19 Pułk Artylerii Lekkiej
| 19 Pułk Artylerii Lekkiej | |
 |
|
| Historia | |
| Państwo |  Polska |
| Sformowanie | 1 lipca 1919 |
| Rozformowanie | 27 września 1939 |
| Tradycje | |
| Święto | 16 sierpnia[1] |
| Nadanie sztandaru | 3 lipca 1938 |
| Dowódcy | |
| Ostatni | ppłk Leon Pilch |
| Działania zbrojne | |
| działania w latach 1919-20, wojna polsko-bolszewicka kampania wrześniowa | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Nowa Wilejka (dowództwo, I dywizjon), Mołodeczno (II dywizjon), Lida (III dywizjon) |
| Podporządkowanie | 38 Dywizja Piechoty Rezerwowa |
| Rodzaj wojsk | artyleria |
| Rodzaj sił zbrojnych | wojska lądowe |
19 Pułk Artylerii Lekkiej (19 pal) – oddział artylerii lekkiej Samoobrony Litwy i Białorusi oraz Wojska Polskiego II RP.
Za zasługi bojowe w wojnie 1919-1920 pułk odznaczono srebrnym krzyżem Virtuti Militari. Trąbkę pułkową udekorował marszałek Józef Piłsudski w Wilnie 29 kwietnia 1922.
Pułk stacjonował w Nowej Wilejce, II dywizjon w Mołodecznie, a III dywizjon w Lidzie.
Spis treści |
[edytuj] Formowanie i walki w latach 1919-1920
Pułk swoje początki wiązał z artylerią organizowaną w 4 DP gen. Żeligowskiego. Dywizjon artylerii, organizowany z ochotników przez ppłk. Raję, wszedł w skład 10 pap. W Wołkowysku, w oparciu o baterię zapasową, na mocy rozkazu Generalnego Inspektora Artylerii z 1 lipca 1919 r. zaczęto organizować 1 Pułk Artylerii Polowej Litewsko-Białoruski o dwóch dywizjonach po trzy baterie każdy. W skład tego pułku jako pierwszy wszedł z 10 pap 1 "odeski" dywizjon. W kolejnych miesiącach 1 pap litewsko-białoruski przemianowany został na 19 Pułk Artylerii Polowej.
Pułk brał udział w walkach w 1919 r. o ustalenie granic Polski, uczestniczył również w w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 r.
1 stycznia 1932 roku 19 Pułk Artylerii Polowej został przemianowany na 19 Pułk Artylerii Lekkiej [2].
[edytuj] Walki w kampanii wrześniowej
W kampanii wrześniowej Pułk wziął udział w ramach 19 Dywizji Piechoty w składzie Armii "Prusy". Poszczególne jego dywizjony zostały przydzielone do pułków 19 Dywizji Piechoty: I – 85 Pułku Piechoty, II – 86 Pułku Piechoty, IV – 77 Pułku Piechoty. Natomiast III dywizjon 19 Pułku Artylerii Lekkiej został przydzielony do 38 Dywizji Piechoty Rezerwowej.
1 września pułk został ześrodkowany w rejonie Łowicza–Sochaczewa. 3 września organizował obronę Tomaszowa Mazowieckiego, a 4 września obronę na przedpolu Piotrkowa Trybunalskiego.
5 września odpierał niemieckie uderzenie na Piotrków Trybunalski poniósł ciężkie straty i został zmuszony do odwrotu za Pilicę. Po tych walkach 19 Dywizja Piechoty została rozdzielona na dwie grupy, tak też podzielił się Pułk. I dywizjon i część II walczyła nadal w składzie grupy płk dypl. Tadeusza Pełczyńskiego, a IV dywizjon w składzie grupy ppłk dypl. Jana Kruk-Śmigli. Pojedyncze grupy żołnierzy z Pułku zakończyły szlak bojowy 27 września pod Terespolem.
[edytuj] Żołnierze pułku
Dowódcy:
- ppłk Jan Górski (1924)
- płk Leon Dąbski (1932)
- ppłk Leon Pilch (1939)
Oficerowie:
- por. Jan Tabortowski
- kpt. Józef Ejczun
[edytuj] Symbole pułkowe
Sztandar
10 grudnia 1937 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki zatwierdził wzór sztandaru dla 19 pal [3].
3 lipca 1938 roku, w Wilnie, podczas uroczystości wręczenia oddziałom artylerii sztandarów ufundowanych przez społeczeństwo Wilna i północno-wschodnie ziemie Rzeczypospolitej, Marszałek Polski Edward Śmigły-Rydz wręczył dowódcy pułku sztandar.
Odznaka
Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 35, poz. 406 z 29 października 1930 roku. Posiada kształt srebrnego orła wz. 1927 z nałożonym na piersi wizerunkiem srebrnego krzyża Orderu Virtuti Militari na tle złoconych skrzyżowanych luf armatnich. Na częściach dennych luf wyobrażone pociski artyleryjskie emaliowane na zielono, na których wpisano numer i inicjały pułku 19 PAP[4] oraz data utworzenia w Rosji l dywizjonu 15 X 18. Dwuczęściowa - oficerska, wykonana w srebrze, emaliowana. Wymiary: 35x32 mm[5].
Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920
|
|
|
Przypisy
- ↑ Karol Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914-1939. s. 53.
- ↑ Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych, Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego z 31 grudnia 1931 roku (Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 36, poz. 473.
- ↑ Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 18 z 31.12.1937 r., poz. 237.
- ↑ W 1931 r. inicjały zmieniono na 19 PAL
- ↑ Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 255.
[edytuj] Bibliografia
- Roman Łoś: Artyleria polska 1914-1939. Wydawnictwo Bellona. Warszawa 1991. ISBN 83-11-07772-X
- Kazimierz Satora, Opowieści wrześniowych sztandarów, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1990, ISBN 83-211-1104-1
- Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
