19 Dywizja Pancerna (LWP)

19 Dywizja Pancerna
Historia
Państwo	Polska
Sformowanie	1955
Rozformowanie	1957
Tradycje
Rodowód	19 Dywizja Zmechanizowana
Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały	5 Saska Dywizja Pancerna 5 Kresowa Dywizja Zmechanizowana
Dowódcy
Pierwszy	płk Józef Obodziński
Organizacja
Dyslokacja	Gubin
Podporządkowanie	2 Korpus Zmechanizowany 2 Korpus Pancerny
Rodzaj wojsk	Wojska pancerne
Rodzaj sił zbrojnych	Wojska lądowe

19 Dywizja Pancerna (19 DPanc) - pancerny związek taktyczny Sił Zbrojnych PRL.

Sformowanie i zmiany organizacyjne

Na podstawie rozkazu Nr 0058/0rg. Ministra Obrony Narodowej z 19 września 1955 r. 19 Dywizja Zmechanizowana przeformowana została w 19 Dywizję Pancerną według etatów Nr 5/159-5/185 o stanie osobowym 6275 żołnierzy oraz 121 pracowników cywilnych. Przeformowanie zakończyć miano do 20 grudnia 1955 r. Jednocześnie dywizja wyłączona została ze składu 2 Korpusu Armijnego i podporządkowana dowódcy 2 Korpusu Zmechanizowanego, który po miesiącu przemianowany został na 2 Korpus Pancerny.

Zarządzeniem Szefa SG Nr 0257/0rg. z 22 listopada 1955 r. kompania sztabowa 19 DPanc otrzymała nr - 53 -

W 1956 r. dokonano kolejnej redukcji oddziałów Dywizji. Likwidacji uległ 56 Batalion Medyczno-Sanitarny. W 1957 r. rozwiązano 69 Pułk Czołgów, a w jego miejsce włączono 22 Pułk Czołgów z Żagania (wcześniej w podporządkowaniu 4 Dywizji Piechoty).

Wiosną 1957 r., w ramach kolejnej redukcji, rozformowano 5 Saską Dywizję Piechoty, a 19 Dywizję Pancerną przemianowano na 5 Saską Dywizję Pancerną. Od tej pory dywizja dziedziczyła tradycje "bojowe".

Struktura organizacyjna (1956)

Budynek dowództwa dywizji. Zdjęcie z 2008 r.

• Dowództwo i sztab - Gubin (Nr 5/159)
• 53 Kompania Sztabowa - Gubin (Nr 5/160)
• 73 Pułk Zmechanizowany - Gubin (Nr 5/178)
• 23 Pułk Czołgów Średnich - Słubice (Nr 5/179)
• 69 Pułk Czołgów Średnich - Kostrzyn (Nr 5/179)
• 13 Batalion Czołgów i Artylerii Pancernej - Gubin (Nr 5/180)
• 36 Dywizjon Artylerii Haubic - Gubin (Nr 5/181)
• 3 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej - Gubin (Nr 5/182)
• 12 Dywizjon Artylerii Rakietowej - Gubin (Nr 5/183)
• 2 Batalion Rozpoznawczy - Kostrzyn (Nr 5/163)
• 59 Batalion Łączności - Gubin (Nr 5/175)
• 66 Batalion Saperów - Kostrzyn (Nr 5/176)
• 8 Szkolny Batalion Czołgów - Słubice (Nr 5/177)
• 48 Batalion Samochodowo-Transportowy - Gubin (Nr 5/184)
• 56 Batalion Medyczno-Sanitarny - Gubin (Nr 5/196)
• 60 Kompania Obrony Przeciwchemicznej - Gubin (Nr 5/185)
• Pluton Dowodzenia Dowódcy Artylerii - Gubin (Nr 5/199)
• 20 Ruchoma Baza Naprawy Czołgów - Gubin (Nr 5/186)
• 27 Ruchomy Warsztat Naprawy Samochodów- Gubin (Nr 5/156)
• 29 Ruchomy Warsztat Naprawy Sprzętu Artyleryjskiego - Gubin (Nr 5/157)
• Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia - Gubin (Nr 5/158)

Dowódcy

• płk Józef Obodziński (14 V 1953 - 12 IX 1955)
• płk Mateusz Lach (18 X 1956 - 10 XII 1957)

Ciekawostki

Jesienią 1955 r. na bazie 19 DPanc przeprowadzono ćwiczenie doświadczalne. Jeden z pułków zmechanizowanych przeformowano, likwidując szczebel batalionu. Doświadczenia były pozytywne - zwiększono operatywność i ułatwiono dowodzenie, skrócono także czas na organizowanie walki. W czasie doświadczenia zorganizowano w pułku pięć silnych kompanii piechoty zmotoryzowanej , wspieranych przez dywizjony artylerii przeciwlotniczej i artylerii przeciwpancernej, kompanię czołgów i artylerii pancernej i baterię moździerzy. Eksperyment był próbą przeniesienia na pułki zmechanizowane przyjętej wcześniej struktury kompanijnej w pułkach czołgów. Mimo pozytywnych rezultatów nie zdecydowano się jednak na taką strukturę w jednostkach zmechanizowanych.

Przekształcenia

19 Dywizja Zmechanizowana → 19 Dywizja Pancerna → 5 Saska Dywizja Pancerna → 5 Kresowa Dywizja Zmechanizowana → 5 Kresowa Brygada Zmechanizowana

Bibliografia

• Jerzy Kajetanowicz: Polskie wojska lądowe 1945-1960 : skład bojowy, struktury organizacyjne i uzbrojenie. Toruń; Łysomice: Europejskie Centrum Edukacyjne, 2005. ISBN 83-88089-67-6. 
• Paweł Piotrowski: Śląski Okręg Wojskowy : przekształcenia organizacyjne, 1945-1956. Warszawa: Wydaw. TRIO : Instytut Pamięci Narodowej, 2003. ISBN 83-88542-53-2.