1945
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Rok 1945 / MCMXLV
stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek
dziesięciolecia: 1910–1919 • 1920–1929 • 1930–1939 • 1940–1949 • 1950–1959 • 1960–1969 • 1970–1979
lata: 1935 « 1940 « 1941 « 1942 « 1943 « 1944 « 1945 » 1946 » 1947 » 1948 » 1949 » 1950 » 1955
II wojna światowa [edytuj]
- Wojna w Azji i na Pacyfiku:
- 1 stycznia – na Filipinach amerykańska 8. Armia rozpoczęła oczyszczanie wyspy Leyte z pozostałych tam japońskich żołnierzy.
- 9 stycznia – rozpoczęła się bitwa o Luzon (Filipiny).
- 27 stycznia – została odblokowana tzw. Droga Birmańska, łącząca pozycje zajmowane przez wojska alianckie i chińskie.
- 3 lutego – rozpoczęła się bitwa o Manilę.
- 4-11 lutego – w Jałcie odbyła się konferencja szefów mocarstw prowadzących wojnę z Niemcami.
- 16 lutego – rozpoczęła się bitwa o wyspę Corregidor.
- 19 lutego – siły sprzymierzonych rozpoczęły inwazję na wyspy japońskie.
- 23 lutego:
- Amerykanie zatknęli swoją flagę na japońskiej wyspie Iwo Jima.
- lotnictwo amerykańskie przeprowadziło pierwszy nalot na Tokio z użyciem bomb zapalających.
- 26 lutego – zwycięstwo wojsk amerykańskich w bitwie o Corregidor na Filipinach.
- 9 marca/10 marca – w nocy 279 bombowców B-29 przeprowadziło nalot dywanowy na Tokio, zrzucając 1650 ton bomb zapalających na drewnianą zabudowę miasta. W wyniku powstałej burzy ogniowej zginęło ok.120 tys. osób (niektóre dane mówią nawet o prawie 200 tys. ofiar).
- 11 marca – nieudany japoński atak na główne kotwicowisko okrętów alianckich na wodach atolu Ulithi na Karolinach, przeprowadzony przez 24 samoloty-kamikaze i 6 ciężkich łodzi latających, które miały zbombardować okręty przeciwnika.
- 20 marca – wojska brytyjskie wyzwoliły Mandalay w Birmie.
- 25 marca – Japończycy skapitulowali na Iwo Jimie.
- 1 kwietnia – rozpoczęła się inwazja wojsk amerykańskich na Okinawę.
- 7 kwietnia – japoński pancernik Yamato zatonął zatopiony przez amerykańskie bombowce.
- 3 maja – Japończycy skapitulowali w Rangunie.
- 14 lipca – Amerykanie rozpoczęli atak na Japonię.
- 24 lipca – poddały się ostatnie stawiające opór jednostki japońskie na Okinawie.
- 30 lipca – japoński okręt podwodny zatopił na Pacyfiku krążownik USS Indianapolis. Zginęło 880 członków załogi, wielu w wyniku ataków rekinów.
- 6 sierpnia – Amerykanie z samolotu Enola Gay zrzucili bombę atomową na Hiroszimę.
- 9 sierpnia – o godz. 11:02 amerykański pilot Charles Sweeney sterujący superfortecą B-29 Bock's Car zrzucił na Nagasaki bombę atomową Fat Man, która zabiła 75 tys. ludzi oraz zniszczyła blisko połowę miasta.
- 30 sierpnia – wojska brytyjskie zajęły Hongkong, okupowany przez Japończyków od 1941 roku.
- 2 września – Japonia podpisała akt bezwarunkowej kapitulacji. Wydarzenie to uważa się za oficjalny koniec II wojny światowej.
- Wojna w Europie:
- 2 stycznia – centrum Norymbergi zostało zbombardowane przez aliantów, w wyniku czego uległo zniszczeniu około 90% jego średniowiecznej zabudowy.
- 7 stycznia – Adolf Hitler nakazał wycofanie niemieckich jednostek biorących udział w ofensywie w Ardenach.
- 12 stycznia – rozpoczęła się zimowa ofensywa Armii Czerwonej tzw. operacja wiślańsko-odrzańska, w wyniku której wojska niemieckie zostały wyparte z Prus Wschodnich i ziem Polski, i która 24 stycznia osiągnęła linię Odry.
- 13 stycznia – największy aliancki nalot bombowy na Saarbrücken.
- 15 stycznia – ostatni duży okręt aliancki, lotniskowiec eskortowy „Thane” został zatopiony przez niemieckiego U-Boota – U-1172.
- 20 stycznia – Węgry podpisały bezwarunkową kapitulację i wypowiedziały wojnę Niemcom.
- 23 stycznia – wyzwolenie KL Fünfteichen – filii obozu koncentracyjnego „Groß-Rosen”.
- 25 stycznia – zakończyła się niemiecka ofensywa w Ardenach.
- 3 lutego – w nalocie lotnictwa amerykańskiego na Berlin zginęło ok. 22 tys. osób.
- 8 lutego – przebywający w niemieckiej niewoli w obozie koncentracyjnym na wyspie Uznam radziecki as myśliwski Michaił Diewiatajew uprowadził wraz z grupą 10 więźniów bombowiec Heinkel He 111 z wojskowej bazy Peenemünde, skąd przeleciał na pozycje zajęte przez postępującą na zachód Armię Czerwoną.
- 10 lutego:
- zakończyła się bitwa o las Hurtgen.
- transportowiec niemiecki MS Steuben, ewakuujący niemiecką ludność cywilną i rannych żołnierzy z terenu Prus Wschodnich do Świnoujścia, został zatopiony na Morzu Bałtyckim przez radziecki okręt podwodny S-13. Uratowało się 300 osób, zginęło 3600.
- 13 lutego:
- lotnictwo alianckie zniszczyło nalotami dywanowymi Drezno.
- wojska radzieckie zdobyły Budapeszt.
- 14 lutego – 701 osób zginęło, a 1184 zostały ranne w wyniku amerykańskiego zbombardowania Pragi, pomylonej przez nawigatorów z Dreznem.
- 21 lutego – wojska radzieckie zajęły Koszyce na Słowacji.
- 25 lutego – komendant obozu koncentracyjnego Hinzert, Paul Sporrenberg, rozkazał zamordować 25 więźniów-członków luksemburskiego ruchu oporu.
- 27 lutego – w wyniku brytyjskiego nalotu na Moguncję zginęło około 1200 osób.
- 2 marca – niemiecki okręt podwodny U-3519 został zatopiony przez brytyjską minę morską na wysokości Rostocku; zginęło 75 członków załogi, 3 uratowano.
- 3 marca:
- Finlandia wypowiedziała wojnę III Rzeszy.
- pijani lotnicy brytyjscy zbombardowali omyłkowo jedną z dzielnic holenderskiej Hagi, w wyniku czego zginęło około 500 osób, 200 odniosło rany, a 30 tys. straciło dach nad głową.
- 5 marca – w wyniku brytyjskiego nalotu bombowego na Chemnitz zginęło około 4 tys. osób.
- 6 marca – Iwan Sierow został mianowany doradcą NKWD przy Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego.
- 6-16 marca – operacja „Frühlingserwachen” - ostatnia niemiecka ofensywa na dużą skalę podjęta podczas II wojny światowej siłami m.in.: 1 SS PzDiV „Leibstandarte Adolf Hitler” - „LSAH”, 2 SS PzDiv „Das Reich”, 3 SS PzDiv „Totenkopf”, 5 SS PzDiv „Wiking”, 9 SS PzDiv „Hohenstauffen”, 10 SS PzDiv „Frundsberg” i 12 SS PzDiv „Hitlerjugend”.
- 16 marca – samoloty RAF dokonały bombardowania Würzburga. Zginęło 5 tys. osób.
- 18 marca – 1250 samolotów amerykańskich dokonało nalotu na Berlin.
- 19 marca – Adolf Hitler nakazał zniszczenie w Niemczech wszystkiego, co przeciwnik mógłby wykorzystać do kontynuowania walki (rozkaz Nerona).
- 22 marca – alianci sforsowali Ren.
- 4 kwietnia – ostatnie oddziały niemieckie wycofały się z terenu Węgier.
- 9 kwietnia:
- wojska radzieckie zdobyły Królewiec.
- kampania włoska: rozpoczęła się bitwa o Bolonię.
- 11 kwietnia – wyzwolono obóz koncentracyjny w Buchenwaldzie.
- 12 kwietnia – Erfurt został zniszczony w alianckim nalocie dywanowym.
- 13 kwietnia – Armia Czerwona zajęła Wiedeń.
- 15 kwietnia – Brytyjczycy wyzwolili obóz koncentracyjny Bergen-Belsen w Dolnej Saksonii.
- 16 kwietnia:
- rozpoczęła się ofensywa wojsk radzieckich i polskich wzdłuż linii Odry do Nysy Łużyckiej, której celem było zdobycie Berlina.
- polska 1 brygada pancerna sforsowała Odrę.
- na wysokości Półwyspu Helskiego zatopiono niemiecki transportowiec MS Goya z co najmniej 6 tys. uciekinierów z Prus Wschodnich i Gdańska.
- jugosłowiańscy partyzanci rozpoczęli ostatnią ofensywę przeciwko wojskom niemieckim.
- 17 kwietnia – Niemcy zniszczyli zaporę na Wieringermeer w Holandii.
- 18 kwietnia – lotnictwo sprzymierzonych zbombardowało wyspę Helgoland na Morzu Północnym.
- 19 kwietnia – zakończyła się bitwa o wzgórza Seelow.
- 21 kwietnia – kampania włoska: została wyzwolona Bolonia.
- 23 kwietnia – Amerykanie wyzwolili obóz koncentracyjny Flossenbürg.
- 24 kwietnia – rozpoczęła się bitwa pod Halbe.
- 25 kwietnia – w Torgau nad Łabą doszło do drugiego w czasie wojny spotkania wojsk radzieckich i aliantów zachodnich.
- 26 kwietnia – po ofensywie radzieckiej 65. Armii I Frontu Białoruskiego zdobyto Szczecin.
- 27 kwietnia – Benito Mussolini i jego kochanka Clara Petacci zostali schwytani przez komunistycznych partyzantów.
- 28 kwietnia:
- został rozstrzelany Benito Mussolini, faszystowski premier Włoch.
- rozpoczęły się walki uliczne w Berlinie.
- 29 kwietnia:
- Adolf Hitler poślubił Ewę Braun.
- w Casercie podpisano kapitulację wojsk niemieckich we Włoszech.
- wojska amerykańskie wyzwoliły obóz koncentracyjny w Dachau.
- 30 kwietnia:
- oddziały radzieckie dotarły do galerii Kancelarii Rzeszy. Adolf Hitler desygnował na swojego następcę Karla Dönitza po czym popełnił samobójstwo.
- wyzwolono Ravensbrück (KL).
- 1 maja – zakończyła się Bitwa pod Halbe.
- 2 maja:
- Armia Czerwona wraz z oddziałami 1. Armii Wojska Polskiego zdobyła Berlin. Polacy zawiesili sztandar na Siegessäule w Berlinie.
- wojska brytyjskie zdobyły Eutin (Szlezwik-Holsztyn).
- 3 maja:
- 1. Armia Wojska Polskiego sforsowała rzekę Hawelę i osiągnęła linię rzeki Łaby w okolicach miasta Sandau.
- 1. Dywizja Pancerna gen. Stanisława Maczka opanowała rejon Westerstede.
- samoloty RAF omyłkowo zatopiły statki: SS Cap Arcona, Thielbek i Athen, na pokładzie których znajdowało się 7700 Żydów.
- 4 maja:
- poddały się wojska niemieckie znajdujące się w północno-zachodnich Niemczech i Danii.
- wyzwolono KL Neuengamme.
- 5 maja:
- broń złożyły wojska niemieckie w południowych Niemczech, Tyrolu, zachodniej Austrii, Danii oraz Holandii.
- wojska amerykańskie wyzwoliły obóz koncentracyjny Mauthausen-Gusen.
- wybuchło powstanie praskie.
- 6 maja – skapitulował Wrocław (Festung Breslau), jedna z ostatnich twierdzy III Rzeszy.
- 8 maja – w Reims generał Alfred Jodl i admirał Hans-Georg von Friedeburg podpisali kapitulację armii niemieckiej na froncie zachodnim.
- 9 maja – w Berlinie feldmarszałek Wilhelm Keitel podpisał kapitulację III Rzeszy na wszystkich pozostałych frontach w Europie.
- Wojna w Polsce:
- 11 stycznia – NKWD i polska służba bezpieczeństwa w ciągu 3 miesięcy aresztowały 13 142 osoby.
- 13 stycznia – wkroczenie Armii Czerwonej do Pińczowa.
- 14 stycznia – wkroczenie Armii Czerwonej do Jędrzejowa.
- 15 stycznia – wkroczenie Armii Czerwonej do Kielc, Makowa Mazowieckiego, Grójca, Kozienic, Opatowa.
- 16 stycznia:
- przestał istnieć obóz w Płaszowie. Ostatnich więźniów wywieziono do KL Auschwitz.
- wkroczenie Armii Czerwonej do Radomska, Pułtuska, Żyrardowa, Radomia, Końskich, Ostrowca Świętokrzyskiego, Opatowa, Iłży, Włoszczowy, Miechowa, Jasła, Szydłowca, Częstochowy (wyzwolenie Częstochowy).
- 17 stycznia:
- oddziały 1. Armii Wojska Polskiego i Armii Czerwonej zajęły ruiny zburzonej Warszawy. W operacji warszawskiej brały udział 1.Armia WP oraz 48. i 61 Armia 1. Frontu Białoruskiego. Na warszawę bezpośrednio uderzyła 1. Armia WP, pod dowództwem gen. Stanisława Popławskiego.
- wkroczenie Armii Czerwonej do Ciechanowa, Jasła, Sochaczewa, Pruszkowa, Skierniewic, Radomska, Opoczna, Starachowic, Gorlic, Łowicza, Zgierza.
- z obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau wyruszył marsz śmierci.
- rozwiązana została podziemna organizacja harcerska Szare Szeregi.
- 17-18 stycznia – około północy załoga policyjnego więzienia hitlerowskiego na Radogoszczu w Łodzi rozpoczęła masakrę więźniów zakończoną jego podpaleniem.
- 18 stycznia:
- wojska sowieckie, Pierwszego Frontu Ukraińskiego marszałka Iwana Koniewa, wkraczają do Krakowa.
- wkroczenie Armii Czerwonej do Piotrkowa Trybunalskiego oraz do Wielunia.
- 19 stycznia:
- wkroczenie Armii Czerwonej do Tarnowa, Łodzi, Kutna, Kłodawy.
- komendant główny gen. Leopold Okulicki ps. "Niedźwiadek" wydał rozkaz o rozwiązaniu AK.
- odbyła się defilada Ludowego Wojska Polskiego w Warszawie.
- w lesie pod Skarszewem w Wielkopolsce hitlerowcy rozstrzelali 56 członków podziemia.
- 20 stycznia:
- oświęcimski marsz śmierci przeszedł przez Żory. Na terenie miasta zastrzelono 47 osób.
- Sieradz został zbombardowany przez lotnictwo sowieckie, mimo opuszczenia miasta przez Niemców; zginęło ok. 100 osób, ok. 200 zostało rannych.
- w lesie pod Grajewem hitlerowcy dokonali masakry ok. 300 osób, przeważnie miejscowej inteligencji wraz z rodzinami.
- wkroczenie Armii Czerwonej do Koła, Konina, Włocławka, Radziejowa, Olkusza i Nowego Sącza.
- 21 stycznia:
- Armia Czerwona wkracza do opuszczonego przez wojska niemieckie Olsztyna.
- Armia Czerwona wkroczyła do miast: Gniezna, Inowrocławia, Kępna, Namysłowa, Nowego Miasta Lubawskiego, Olecka, Ostrzeszowa, Płocka, Rypina, Szubina, Wieliczki, Żnina.
- 22 stycznia:
- Armia Czerwona zajęła miasta: Gołańcz, Kcynia, Margonin, Milicz, Odolanów, Olsztyn, Pasym, Pobiedziska, Pyskowice, Rawicz, Stary Sącz, Września i Zalewo.
- do Wodzisławia Śląskiego dotarł marsz śmierci z obozu Auschwitz-Birkenau.
- 23 stycznia:
- wkroczenie Armii Czerwonej do Sieradza, Konina, Kalisza, Ostrowa Wielkopolskiego, Krotoszyna, Sztumu, Sławkowa.
- wyzwolenie KL Fünfteichen w Miłoszycach – filii obozu koncentracyjnego Gross Rosen.
- 24 stycznia – Armia Czerwona zajęła miasta: Brodnica, prawobrzeżną część Bydgoszczy, Chrzanów, Ełk, Gliwice, Kolno, Oleśnica, prawobrzeżną część Opola, Pleszew, Wąbrzeźno i Węgorzewo.
- 24/25 stycznia – w nocy niemieccy saperzy wysadzili w powietrze obiekty na terenie kwatery głównej Adolfa Hitlera w Wilczym Szańcu.
- 25 stycznia – Armia Czerwona zajęła miasta: Bydgoszcz, Pniewy, Sztum i Trzebnica.
- 26 stycznia – Armia Czerwona zajęła miasta: Kalwaria Zebrzydowska, Nakło nad Notecią, Osiek nad Notecią, Szamotuły, Tolkmicko, Wadowice i Wolsztyn.
- 27 stycznia:
- wojska radzieckie zajęły nazistowski obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau; w rocznicę jest obchodzony Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu.
- wkroczenie Armii Czerwonej do Andrychowa, Oświęcimia, Kętrzyna, Trzcianki, Sępólna Krajeńskiego, Gostynia, Sosnowca, Dąbrowy Górniczej, Bytomia, Będzina.
- rozpoczęła się bitwa żorska.
- żołnierze radzieccy dokonali zbrodni w Przyszowicach i Miechowicach na Górnym Śląsku.
- 28 stycznia – Armia Czerwona zajęła miasta: Chorzów, Katowice, Kęty, Krzyż Wielkopolski, Maków Podhalański, Międzychód, Mysłowice i Tychy.
- 29 stycznia:
- rozpoczęły się walki o przełamanie Wału Pomorskiego.
- Armia Czerwona zajęła miasta: Drezdenko, Jordanów, Kuźnia Raciborska, Nowy Targ i Zakopane.
- 30 stycznia:
- niemiecki statek pasażerski Wilhelm Gustloff z ponad 10 tys. ewakuowanych (gł. ludność cywilna) z Gdyni został zatopiony 3 torpedami wystrzelonymi przez radziecki okręt podwodny S-13 (ponad 9 tys. pasażerów zginęło).
- Armia Czerwona zajęła miasta: Krajenka i Kwidzyn.
- 31 stycznia – Armia Czerwona zajęła miasta: Barczewo, Bisztynek, Dębno, Gorzów Wielkopolski, Kędzierzyn, Kostrzyn nad Odrą, Leszno, Międzyrzecze, Lidzbark Warmiński, Ścinawa, Świebodzin i Złotów.
- 1 lutego – wkroczenie Armii Czerwonej do Torunia, Myśliborza, Wschowy.
- 2 lutego:
- pierwsze oddziały 1. Armii Wojska Polskiego dotarły do Wału Pomorskiego.
- Armia Czerwona zajęła Sulęcin.
- 4 lutego – wkroczenie Armii Czerwonej do Bartoszyc, Chojnej.
- 6 lutego – wkroczenie Armii Czerwonej do Oławy, Brzegu.
- 10 lutego – Armia Czerwona zajęła miasta: Biała, Bielsko, Chojnów, Elbląg, Iławka, Mirosławiec i Pszczyna.
- 11 lutego – wkroczenie Armii Czerwonej do Wałcza, Legnicy, Lubina, Ścinawy, Środy Śląskiej.
- 12 lutego – wkroczenie Armii Czerwonej do Bolesławca, Czechowic (obecnie Czechowice-Dziedzice), Drawna, Kalisza Pomorskiego, Pszczyny i Świecia.
- 13 lutego – Armia Czerwona zamknęła pierścień okrążenia wokół Wrocławia i zajęła miasta: Bytom Odrzański, Strzegom, Szprotawę i Złotoryję.
- 14 lutego:
- wkroczenie Armii Czerwonej do Chojnic, Nowego Kisielina, Nowej Soli, Piły, Zielonej Góry.
- Armia Czerwona wyzwoliła obóz koncentracyjny Gross-Rosen.
- 15 lutego:
- wkroczenie Armii Czerwonej do Tucholi.
- rozpoczęła się bitwa pancerna o Stargard.
- w trakcie walk o Poznań, w wyniku ostrzału radzieckiej artylerii spłonęła katedra św. Apostołów Piotra i Pawła.
- 16 lutego – Armia Czerwona zajęła Żary.
- 18 lutego – wkroczenie Armii Czerwonej do Żagania.
- 20 lutego – wkroczenie Armii Czerwonej do Krosna Odrzańskiego.
- 21 lutego:
- Armia Czerwona zajęła Czersk.
- Rada Jedności Narodowej uznała postanowienia szczytu w Jałcie.
- 22 lutego – Armia Czerwona zajęła Choszczno i Rytel.
- 23 lutego – skapitulował niemiecki garnizon w poznańskiej cytadeli. Dzień ten uznaje się za datę wyzwolenia miasta Poznań spod okupacji niemieckiej.
- 28 lutego – wkroczenie Armii Czerwonej do Szczecinka.
- 1 marca – część 1. Warszawskiej Brygady Kawalerii pod Borujskiem wykonała ostatnią bojową szarżę WP.
- 1-3 marca – doszło do zbrodni w Pawłokomie.
- 3 marca – wojska radzieckie zajęły Świdwin i Miastko.
- 4 marca:
- rozpoczęła się bitwa o Kołobrzeg.
- wkroczenie Armii Czerwonej do Koszalina.
- 5 marca – żołnierze 1. Frontu Białoruskiego zdobyli: Białogard, Gryfice, Kamień Pomorski i Stargard Szczeciński.
- 6 marca – wkroczenie Armii Czerwonej do Grudziądza.
- 7 marca:
- Armia Czerwona zdobyła miasta Gniew i Goleniów.
- NKWD aresztowało generała Augusta Emila Fieldorfa.
- tuż przed wkroczeniem do Słupska Armii Czerwonej hitlerowcy rozstrzelali 22 robotników przymusowych.
- 8 marca – wojska radzieckie zajęły Kościerzynę, Skarszewy i Słupsk.
- 9 marca – wkroczenie Armii Czerwonej do Stężycy.
- 10 marca – wojska radzieckie zdobyły Lębork i Łebę.
- 12 marca – wkroczenie Armii Czerwonej do Kartuz, Wejherowa, Redy i Tczewa.
- 17 marca:
- w Mrzeżynie odbyły się zaślubiny Polski z morzem.
- Malbork i obóz jeniecki w Łambinowicach zostały zdobyte przez wojska radzieckie.
- 18 marca – 1. Armia Wojska Polskiego zdobyła Kołobrzeg. Odbyły się zaślubiny Polski z morzem.
- 21 marca:
- Niemcy wysadzili w powietrze pancernik Schleswig-Holstein przed zajęciem Gdyni przez wojska radzieckie.
- żołnierze LWP dokonali masakry Ukraińców we wsiach Nowy Lubliniec i Stary Lubliniec.
- 23 marca – wojska radzieckie zdobyły Sopot.
- 24 marca – wojska radzieckie i czechosłowackie wyzwoliły Żory.
- 26 marca – wkroczenie Armii Czerwonej do Rybnika i Wodzisławia Śląskiego.
- 27 marca – wkroczenie Armii Czerwonej do Rumi.
- 27-28 marca – NKWD podstępnie aresztowała 16 przywódców Polskiego Państwa Podziemnego i wywiozła ich do moskiewskiego więzienia "Łubianka".
- 28 marca – wojska radzieckie i polskie wkroczyły do Gdyni.
- 30 marca – wkroczenie Armii Czerwonej do Gdańska.
- 31 marca – wkroczenie Armii Czerwonej do Raciborza.
- 1 kwietnia – wojska radzieckie zdobyły Głogów.
- 19 kwietnia – naczelny wódz gen. Władysław Anders utworzył Delegaturę Sił Zbrojnych (DSZ) na Kraj (szef Delegatury: płk Jan Rzepecki).
- 26 kwietnia – wkroczenie Armii Czerwonej do Szczecina.
- 3 maja – Michał Żymierski awansowany do stopnia Marszałek Polski (w 1927 jako generał RP zdegradowany do stopnia szeregowca).
- 3-5 maja – wojska radzieckie wkraczają na Zaolzie i przekazują je po 9 maja władzom Czechosłowacji.
- 6 maja – kapitulacja Wrocławia (Festung Breslau).
- 7 maja – oddziały NZW Okręgu Rzeszowskiego (dowódca: Franciszek Przysiężniak) wygrały bitwę z oddziałami Armii Czerwonej (Kuryłówka na Lubelszczyźnie).
- 8 maja – Niemcy podpisały akt bezwarunkowej kapitulacji.
Pozostałe wydarzenia w Polsce [edytuj]
- 1 stycznia – utworzenie Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego.
- 3 stycznia – na IV sesji KRN podjęto uchwałę o odbudowie Warszawy.
- 4 stycznia – jednostki NKWD przeprowadziły masowe aresztowania Polaków we Lwowie.
- 5 stycznia – Polska i ZSRR nawiązały pełne stosunki dyplomatyczne.
- 7 stycznia – rozpoczął działalność Instytut Nafty i Gazu w Krośnie (obecnie w Krakowie).
- 13 stycznia – Krajowa Rada Narodowa wydała dekret o wycofaniu z obiegu rubla radzieckiego.
- 14 stycznia – inauguracja pierwszego roku akademickiego na Uniwersytecie Marii-Curie Skłodowskiej w Lublinie.
- 17 stycznia – ostatnie posiedzenie rządu Generalnego Gubernatorstwa.
- 18 stycznia – rozwiązanie Szarych Szeregów, ZHP wychodzi z podziemi.
- 19 stycznia – rozwiązanie AK przez jej ostatniego dowódcę gen. Leopolda Okulickiego pseud. "Niedźwiadek".
- 21 stycznia – Aleksander Żaruk-Michalski został prezydentem Krakowa.
- 22 stycznia – do Wodzisławia Śląskiego dotarł marsz śmierci z obozów Auschwitz.
- 29 stycznia – wznawia regularne nadawanie programu Krakowska Rozgłośnia Polskiego Radia.
- 1 lutego – przeniesienie siedziby władz prosowieckich do Warszawy.
- 4 lutego – ukazało się pierwsze wydanie Dziennika Polskiego.
- 5 lutego:
- Alfred Fiderkiewicz został prezydentem Krakowa.
- w Baryszu koło Tarnopola oddział powstańców UPA dokonał masakry 135 Polaków.
- 6 lutego – ukazało się pierwsze wydanie śląskiego Dziennika Zachodniego.
- 9 lutego – w Elblągu został aresztowany Aleksander Sołżenicyn, wówczas kapitan artylerii Armii Czerwonej. Powodem był przechwycony przez NKWD list do przyjaciela, w którym Sołżenicyn krytykował metody prowadzenia wojny przez ZSRR i rolę Stalina.
- 14 lutego – powołano Biuro Odbudowy Stolicy.
- 21 lutego – Rada Jedności Narodowej uznała postanowienia szczytu w Jałcie.
- 24 lutego – dekret Rządu Tymczasowego przyłączał (z dniem 18 marca) 2 powiaty: będziński, zawierciański i miasto Sosnowiec do województwa śląskiego.
- 25 lutego – sformowano 36. Specjalny Pułk Lotnictwa Transportowego.
- 27 lutego – powołano Instytut Zachodni w Poznaniu.
- 28 lutego:
- Krajowa Rada Narodowa wydała dotyczący volksdeutschów dekret „O wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego wrogich elementów”.
- w Łodzi odbył się zbiorowy pogrzeb ofiar masakry w więzieniu na Radogoszczu.
- 5 marca – Stanisław Tołwiński został prezydentem Warszawy.
- 7 marca – NKWD aresztowało generała Augusta Emila Fieldorfa.
- 8 marca – założono męski klub siatkarski AZS Częstochowa.
- 14 marca – Rada Ministrów podzieliła ziemie zachodnie i północne (tzw. Ziemie Odzyskane) na 4 okręgi: I – Śląsk Opolski (podległy wojewodzie śląskiemu), II – Dolny Śląsk, III – Pomorze Zachodnie (siedziba pełnomocnika w Pile), IV – Prusy Wschodnie (Okręg Mazurski).
- 15 marca:
- uroczysta inauguracja roku akademickiego na Uniwersytecie Jagiellońskim.
- otwarcie radiostacji w Warszawie.
- 24 marca – w Krakowie ukazał się pierwszy numer czasopisma katolickiego „Tygodnik Powszechny”.
- 26 marca – Rząd Tymczasowy powołał Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
- 27 marca – Stefan Korboński został p.o. Delegata Rządu na Kraj.
- 27-28 marca – w Pruszkowie NKWD aresztowało 16 przywódców Polski Podziemnej.
- 28 marca – reaktywowano Związek Nauczycielstwa Polskiego.
- 29 marca – założono Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie.
- 30 marca:
- utworzono Główny Urząd Geodezji i Kartografii.
- utworzono województwo gdańskie, w którego skład weszło: terytorium Wolnego Miasta Gdańsk i 5 powiatów województwa pomorskiego (gdyński, kartuski, kościerzyński, starogardzki i tczewski).
- 1 kwietnia:
- Stalowa Wola uzyskała prawa miejskie.
- Powiat miechowski przeniesiono z województwa kieleckiego do województwa krakowskiego.
- 2 kwietnia – Centralne Kierownictwo Ruchu Ludowego podjęło decyzję o ujawnieniu Batalionów Chłopskich.
- 5 kwietnia – oddziały polskiego wojska i milicji dokonały masakry 155 ukraińskich mieszkańców Gorajca.
- 6 kwietnia – Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło Centralne Obozy Pracy.
- 8 kwietnia:
- w Gdyni odbyły się zaślubiny Polski z morzem żołnierzy 1. Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte.
- podniesienie na Oksywiu bandery na ORP Korsarz, pierwszej jednostce MW w Ludowym Wojsku Polskim.
- 9 kwietnia – założono Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
- 11 kwietnia – polskie oddziały partyzanckie dokonały rzezi ludności ukraińskiej we wsiach Bachów, Brzuska i Sufczyn.
- 12 kwietnia – grupa operacyjna Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa w Siedlcach zamordowała 17 młodych osób podejrzanych o działalność w AK i NSZ.
- 15 kwietnia:
- 18 kwietnia – oddział "Wołyniaka" dokonał masakry 160 ukraińskich mieszkańców Piskorowic i okolicznych wsi.
- 21 kwietnia:
- Edward Osóbka-Morawski i Stalin podpisali w Moskwie układ o przyjaźni polsko-radzieckiej (Traktat o przyjaźni, wzajemnej pomocy i współpracy)
- formalne uznanie stanowiska ZSRR w sprawie granicy wschodniej Polski
- 1 maja – ukazało się pierwsze wydanie czasopisma dla dzieci Świerszczyk.
- 8-11 maja – liczne podpalenia dokonywane przez sowietów w Legnicy tzw. "ognie zwycięstwa", stały się przyczyną zniszczenia Starego Miasta w Legnicy.
- 10 maja:
- zakończono przebazowanie polskich jednostek lotniczych z terenu Niemiec do stałych miejsc postoju w kraju (Bydgoszcz, Łowicz, Łódź i Kutno).
- otwarto Teatr Mały w Warszawie.
- 18 maja – w Stargardzie założono pierwszy na Pomorzu Zachodnim po wojnie klub piłkarski – KKS Błękitni.
- 19 maja:
- w Gdyni ukazał się pierwszy numer „Dziennika Bałtyckiego”.
- radziecka komendantura wojskowa przekazała symboliczne klucze do Elbląga władzom polskim.
- 20 maja – w Stargardzie uruchomiono pierwszą na Pomorzu Zachodnim po wojnie placówkę kulturalną – Stargardzki Dom Kultury Kolejarza.
- 20-21 maja – oddział AK uwolnił 1.400 więźniów z obozu dla AK-owców w Rembertowie.
- 24 maja:
- utworzono Uniwersytet Łódzki, Politechnikę Łódzką, Politechnikę Gdańską i Politechnikę Śląską.
- zgrupowanie "Orlika" (mjr Marian Bernaciak stoczyła zwycięską bitwę z oddziałami Armii Czerwonej (Las Stocki pod Puławami).
- 26 maja:
- odbył się pierwszy koncert Filharmonii Śląskiej w Katowicach.
- we Wrocławiu odbyła się defilada wojsk powracających z frontu.
- 1 czerwca – odbyła się uroczystość przekazania Kołobrzegu polskim władzom.
- 6 czerwca – zbrodnia w Wierzchowinach.
- 9 czerwca – rozpoczął działalność Teatr Lalki, Maski i Aktora Groteska w Krakowie.
- 10 czerwca – 9 górników zginęło w wybuchu metanu w KWK Brzeszcze.
- 14 czerwca – Stefan Wolas został prezydentem Krakowa.
- 15 czerwca – Czesi wprowadzili pociąg pancerny do Kotliny Kłodzkiej oraz zajęli powiaty głubczycki i raciborski (spór zażegnano w Moskwie 22 czerwca).
- 18 czerwca – założono klub sportowy Piast Gliwice.
- 20 czerwca – w Warszawie wznowiono komunikację tramwajową.
- 26 czerwca:
- rozwiązanie instytucji Polskiego Państwa Podziemnego, na konspiracyjnym posiedzeniu w Krakowie, Rady Jedności Narodowej.
- wicepremier Władysław Gomułka i desygnowany na wicepremiera Stanisław Mikołajczyk przedstawili polskie stanowisko ws. Zaolzia (konferencja prasowa w Moskwie).
- 28 czerwca:
- ostatnim Delegatem Rządu na Kraj zostaje poeta Jerzy Braun.
- powstał Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej.
- 1 lipca:
- Rada Jedności Narodowej wydaje
Odezwę do Narodu Polskiego i Narodów Zjednoczonych oraz Testament Polski Walczącej i rozwiązuje się (Kraków). - Kudowa-Zdrój, Polanica-Zdrój i Szczawno-Zdrój otrzymały prawa miejskie.
- Rada Jedności Narodowej wydaje
- 5 lipca:
- nastąpiło przejęcie władzy w Szczecinie przez polską administrację.
- Wielka Brytania i USA cofnęły swe uznanie dla rządu RP na uchodźstwie, uznały Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej.
- 6 lipca – z emigracji powraca Karol Popiel, stanął na czele Stronnictwa Pracy.
- 7 lipca – naczelny dowódca Wojska Polskiego marsz. Polski Michał Rola-Żymierski rozkazał do końca miesiąca utworzyć w Gdyni Dowództwo Marynarki Wojennej (DMW).
- 10-25 lipca – w obławie (okolice Augustowa) wojska NKWD aresztowały ok. 2000 osób (600 osób zamordowano, miejsce pochówku nieznane).
- 13 lipca – powstał klub sportowy Huragan Morąg.
- 15 lipca:
- powstał klub sportowy Warmia Olsztyn.
- powstał klub piłkarski Stomil Olsztyn.
- 19 lipca – przed kościołem św. Krzyża w Warszawie ponownie ustawiono odnowioną figurę Chrystusa dźwigającego krzyż.
- 22 lipca – Krajowa Rada Narodowa ustanawia dzień 22 lipca narodowym Świętem Odrodzenia Polski.
- 23 lipca – założono klub sportowy Polonia Świdnica.
- 27 lipca – do Polski powrócił prymas August Hlond. Od września 1939 roku przebywał w Rzymie, potem przeniósł się do Francji, gdzie w 1942 roku został aresztowany przez Niemców.
- 2 sierpnia:
- władze Polski ogłosiło amnestię, ujawniło się 45 tys. członków podziemia (z powodu represji część z nich wróciła do konspiracji).
- na kończącej się konferencji poczdamskiej uzgodniono i wytyczono linię zachodniej granicy Polski wraz z linią demarkacyjną wokół centrum Szczecina.
- 5 sierpnia – Kielce: uwolnienie przez oddział AK pod dowództwem kpt. "Szarego" kilkuset więźniów UB z więzienia na ul. Zamkowej.
- 9 sierpnia – fragment województwa lwowskiego włączono do województwa lubelskiego.
- 11 sierpnia – w Krakowie doszło do pogromu Żydów.
- 12-15 sierpnia – w Krakowie, odprawa kierownictwa Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj, przygotowania do powołania organizacji Wolność i Niezawisłość.
- 16 sierpnia – Polska podpisała układ z ZSRR ostatecznie regulujący kształt granicy wschodniej.
- 18 sierpnia – obwód rzeszowski przekształcono w województwo, obejmujące pozostałą w Polsce część województwa lwowskiego i 4 powiaty województwa krakowskiego (dębicki, gorlicki, jasielski i mielecki).
- 19 sierpnia – reaktywowano działalność Aeroklubu Toruńskiego
- 22 sierpnia – powstało Polskie Stronnictwo Ludowe ze Stanisławem Mikołajczykiem na czele.
- 23 sierpnia – Stronnictwo Narodowe podjęło próbę legalnego działania ogłaszając memoriał do władz komunistycznych.
- 24 sierpnia – utworzono Uniwersytet Wrocławski, Politechnikę Wrocławską i Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.
- 27 sierpnia – ukazał się pierwszy numer dolnośląskiego dziennika Słowo Polskie.
- 1 września – w Stargardzie otwarto pierwsze po wojnie na Pomorzu liceum ogólnokształcące.
- 2 września – powstanie konspiracyjnej organizacji Wolność i Niezawisłość pod kierownictwem Jana Rzepeckiego w Warszawie (stała się ona największą konspiracyjną organizacją niepodległościową w latach 1945-1947).
- 12 września – konkordat ze Stolicą Apostolską został przez władze komunistyczne uznany za nieważny, z powodu zmiany granic diecezji na początku II wojny światowej, co zinterpretowano jako złamanie jego postanowień przez stronę kościelną.
- 14 września – represje służby bezpieczeństwa zakończyły próbę utworzenia niezależnej Polskiej Partii Socjal-Demokratycznej przez Zygmunta Żuławskiego.
- 20 września – rozwiązano organizację konspiracyjną Polska Niepodległa.
- 21 września:
- do gdyńskiego portu zawinął pierwszy wracający z wojny polski statek SS Kraków.
- korekta przebiegu zachodniej linii granicznej Polski (odcinek pomiędzy miejscowościami Nowe Warpno i Gryfino).
- 25 września – kilka powiatów ziem odzyskanych przekazano pod zarząd wojewodów: gdańskiego, białostockiego, pomorskiego i poznańskiego.
- 5 października – utworzono Enklawę Policką.
- 7 października – ukazało się pierwsze wydanie dziennika Kurier Szczeciński.
- 10 października – reaktywowano działalność Aeroklubu Rzeczypospolitej Polskiej
- 15 października – została założona Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku.
- 16 października – TRJN podpisuje Kartę Narodów Zjednoczonych.
- 22 października – napad UPA na Kuźminę i Birczę.
- 23 października – Polskie Radio Katowice rozpoczęło nadawanie programu przez radiostację gliwicką.
- 24 października:
- do Gdyni powrócił Dar Pomorza, internowany w czasie wojny w Szwecji.
- Polska stała się członkiem ONZ.
- 26 października:
- Bolesław Bierut wydał dekret nacjonalizacyjny o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy.
- powróciły do kraju internowane w czasie wojny w Szwecji okręty podwodne ORP Ryś, ORP Sęp i ORP Żbik.
- została utworzona Polska Agencja Prasowa.
- 31 października – Stanisław Mikołajczyk został prezesem Polskiego Stronnictwa Ludowego.
- 4 listopada – ukazał się pierwszy numer Gazet Ludowej, pisma PSL (jedyna opozycyjna gazeta w Polsce).
- 6 listopada:
- pogrzeb Wincentego Witosa przerodził się w 100-tysięczną manifestację przeciwko PPR.
- powstała Wojskowa Akademia Polityczna.
- 8 listopada – powstaje pierwsza po II wojnie światowej fabryka odbiorników radiowych, pod nazwą "Państwowa Fabryka Odbiorników Radiowych", która w krótkim czasie zmienia swą nazwę na Diora.
- 10 listopada:
- utworzono Centralny Urząd Planowania.
- Na lotnisku Łódź-Lublinek Antoni Szymański dokonał oblotu pierwszego powojennego samolotu Szpak 2.
- 11 listopada – pogrzeb zamordowanego przez UB sekretarza Naczelnego Komitetu Wykonawczego PSL – Bolesława Ściborka zgromadził 25 tys. osób.
- 13 listopada:
- na mocy dekretu rządowego utworzono państwowe przedsiębiorstwo Film Polski.
- Władysław Gomułka został ministrem nowo utworzonego Ministerstwa Ziem Odzyskanych w Tymczasowym Rządzie Jedności Narodowej.
- po raz pierwszy Oborniki Śląskie uzyskują prawa miejskie.
- 17 listopada – w teatrze w Olsztynie wystawiono pierwsze przedstawienie w języku polskim.
- 18 listopada – odsłonięto Pomnik Braterstwa Broni w Warszawie.
- 20 listopada – Sojusznicza Rada Kontroli zarządziła wysiedlenie całej niemieckiej ludności Śląska.
- 25 listopada – otwarto Cmentarz Powstańców Warszawy.
- 29 listopada – II atak UPA na Birczę.
- 1 grudnia – ludność Grójca zaatakowała miejskie więzienie, by odbić więźniów politycznych, co spotkało się z ostrą reakcją UB i rozgłosem na terenie kraju.
- 6-13 grudnia – I Zjazd Polskiej Partii Robotniczej. Sekretarzem generalnym został Władysław Gomułka.
- 9 grudnia – powstał Aeroklub Szczeciński.
- 15 grudnia – kmdr Adam Mohuczy został cz.p.o. dowódcą Marynarki Wojennej.
- 17 grudnia – Prezydium Krajowej Rady Narodowej zniosło stan wojenny wprowadzony 1 września 1939 przez prezydenta Ignacego Mościckiego.
- 20 grudnia – rozporządzenie Rady Ministrów rozszerzyło granicę administracyjną miasta Łódź (jej powierzchnia wzrosła ponad 3-krotnie, z 59 do 212 km²).
- 29/30 grudnia – w nocy w trakcie napadu grupy powstańców UPA na Nowosielce (powiat sanocki) zamordowano 17 osób i spalono 152 domy.
- Grudzień – komunistyczna PPR liczyła ok. 200 tys. członków, PSL skupiała natomiast ponad 500 tys. członków, antykomunistyczne podziemie oceniano na 80 tys. osób.
Pozostałe wydarzenia na świecie [edytuj]
- 12 stycznia – w trzęsieniu ziemi z epicentrum w Zatoce Mikawa (Japonia) zginęło około 1900 osób.
- 15 stycznia – powstała włoska agencja prasowa ANSA.
- 16 stycznia – we Francji znacjonalizowano zakłady Renault, produkujące samochody osobowe, ciężarowe i maszyny rolnicze.
- 17 stycznia – szwedzki dyplomata Raoul Wallenberg został aresztowany przez NKWD w Budapeszcie.
- 26 stycznia – dokonano oblotu amerykańskiego myśliwca odrzutowego McDonnell FH-1 Phantom.
- 31 stycznia – szeregowiec Eddie Slovik został rozstrzelany za dezercję, jako jedyny żołnierz US Army od zakończenia wojny secesyjnej.
- 2 lutego – Aleksy I został wybrany na patriarchę Moskwy i Wszechrusi.
- 4 lutego – w Jałcie rozpoczęła się konferencja przywódców trzech mocarstw alianckich.
- 9 lutego – brytyjski HMS Venturer storpedował i zatopił u wybrzeży Norwegii niemiecki U-864; zginęło 73 członków załogi i kilku niemieckich i japońskich naukowców. Jest to jedyny w historii przypadek zatopienia zanurzonego okrętu podwodnego przez inny zanurzony okręt podwodny.
- 11 lutego – zakończyła się konferencja jałtańska.
- 12 lutego – Achille Van Acker został premierem Belgii.
- 13 lutego – Peru wypowiedziało Niemcom wojnę.
- 14 lutego – prezydent Stanów Zjednoczonych Franklin Roosevelt spotkał się na pokładzie amerykańskiego okrętu USS Quincy z królem Abd al-Aziz ibn Su’udem. W ten sposób nawiązane zostały stosunki dyplomatyczne pomiędzy Arabią Saudyjską i USA.
- 23 lutego – neutralna do tej pory Turcja wypowiedziała wojnę Niemcom.
- 4 marca – założono klub piłkarski Crvena Zvezda Belgrad.
- 6 marca – Petru Groza został premierem Rumunii.
- 10 marca – na Filipinach zniesiono ruch lewostronny.
- 22 marca – powstała Liga Państw Arabskich.
- 25 marca – około 180 robotników przymusowych, węgierskich Żydów, zostało zamordowanych w austriackim Rechnitz.
- 27 marca – Argentyna wypowiedziała Niemcom wojnę stając się ostatnim krajem koalicji antyhitlerowskiej.
- 5 kwietnia:
- na holenderskiej wyspie Texel rozpoczął się antyniemiecki bunt gruzińskich żołnierzy z Batalionów Wschodnich.
- ogłoszono program koszycki.
- 11 kwietnia – władze radzieckie aresztowały metropolitę Josyfa Slipyja i szereg biskupów greckokatolickich.
- 12 kwietnia – z powodu krwotoku mózgowego zmarł w czasie pełnienia czwartej kadencji prezydent USA, Franklin Delano Roosevelt, jego następcą został wiceprezydent Harry S. Truman.
- 21 kwietnia – w Moskwie podpisano polsko-radziecki traktat o przyjaźni i współpracy.
- 25 kwietnia – zwołano pierwszą konferencję ONZ w San Francisco, w której uczestniczyło 50 państw-założycieli.
- 30 kwietnia – ukazał się ostatni numer Völkischer Beobachter.
- 8 maja:
- prezydent Harry S. Truman w przemówieniu radiowym poinformował Amerykanów o końcu II wojny światowej w Europie.
- wojsko francuskie wymordowało setki Algierczyków w Satif.
- 12 maja – Wernher von Braun wraz ze współpracownikami poddał się wojskom amerykańskim.
- 17 maja – dokonano oblotu amerykańskiego morskiego samolotu rozpoznawczego i patrolowego Lockheed P-2 Neptune.
- 21 maja – Humphrey Bogart ożenił się z Lauren Bacall.
- 23 maja – Brytyjczycy aresztowali we Flensburgu ostatni rząd III Rzeszy.
- 5 czerwca – obwieszczono objęcie przez Sojuszniczą Radę Kontroli najwyższej władzy w Niemczech.
- 7 czerwca – król Norwegii Haakon VII Glücksburg powrócił z rodziną do Oslo po pięciu latach wygnania.
- 10 czerwca – w Argentynie zniesiono ruch lewostronny.
- 18 czerwca – w Moskwie rozpoczął się proces szesnastu.
- 21 czerwca – zapadł wyrok sądu moskiewskiego w tzw. procesie szesnastu. Przed sądem radzieckim stanęli przywódcy państwa i narodu polskiego aresztowani przez NKWD w marcu 1945.
- 25 czerwca – Seán T. O'Kelly został prezydentem Irlandii.
- 26 czerwca – w San Francisco została podpisana Karta Narodów Zjednoczonych stanowiąca zaczątek nowopowstałej ONZ.
- 27 czerwca – Józef Stalin otrzymał tytuł generalissimusa.
- 29 czerwca – Czechosłowacja scedowała na rzecz ZSRR Ruś Zakarpacką.
- 30 czerwca – została sformułowana architektura komputera von Neumanna.
- 5 lipca – USA i Wielka Brytania uznały Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej.
- 6 lipca – Frank Forde został premierem Australii.
- 16 lipca – Projekt Manhattan: przeprowadzono pierwszy test bomby atomowej na poligonie w Alamogordo w Nowym Meksyku w USA.
- 17 lipca – 2 sierpnia – w Poczdamie odbyła się konferencja wielkich mocarstw, przesądzająca los Niemiec i podział wpływów w Europie.
- 23 lipca – we Francji rozpoczął się proces marszałka Philippe'a Petaina, głowy państwa z lat okupacji.
- 26 lipca – Premierem Wielkiej Brytanii został szef zwycięskich laburzystów (Partia Pracy) Clement Attlee. Winston Churchill (Partia Konserwatywna) poniósł klęskę wyborczą.
- 28 lipca – bombowiec B-25 uderzył we mgle w nowojorski wieżowiec Empire State Building. Zginęło 14 osób.
- 31 lipca – doszło do pogromu Niemców w Uściu nad Łabą
- 6 sierpnia – o godz. 8.15 czasu miejscowego eksplodowała bomba atomowa zrzucona przez amerykański bombowiec B-29 Enola Gay na japońskie miasto Hiroszimę.
- 8 sierpnia:
- ZSRR wypowiedział wojnę Japonii.
- podpisano porozumienie londyńskie powołujące Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze.
- 9 sierpnia – o godz. 11.01 czasu miejscowego bombowiec amerykański zrzucił drugą bombę atomową. Celem było japońskie miasto Nagasaki, gdzie zginęło 75 000 ludzi.
- 14 sierpnia – francuski sąd skazał marszałka Philippe'a Petaina na karę śmierci. Wyroku nie wykonano, zamieniając go na dożywocie.
- 15 sierpnia:
- 17 sierpnia:
- powstanie rządu tymczasowego w Wietnamie z premierem Hồ Chí Minhem.
- proklamowano niepodległą Republikę Indonezji.
- ukazał się Folwark zwierzęcy George’a Orwella.
- 30 sierpnia – w Sztokholmie, Szwedka Anna Larsson ustanowiła rekord świata w biegu na 800 m wynikiem 2.13,8 s.
- 31 sierpnia – powstała Liberalna Partia Australii.
- 2 września:
- o godzinie 9.00, na pokładzie pancernika „Missouri” przedstawiciele Japonii podpisali akt kapitulacji Cesarstwa Japonii kończący II wojnę światową.
- Ho Chi Minh ogłosił utworzenie Demokratycznej Republiki Wietnamu.
- 9 września – kapitulacja wojsk japońskich w drugiej wojnie chińsko-japońskiej.
- 10 września – były premier Norwegii Vidkun Quisling skazany na śmierć za kolaborację z hitlerowcami.
- 16 września – w USA zaprezentowano prototyp pierwszej elektronicznej maszyny do liczenia ENIAC.
- 29 września – proklamowano Ludową Federacyjną Republikę Jugosławii.
- 8 października – prezydent Harry Truman poinformował o udostępnieniu know-how dotyczącego broni jądrowej Wielkiej Brytanii i Kanadzie.
- 15 października – we Fresnes został rozstrzelany szef kolaboracyjnego francuskiego rządu Vichy Pierre Laval.
- 16 października – Québec (Kanada): utworzono Organizację do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO).
- 24 października – powstała, w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych, Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ). Za członka ONZ od założenia uznawana jest też Polska.
- 25 października – wojska japońskie na Tajwanie poddały się oddziałom Czang Kaj-szeka.
- 29 października:
- José Linhares został prezydentem Brazylii.
- w USA pojawiły się w sprzedaży pierwsze długopisy.
- 3 listopada – w Leningradzie odbyła się premiera IX Symfonii Dmitrija Szostakowicza.
- 5 listopada – Kolumbia przystąpiła do Organizacji Narodów Zjednoczonych.
- 16 listopada – utworzenie UNESCO.
- 20 listopada – rozpoczął pracę Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze.
- 21 listopada – w Teatrze Wielkim w Moskwie odbyła się premiera baletu Kopciuszek z muzyką Siergieja Prokofjewa.
- 27 listopada – Operacja Deadlight: u wybrzeży brytyjskich rozpoczęto zatapianie 115 przejętych po wojnie niemieckich U-Bootów.
- 28 listopada – trzęsienie ziemi o sile 8,2 stopnia w skali Richtera i wywołane nim tsunami zabiły w prowincji Beludżystan w dzisiejszym Pakistanie około 4 tys. osób.
- 29 listopada:
- powstała Federacyjna Ludowa Republika Jugosławii.
- delegacja 80 byłych więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych podziękowała papieżowi Piusowi XII, za wysiłki na rzecz ratowania Żydów w czasie wojny.
- 4 grudnia – Senat Stanów Zjednoczonych zatwierdził członkostwo kraju w ONZ.
- 5 grudnia – u wybrzeży Florydy zaginęła eskadra pięciu amerykańskich samolotów torpedowo-bojowych Grumman TBF Avenger. Zdarzenie to zapoczątkowało funkcjonowanie legendy miejskiej dotyczącej istnienia Trójkąta Bermudzkiego.
- 8 grudnia – dokonano oblotu amerykańskiego śmigłowca Bell 47.
- 10 grudnia – Alcide De Gasperi został premierem Włoch.
- 16-26 grudnia – odbyła się konferencja moskiewską, zwołana dla ustalenia powojennego kształtu Japonii i Korei.
- 20 grudnia – kanclerz Karl Renner został wybrany na prezydenta Austrii, nowym kanclerzem został Leopold Figl.
- 21 grudnia:
- Ekwador i Irak zostały członkami ONZ.
- w Urugwaju uruchomiono największą w kraju elektrownię wodną Rincón del Bonete.
- 27 grudnia – weszły w życie postanowienia konferencji z Bretton Woods, powstał Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Bank Światowy.
- 29 grudnia:
- Siergiej Krugłow zastąpił Ławrientija Berię na stanowisku szefa NKWD.
- utworzono Nową Gwineę Holenderską.
Urodzili się [edytuj]
- 1 stycznia
- Jacky Ickx, belgijski kierowca wyścigowy
- Rüdiger Safranski, niemiecki filozof i pisarz
- 2 stycznia - Santo Versace, włoski przedsiębiorca
- 3 stycznia - Stephen Stills, amerykański muzyk, wokalista i gitarzysta
- 4 stycznia - Richard Schrock, amerykański chemik, laureat Nagrody Nobla
- 5 stycznia - Roger Spottiswoode, kanadyjski reżyser filmowy
- 6 stycznia – Tadeusz Baranowski, wybitny polski twórca komiksu
- 9 stycznia
- Małgorzata Musierowicz, polska pisarka, autorka książek dla młodzieży
- Lewon Ter-Petrosjan, pierwszy prezydent niepodległej Armenii
- 10 stycznia – Rod Stewart, brytyjski muzyk rockowy
- 11 stycznia - Christine Kaufmann, niemiecka aktorka
- 14 stycznia
- Anselm Grün, niemiecki pisarz i teolog
- Barbara Podmiotko[1], polska dziennikarka i prezenterka radiowa, znawczyni i propagatorka muzyki francuskiej
- Hubertus Schmoldt, niemiecki działacz związkowy
- Herman Van Loo, belgijski kolarz
- 15 stycznia - Marie-Christine, księżna Michael z Kentu
- 16 stycznia – Teresa Łoś-Nowak, polska politolog
- 22 stycznia - Christoph Schönborn, austriacki duchowny katolicki, kardynał
- 27 stycznia – Adam Krzemiński, polski dziennikarz, publicysta, specjalista od spraw niemieckich
- 28 stycznia - Robert Wyatt, brytyjski muzyk, wokalista i kompozytor
- 29 stycznia
- Cambyn Dandzan, mongolski biathlonista, olimpijczyk
- Dandzangijn Narantungalag, mongolski biegacz narciarski, olimpijczyk
- Jim Nicholson, północnoirlandzki polityk
- Tom Selleck, amerykański aktor
- 31 stycznia - Joseph Kosuth, amerykański artysta
- 2 lutego - David Friedman, amerykański ekonomista i myśliciel
- 3 lutego
- Willeke Alberti, holenderska piosenkarka i aktorka
- Philip Waruinge, kenijski bokser
- 4 lutego – Marzena Górszczyk-Kęcik, polska działaczka społeczna (zm. 1999)
- 6 lutego – Bob Marley, jamajski muzyk reggae (zm. 1981)
- 9 lutego
- Mia Farrow, amerykańska aktorka
- Gérard Lenorman, francuski wokalista
- 11 lutego - Ralph Doubell, australijski lekkoatleta
- 12 lutego
- Maud Adams, szwedzka aktorka
- Thilo Sarrazin, niemiecki ekonomista
- 13 lutego – Vladimír Tatarka, słowacki taternik, alpinista, przewodnik tatrzański, ratownik górski i narciarz wysokogórski (zm. 2001)
- 14 lutego – Hans-Adam II, książę Liechtensteinu
- 15 lutego - Douglas Hofstadter, amerykański intelektualista i pisarz
- 17 lutego - Brenda Fricker, irlandzka aktorka
- 18 lutego - Jacek Bukowski, polski poeta i autor tekstów piosenek
- 19 lutego - Jurij Antonow, piosenkarz i kompozytor rosyjski
- 21 lutego
- Jerzy Gros, polski lekkoatleta
- Katarzyna Sobczyk, polska piosenkarka bigbitowa (zm. 2010)
- 24 lutego
- Giorgio Bambini, włoski bokser
- Barry Bostwick, amerykański aktor
- 25 lutego – Ireneusz Kaskiewicz, polski aktor
- 27 lutego
- Daniel Olbrychski, polski aktor
- Jacek Janczarski, polski pisarz, satyryk, scenarzysta (zm. 2000)
- 8 marca – Anselm Kiefer, niemiecki rzeźbiarz
- 13 marca – Anatolij Fomienko, rosyjski matematyk, badacz chronologii starożytnej i średniowiecznej
- 21 marca – Charles Greene, amerykański lekkoatleta
- 23 marca – Arkady Radosław Fiedler, polski polityk
- 26 marca – Zenon Laskowik, polski komik i aktor, reprezentant poznańskiego Kabaretu Tey
- 30 marca – Eric Clapton, brytyjski muzyk, gitarzysta The Yardbirds, The Bluesbreakers, Cream, Blind Faith i Derek and the Dominos
- 13 kwietnia – Bogdana Zagórska, piosenkarka polska
- 14 kwietnia – Ritchie Blackmore, wirtuoz gitary, gitarzysta The Outlaws, Screaming Lord Sutch, Deep Purple, Rainbow i Blackmore's Night
- 23 kwietnia – Antonio Castello, włoski kolarz
- 25 kwietnia – Björn Ulvaeus, członek zespołu ABBA
- 1 maja - Rita Coolidge, amerykańska piosenkarka i aktorka
- 3 maja- Tadeusz Rydzyk, dyrektor Radia Maryja i jego założyciel, rektor wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu.
- 7 maja – Anne Reid, nowozelandzka narciarka alpejska, olimpijka
- 14 maja – Yochanan Vollach, izraelski piłkarz
- 23 maja - Roel Luynenburg, holenderski wioślarz
- 24 maja – Priscilla Presley, żona "króla rock and rolla" Elvisa Presleya
- 25 maja – Juan Alberto Merlos, argentyński kolarz
- 28 maja - Patch Adams, amerykański aktywista społeczny
- 31 maja – Rainer Werner Fassbinder, niemiecki reżyser i aktor (zm. 1982)
- 12 czerwca – Christie Albert Macaluso, amerykański duchowny katolicki
- 15 czerwca – Piotr Garlicki, polski aktor
- 20 czerwca – Kim Carnes, amerykańska wokalistka i autorka tekstów.
- 21 czerwca – Adam Zagajewski, polski poeta, eseista, prozaik, tłumacz
- 24 czerwca – Aleksander Fiut, polski krytyk literacki i eseista
- 1 lipca – Debbie Harry, amerykańska piosenkarka i aktorka, wokalistka zespołu Blondie
- 19 lipca
- Cipriano Chemello, włoski kolarz
- Octavio Cisneros, amerykański duchowny katolicki
- 2 sierpnia
- Joanna Cassidy, amerykańska aktorka
- Maria Wiśniowiecka, polska polityk
- 5 sierpnia – Giuseppe Cincolo, włoski lekkoatleta
- 12 sierpnia – Witold Sitarz, polski polityk
- 14 sierpnia
- Steve Martin, amerykański aktor
- Wim Wenders, niemiecki reżyser, scenarzysta i fotograf
- 20 sierpnia – Raymond Francis Chappetto, amerykański duchowny katolicki
- 31 sierpnia
- Tadeusz Dębicki, polski polityk
- Halina Olendzka, polska polityk
- 11 września – Franz Beckenbauer, niemiecki piłkarz i trener
- 14 września – Jerzy Zelnik, polski aktor
- 14 września – Kazimierz Bednarski, polski działacz związkowy (zm. 2010)
- 17 września – Władysław Sidorowicz, polski polityk
- 3 października – Teresa Borowska, polska pedagog (z. 2009)
- 8 października – Ewa Lipska, polska poetka i literatka
- 20 października – Adam Wykręt, polski polityk
- 25 października – Krzysztof Piesiewicz, polski polityk i scenarzysta filmowy
- 3 listopada – Gerd Müller, niemiecki piłkarz
- 15 listopada – Anni-Frid Lyngstad, członkini zespołu ABBA
- 17 listopada – Roland Joffé, brytyjski reżyser
- 21 listopada – Goldie Hawn, amerykańska aktorka
- 29 listopada – Jan Religa, polski polityk
- 6 grudnia – Rafał Wojaczek, polski poeta (zm. 1971)
- 8 grudnia – Maryla Rodowicz, polska piosenkarka
- 10 grudnia – Marek Grechuta, polski piosenkarz (zm. 2006)
- 17 grudnia – John Michael Quinn, amerykański duchowny katolicki
- 24 grudnia
- Gillian Cross, brytyjska pisarka
- Ryszard Jarzembowski, polski polityk
- Lemmy Kilmister, wokalista i basista Motörhead
- 28 grudnia – Birendra Bir Bikram Shah Dev, król Nepalu (zm. 2001)
- 31 grudnia – Bárbara Carrera, amerykańska aktorka
Zmarli [edytuj]
- styczeń – Zoltán Zsigmondy, węgierski taternik, doktor (ur. 1880)
- 10 stycznia – Jan Østervold, norweski żeglarz, medalista olimpijski (ur. 1876)
- 16 stycznia – Zoltán Brüll, węgierski taternik i lekarz (ur. 1905)
- 22 stycznia – Else Lasker-Schüler, niemiecka poetka wyznania żydowskiego (ur. 1869)
- 2 lutego – Adolf Brand, niemiecki działacz gejowski, dziennikarz i anarchista (ur. 1874)
- 14 lutego
- Otakar Štáfl, czeski taternik, malarz i grafik, ilustrator (ur. 1884)
- Vlasta Štáflová, czeska taterniczka, publicystka, powieściopisarka (ur. 1907)
- 13 marca – Étienne Piquiral, francuski rugbysta, medalista olimpijski (ur. 1901)
- 25 marca – Hans Wolfgang Maier, szwajcarski psychiatra (ur. 1882)
- 26 marca – Ernst Dubke, niemiecki taternik (ur. 1876)
- 9 kwietnia – Wilhelm Canaris, niemiecki admirał, szef Abwehry (ur. 1887)
- 9 kwietnia – Hans Oster, niemiecki generał (ur. 1887)
- 12 kwietnia – Franklin Delano Roosevelt, amerykański polityk, prezydent Stanów Zjednoczonych (ur. 1882)
- 13 kwietnia
- Ernst Cassirer, niemiecki filozof (ur. 1874)
- Karol Englisch, polski prawnik, wybitny taternik (ur. 1881)
- 18 kwietnia – Wilhelm, książę Albanii (ur. 1876)
- 20 kwietnia – Wacław Sieroszewski, ps. Wacław Sirko, polski pisarz (ur. 1858)
- 22 kwietnia
- Käthe Kollwitz, niemiecka rzeźbiarka, malarka (ur. 1867)
- Bolesław Fichna, polski działacz polityczny i adwokat (ur. 1891)
- 28 kwietnia – Benito Mussolini, włoski polityk, premier Włoch, dyktator (ur. 1883)
- 30 kwietnia
- Ewa Braun, kochanka, a następnie żona Adolfa Hitlera (ur. 1912)
- Adolf Hitler, przywódca nazistowskiej III Rzeszy (ur. 1889)
- 1 maja – Joseph Goebbels, minister propagandy III Rzeszy (ur. 1897)
- ok. 2 maja – Martin Bormann, niemiecki generał (ur. 1900)
- 23 maja – Heinrich Himmler, jeden z głównych przywódców Niemiec hitlerowskich (ur. 1900)
- 29 maja – Henryk Bednarski, polski taternik, ratownik TOPR, narciarz i instruktor narciarski (ur. 1882)
- 9 lipca – Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, polska poetka, dramatopisarka (ur. 1891)
- 10 lipca – Karsten Konow, norweski żeglarz, medalista olimpijski (ur. 1918)
- 20 lipca – Paul Valéry, francuski poeta, eseista (ur. 1871)
- 11 sierpnia – Stefan Jaracz, polski aktor (ur. 1883)
- 26 sierpnia – Franz Werfel, austriacki pisarz (ur. 1890)
- 2 września – Sydney Middleton, australijski rugbysta i wioślarz, medalista olimpijski (ur. 1884)
- 15 września
- André Tardieu, francuski polityk, premier Francji (ur. 1876)
- Anton Webern, austriacki kompozytor współczesny, współtwórca serializmu i prekursor punktualizmu (ur. 1883)
- 26 września – Béla Bartók, kompozytor i pianista węgierski (ur. 1881)
- 31 sierpnia – Stefan Banach, polski matematyk (ur. 1892)
- 31 października – Wincenty Witos, polski polityk, przywódca chłopski (ur. 1874)
- 8 listopada – Alexandre Cingria, szwajcarski artysta plastyk i publicysta (ur. 1879)
- Lajos Károly Horn, węgierski taternik, inżynier, autor licznych publikacji taternickich (ur. 1882)
- Mieczysław Lerski, polski taternik, narciarz, inżynier (ur. 1881)
Zdarzenia astronomiczne [edytuj]
Nagrody Nobla [edytuj]
- z fizyki – Wolfgang Pauli
- z chemii – Artturi Virtanen
- z medycyny – Sir Alexander Fleming, Sir Howard Florey, Ernst Boris Chain
- z literatury – Gabriela Mistral
- nagroda pokojowa – Cordell Hull
Święta ruchome [edytuj]
- Tłusty czwartek: 8 lutego
- Ostatki: 13 lutego
- Popielec: 14 lutego
- Niedziela Palmowa: 25 marca
- Wielki Czwartek: 29 marca
- Wielki Piątek: 30 marca
- Wielka Sobota: 31 marca
- Wielkanoc: 1 kwietnia
- Poniedziałek wielkanocny: 2 kwietnia
- Wniebowstąpienie Pańskie: 10 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 20 maja
- Boże Ciało: 31 maja
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Kalendarium Muzyczne – Styczeń. Polska Fundacja Muzyczna. [dostęp 2011-03-25].