwie pod Huciskiem.
- 3 kwietnia – zamordowano pierwszych polskich jeńców pod Katyniem, później także w Piatichatkach i w Miednoje.
- 11 kwietnia – Łódź została przemianowana na Litzmannstadt.
- 27 kwietnia – Reichsführer-SS Heinrich Himmler wydał inspektorowi obozów koncentracyjnych Oberführerowi Richardowi Glüecksowi rozkaz założenia w Oświęcimiu obozu koncentracyjnego. W ten sposób rozpoczęła się historia zespołu niemieckich obozów koncentracyjnych, Auschwitz-Birkenau.
- 30 kwietnia – w okolicach Anielina koło wsi Studzianna, w odległości około 20 km od Opoczna, poległ z bronią w ręku major Henryk Dobrzański pseudonim "Hubal".
- 20 maja – do obozu Auschwitz przywieziono pierwszych więźniów – 30 niemieckich kryminalistów.
- 25 maja – Jan Skorobohaty-Jakubowski został tymczasowo Delegatem Rządu na Kraj.
- 31 maja – premiera filmu Sportowiec mimo woli.
- 14 czerwca – pierwszy transport więźniów przybyłych do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu (Auschwitz).
- 20/21 czerwca – w Palmirach pod Warszawą w ramach Akcji AB rozstrzelani zostali przedstawiciele polskiego życia politycznego, społecznego, kulturalnego i sportowego.
- 15 sierpnia
- 17 sierpnia – zniszczenie przez hitlerowców pomnika Adama Mickiewicza w Krakowie.
- 19 września – Witold Pilecki pozwolił się aresztować Niemcom w łapance ulicznej, by dostać się w celach wywiadowczych do KL Auschwitz.
- 22 września – do KL Auschwitz przywieziono więźniów z tzw. drugiego transportu warszawskiego.
- 2 października – w Warszawie Niemcy utworzyli getto żydowskie.
- 16 października – oficjalnie utworzono warszawskie getto.
- 16 listopada – Niemcy zamknęli granice warszawskiego getta.
- 22 listopada – w obozie Auschwitz odbyła się pierwsza egzekucja przez rozstrzelanie, zabito 40 Polaków.
- 3 grudnia – Cyryl Ratajski został wybrany delegatem rządu emigracyjnego na kraj.
[edytuj] Pozostałe wydarzenia na świecie
- 4 stycznia – w Paryżu podpisano polsko-francuski układ wojskowy o odtworzeniu we Francji Polskich Sił Zbrojnych. Podpisali go premierzy obu krajów – gen. Władysław Sikorski oraz Édouard Daladier.
- 24 stycznia – marszałek III Rzeszy Hermann Göring powierzył Reinhardowi Heydrichowi "rozwiązanie problemu żydowskiego za pomocą ewakuacji bądź przymusowej emigracji".
- 11 lutego – wojna zimowa: rozpoczęły się walki radziecko-fińskie na linii Mannerheima.
- 12 lutego – III Rzesza i Związek Radziecki zawarły umowę handlową.
- 22 lutego – intronizacja XIV Dalajlamy.
- 27 lutego
- 5 marca – Biuro Polityczne KC WKP(b) podjęło decyzję o wymordowaniu ok. 25 tysięcy polskich jeńców wojennych.
- 12 marca – w Moskwie podpisano pokój kończący wojnę zimową pomiędzy ZSRR a Finlandią.
- 13 marca – został odkryty obiekt Mayalla; para zderzających się galaktyk w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy.
- 22 marca – w obozie koncentracyjnym Stutthof rozstrzelano 66 osób, m.in.: Mariana Góreckiego, Bronisława Komorowskiego i Tadeusza Ziółkowskiego.
- 30 marca – Japończycy ustanowili w Nankinie marionetkowy chiński rząd Wang Jingweia.
- 3 kwietnia
- 9 kwietnia – napaść Niemiec na Danię i Norwegię (Operacja Weserübung).
- 10 kwietnia – Islandia zerwała unię z Danią po zajęciu jej przez Niemców.
- 6 maja – John Steinbeck otrzymał Nagrodę Pulitzera za powieść Grona gniewu.
- 10 maja:
- 23 maja – ORP Orzeł wyszedł w swój ostatni patrol na Morze Północne, zaginął dwa dni później.
- 29 maja – dokonano oblotu amerykańskiego myśliwca Vought F4U Corsair.
- 14 czerwca – Niemcy wkroczyli do Paryża.
- 16 czerwca – utworzono komunistyczny rząd na Litwie.
- 17 czerwca – Armia Czerwona zaatakowała Litwę, Łotwę i Estonię.
- 18 czerwca – Charles de Gaulle wygłosił na antenie radia BBC przemówienie do narodu francuskiego, wzywające do walki z niemieckim okupantem.
- 28 czerwca – Rumunia wypełniła radzieckie ultimatum i scedowała Besarabię na rzecz ZSRR.
- 10 lipca – formalny koniec III Republiki Francuskiej i powstanie Państwa Vichy. Francuskie Zgromadzenie Narodowe nadało nadzwyczajne uprawnienia marszałkowi Petainowi, został on szefem państwa i skupił zarówno władzę ustawodawczą jak i wykonawczą, a także sprawował kontrolę nad siłami zbrojnymi.
- 12 lipca – w Londynie ukazał się pierwszy numer pisma polskiego rządu na emigracji Dziennik Polski.
- 14 lipca – w Estonii, Łotwie i na Litwie odbyły się wybory do proradzieckich parlamentów.
- 20 lipca – Dania wystąpiła z Ligi Narodów.
- 27 lipca – odbyła się premiera filmu animowanego A Wild Hare; debiut ekranowy Królika Bugsa.
- Sierpień – Rumunia oddała Węgrom środkową część państwa (Siedmiogród) wraz z miastem Kluż.
- 2 sierpnia – została utworzona Mołdawska Socjalistyczna Republika Radziecka.
- 3 sierpnia – aneksja państw nadbałtyckich - Litwy, Łotwy, i Estonii - przez ZSRR
- 5 sierpnia – podpisano brytyjsko-polską umowę wojskową.
- 20 sierpnia – na rozkaz Stalina agenci NKWD dokonali udanego zamachu na Lwa Trockiego.
- 30 sierpnia – odbył się drugi arbitraż wiedeński.
- 2 września – USA i Wielka Brytania zawarły porozumienie niszczyciele za bazy.
- 4 września – Ion Antonescu został premierem Rumunii.
- 6 września – król Karol II Rumuński abdykował na rzecz swego syna Michała.
- 7 września – na mocy rumuńsko-bułgarskiego układu w Krajowie południowa Dobrudża została przyłączona do Bułgarii.
- 9 września – włoskie lotnictwo zbombardowało Tel-Awiw, zabijając 130 osób.
- 12 września – odkryto paleolityczne malowidła naskalne w Lascaux we Francji.
- 16 września – Stany Zjednoczone wprowadziły obowiązek powszechnej służby wojskowej.
- 17 września – Adolf Hitler odwołał inwazję na Wielką Brytanię.
- 24 września – do niemieckich kin wszedł antysemicki film propagandowy Żyd Süss.
- 27 września – podpisanie przez Niemcy, Włochy i Japonię paktu trzech.
- 4 października – na granicznej Przełęczy Brenner w Alpach spotkali się Adolf Hitler i Benito Mussolini.
- 15 października – miała miejsce premiera filmu Charliego Chaplina Dyktator.
- 23 października – Francisco Franco i Adolf Hitler spotkali się na granicy francusko-hiszpańskiej w Hendaye.
- 26 października – dokonano oblotu amerykańskiego myśliwca P-51 Mustang.
- 28 października – rozpoczęła się wojna włosko-grecka.
- 30 października – ukazało się ostatnie wydanie polonijnego tygodnika Gazeta Katolicka w Kanadzie.
- 31 października – powietrzna bitwa o Anglię zakończona niepowodzeniem Luftwaffe.
- 5 listopada – Franklin Delano Roosevelt po raz trzeci wygrał wybory prezydenckie w USA.
- 6 listopada – ukazało się pierwsze wydanie tygodnika Gazeta Polska w Kanadzie.
- 7 listopada – wskutek sztormu zawalił się most w Tacomie.
- 8 listopada – premiera filmu Znak Zorro.
- 10 listopada
- 13 listopada – premiera pierwszego stereofonicznego filmu animowanego Fantazja.
- 19 listopada – Adolf Hitler przyjął w swej alpejskiej rezydencji króla Belgów Leopolda III.
- 20 listopada – podpisanie paktu trzech przez Węgry.
- 23 listopada – podpisanie paktu trzech przez Rumunię.
- 24 listopada – podpisanie paktu trzech przez Słowację.
- 25 listopada
- 27 listopada – faszystowska rumuńska Żelazna Gwardia dokonała egzekucji 64 członków rządu byłego króla Karola II.
- 15 grudnia – marszałek Edward Śmigły-Rydz zbiegł z rumuńskiego miejsca internowania w Dragoslavele i udał się na Węgry.
[edytuj] Urodzili się
- 1 stycznia
- 2 stycznia
- 3 stycznia - Thelma Schoonmaker, amerykańska montażystka filmowa
- 4 stycznia
- 9 stycznia - Ruth Dreifuss, szwajcarska polityk
- 12 stycznia - Ronald Shannon Jackson, amerykański perkusista
- 13 stycznia - Edmund White, amerykański powieściopisarz
- 16 stycznia - Franz Müntefering, niemiecki polityk
- 17 stycznia
- 18 stycznia - Iva Zanicchi, włoska piosenkarka i eurodeputowana
- 21 stycznia - Jack Nicklaus, amerykański golfista
- 22 stycznia
- 24 stycznia - Joachim Gauck, niemiecki duchowny luterański
- 25 stycznia - Wolfgang Paul, niemiecki piłkarz
- 27 stycznia - James Cromwell, amerykański aktor
- 29 stycznia - Katharine Ross, amerykańska aktorka i scenarzystka
- 1 lutego - Henryk Giżycki, polski aktor teatralny i filmowy (zm. 1998)
- 4 lutego - George Romero, amerykański reżyser i scenarzysta
- 5 lutego - Hans Rudolf Giger, szwajcarski malarz
- 6 lutego - Tom Brokaw, amerykański dziennikarz telewizyjny
- 7 lutego - Tony Tan Keng Yam, singapurski matematyk i polityk
- 9 lutego - John Maxwell Coetzee, pisarz południowoafrykański, laureat Nagrody Nobla
- 10 lutego - Mary Rand, brytyjska lekkoatletka
- 12 lutego - Hank Brown, amerykański polityk
- 17 lutego
- 19 lutego - Smokey Robinson, amerykański piosenkarz
- 20 lutego
- 22 lutego
- 23 lutego - Peter Fonda, amerykański aktor i scenarzysta filmowy
- 24 lutego
- 27 lutego - Friedel Rausch, niemiecki piłkarz
- 28 lutego
- 29 lutego - Bartłomiej (patriarcha Konstantynopola)
- 1 marca - Ralph Towner, amerykański instrumentalista i kompozytor
- 2 marca
- 5 marca
- 8 marca - Manfred Manglitz, niemiecki piłkarz
- 9 marca - Raúl Juliá, amerykański aktor (zm. 1994)
- 10 marca - Chuck Norris, amerykański aktor
- 12 marca - Al Jarreau, amerykański wokalista
- 14 marca - Julian Hunte, polityk Saint Lucia
- 16 marca
- 21 marca - Solomon Burke, amerykański piosenkarz rockowy (zm. 2010)
- 22 marca - Fausto Bertinotti, włoski polityk
- 23 marca - Haing S. Ngor, kambodżański lekarz i amerykański aktor (zm. 1996)
- 24 marca
- 25 marca - Mina, włoska piosenkarka
- 26 marca
- 29 marca
- 30 marca
- 1 kwietnia - Wangari Maathai, kenijska działaczka społeczna, laureatka Nagrody Nobla (zm. 2011)
- 4 kwietnia - Richard Attwood, brytyjski kierowca wyścigowy
- 8 kwietnia - John Havlicek, amerykański koszykarz
- 11 kwietnia
- 12 kwietnia - Herbie Hancock, amerykański pianista i kompozytor jazzowy
- 13 kwietnia
- 15 kwietnia - Jeffrey Archer, brytyjski polityk
- 16 kwietnia - Małgorzata II, królowa Danii
- 17 kwietnia - Agostino Vallini, włoski duchowny katolicki, kardynał
- 18 kwietnia - Joseph L. Goldstein, amerykański genetyk, laureat Nagrody Nobla
- 19 kwietnia - Kurt Ahrens Jr, niemiecki kierowca wyścigowy
- 23 kwietnia - Wojciech Duryasz, polski aktor
- 25 kwietnia - Al Pacino, amerykański aktor
- 26 kwietnia
- 1 maja - Edward Redliński, polski prozaik, reportażysta i dramaturg
- 5 maja - Lance Henriksen, amerykański aktor i scenarzysta pochodzenia norweskiego
- 8 maja
- 10 maja - Arthur Alexander, Amerykański piosenkarz Country soul
- 14 maja - Marta Lipińska, polska aktorka
- 15 maja
- 17 maja
- 19 maja - Jan Janssen, holenderski kolarz
- 20 maja - Norbert Werbs, niemiecki duchowny katolicki
- 24 maja - Iosif Brodski, rosyjski poeta i eseista, laureat Nagrody Nobla (zm. 1996)
- 25 maja
- 26 maja - Levon Helm, amerykański muzyk rockowy
- 28 maja - Maeve Binchy, irlandzka pisarka
- 1 czerwca
- 2 czerwca - Konstantyn II Glücksburg, król Grecji
- 4 czerwca
- 7 czerwca - Tom Jones, walijski piosenkarz i aktor
- 8 czerwca - Nancy Sinatra, amerykańska piosenkarka i aktorka włoskiego pochodzenia
- 13 czerwca
- 17 czerwca - George A. Akerlof, ekonomista amerykański, laureat Nagrody Nobla
- 20 czerwca
- 22 czerwca - Abbas Kiarostami, irański reżyser filmowy
- 25 czerwca
- 28 czerwca - Muhammad Yunus, bangladeski wykładowca ekonomii, laureat Nagrody Nobla
- 2 lipca - Georgi Iwanow, pierwszy bułgarski kosmonauta
- 3 lipca
- 7 lipca - Ringo Starr, wokalista, perkusista, kompozytor i producent nagrań, aktor, muzyk zespołu The Beatles
- 9 lipca - Jair da Costa, brazylijski piłkarz
- 10 lipca - Rolf Herings, niemiecki lekkoatleta
- 13 lipca - Patrick Stewart, brytyjski aktor
- 14 lipca - Susan Howatch, brytyjska powieściopisarka
- 17 lipca
- 18 lipca - James Brolin, amerykański aktor i reżyser
- 20 lipca - Janusz Kondratowicz, polski poeta, satyryk, autor tekstów piosenek i dziennikarz
- 24 lipca
- 26 lipca - Jürgen Kurbjuhn, niemiecki piłkarz
- 27 lipca - Pina Bausch, niemiecka choreografka, tancerka (zm. 2009)
- 1 sierpnia - Horst Herrmann, niemiecki pisarz
- 3 sierpnia - Martin Sheen, amerykański aktor
- 7 sierpnia - Jean-Luc Dehaene, belgijski polityk
- 8 sierpnia - Dennis Tito, amerykański milioner
- 10 sierpnia - Wieniamin Smiechow, rosyjski aktor
- 11 sierpnia - Tadeusz Morawski, polski naukowiec, profesor elektroniki oraz autor palindromów.
- 12 sierpnia - Tony Allen, nigeryjski perkusista i kompozytor
- 14 sierpnia - Arthur Laffer, amerykański ekonomista
- 16 sierpnia
- 18 sierpnia - Adam Makowicz, polski pianista
- 19 sierpnia - Jill St. John, amerykańska aktorka
- 22 sierpnia - Valerie Harper, amerykańska aktorka
- 28 sierpnia
- 31 sierpnia - Dorrit Willumsen, duńska pisarka
- 3 września - Eduardo Galeano, urugwajski dziennikarz
- 5 września - Raquel Welch, amerykańska aktorka
- 7 września
- 10 września - Roy Ayers, amerykański wibrafonista
- 11 września
- 12 września - Linda Gray, amerykańska aktorka
- 13 września – Oscar Arias Sanchez, kostarykański polityk i ekonomista
- 14 września - Larry Brown, amerykański koszykarz
- 15 września
- 16 września
- 17 września
- 20 września:
- 21 września - Mohammad Reza Szadżarian, irański mistrz klasycznego śpiewu perskiego
- 22 września - Anna Karina, duńska aktorka
- 28 września - Leszek Perth, polski dziennikarz radiowy
- 4 października - Silvio Marzolini, piłkarz argentyński
- 6 października - Manfred Bietak, austriacki egiptolog i archeolog
- 9 października - John Lennon, muzyk zespołu The Beatles (zm. 1980)
- 10 października - Kiyoshi Tanabe, japoński bokser
- 11 października - Christoph Blocher, szwajcarski polityk
- 14 października - Cliff Richard, muzyk
- 15 października - Peter Doherty, immunolog australijski, laureat Nagrody Nobla
- 16 października - Barry Corbin, aktor amerykański
- 17 października - Stephen Kovacevich,, amerykański pianista i dyrygent
- 19 października
- 21 października
- 23 października - Pelé, brazylijski piłkarz
- 26 października
- 29 października - Heinrich Mussinghoff, austriacki biskup katolicki
- 1 listopada - Barry Sadler, piosenkarz i pisarz amerykański (zm. 1989)
- 2 listopada - Jerzy Łapiński, polski aktor
- 5 listopada - Ted Kulongoski, amerykański polityk
- 11 listopada - Barbara Boxer, amerykańska polityk, członkini Partii Demokratycznej
- 15 listopada
- 18 listopada - Kabus ibn-Said, sułtan Omanu
- 22 listopada
- 24 listopada - Hermann Otto Solms, niemiecki ekonomista, przedsiębiorca i polityk
- 27 listopada
- 29 listopada - Chuck Mangione, amerykański kompozytor i muzyk jazzowy
- 30 listopada - Alviero Niccacci, włoski biblista i filolog
- 7 grudnia - Alfred Gauda, lubelski muzealnik, etnograf, grafik, twórca ekslibrisów (zm. 2005)
- 11 grudnia - Donna Mills, amerykańska aktorka
- 12 grudnia - Dionne Warwick, amerykańska piosenkarka i pianistka
- 16 grudnia - Zdzisława Janowska, polska polityk
- 19 grudnia - Phil Ochs, amerykański piosenkarz związany z ruchem folkowym i pieśni protestu (zm. 1976)
- 23 grudnia - Jorma Kaukonen, amerykański gitarzysta, kompozytor i autor tekstów
- 25 grudnia - Henryk Wujec, polski polityk
- 26 grudnia
- 29 grudnia - Néstor Combin, francuski piłkarz
- 18 stycznia – Kazimierz Przerwa-Tetmajer, polski poeta czasów dekadenckich (ur.1865)
- 28 stycznia – Károly Kaán, węgierski leśnik, pionier ochrony przyrody (ur. 1867)
- 28 stycznia (prawdopodobnie) - Gustaw Manitius, polski duchowny luterański, zamordowany przez strażników w Forcie VII (ur. 1880)
- 24 lutego – Ascensión Nicol Goni, hiszpańska zakonnica, błogosławiona katolicka (ur. 1868)
- 10 marca – Michaił Bułhakow, rosyjski pisarz (ur.1891)
- 12 marca – Luigi Orione, włoski duchowny katolicki, założyciel zgromadzenia Orionistów, działacz społeczny, święty Kościoła katolickiego (ur. 1872)
- 16 marca – Selma Lagerlöf, szwedzka pisarka, laureatka literackiej Nagrody Nobla w 1909 roku (ur. 1858)
- kwiecień-maj – zamordowani w Katyniu, Charkowie, Twerze, Kijowie i Mińsku
- 5 kwietnia – Stanisław Korczak, legionista, policjant, ofiara NKWD, zamordowany w Twerze (ur. 1896)
- 22 kwietnia – Janina Lewandowska, polska śpiewaczka, pilot szybowcowy i samolotowy (ur. 1908)
- ? – Tomasz Piskorski, polski prawnik, działacz Związku Harcerstwa Polskiego, uczestnik walk o niepodległość Polski (ur. 1898)
- ? – Mieczysław Smorawiński, polski dowódca wojskowy, generał brygady Wojska Polskiego, dowódca Okręgu Korpusu Nr II (ur. 1893)
- 2 kwietnia – Juliusz Dąbrowski, polski prawnik, instruktor harcerski, harcmistrz, rozstrzelany przez niemieckich okupantów w Palmirach (ur. 1909)
- 30 kwietnia – Henryk Dobrzański, ps. Hubal, dowódca oddziału Hubalczyków na Kielecczyźnie w czasie drugiej wojny światowej (ur. 1897)
- 20 maja – Verner von Heidenstam, szwedzki prozaik i poeta, laureat literackiej Nagrody Nobla w 1916 roku (ur. 1859)
- 16 czerwca – Arthur Harden, brytyjski biochemik, laureat Nagrody Nobla w 1929 roku (ur. 1865)
- 20 czerwca – Jehan Alain, kompozytor francuski (ur. 1911)
- 20-21 czerwca – rozstrzelani przez niemieckich okupantów w Palmirach pod Warszawą:
- 24 czerwca – Alfred Fowler, brytyjski astronom (ur. 1868)
- 5 lipca – Carl Einstein, niemiecki pisarz i badacz historii literatury (ur. 1885)
- 3 sierpnia – Józef Mamica, polski duchowny luterański, kapelan wojskowy (ur. 1878)
- 21 sierpnia – Jerzy Bandrowski, polski pisarz (ur. 1883)
- 21 sierpnia – Lew Trocki, działacz komunistyczny, twórca idei "permanentnej rewolucji", zamordowany przez agenta NKWD w Meksyku (ur. 1879)
- 8 października – Josef František, czeski lotnik, as myśliwski (ur. 1914)
- 11 października – Vito Volterra, włoski matematyk i fizyk (ur. 1860)
- 4 listopada - Arthur Henry Rostron kapitan RMS Carpathia ( ur. 1869)
- 21 grudnia – Francis Scott Fitzgerald, amerykański pisarz i scenarzysta filmowy (ur. 1896)
- 26 grudnia
- Męczennicy z Songkhon:
- Agnieszka Phila, tajska zakonnica, męczennica, błogosławiona katolicka (ur. 1909)
- Łucja Khambang, tajska zakonnica, męczennica, błogosławiona katolicka (ur. 1917)
- Agata Phutta, tajska męczennica, błogosławiona katolicka (ur. 1882)
- Cecylia Butsi, tajska męczennica, błogosławiona katolicka (ur. 1924)
- Bibiana Khampai, tajska męczennica, błogosławiona katolicka (ur. 1925)
- Maria Phon, tajska męczennica, błogosławiona katolicka (ur. 1929)
[edytuj] Zdarzenia astronomiczne
[edytuj] Nagrody Nobla
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Święta ruchome
|
|
