I Korpus Polski (PSZ)

I Korpus Polski
Oznaka Korpusu
Historia
Państwo	Polska
Sformowanie	28 września 1940
Rozformowanie	1947
Dowódcy
Pierwszy	gen. dyw. Marian Kukiel
Ostatni	gen. dyw. Stanisław Maczek
Organizacja
Dyslokacja	Edynburg (Moncreiffe House) - HQ
Podporządkowanie	Dowództwo Szkockie (Scottish Command)

Żołnierze I Korpusu w Szkocji

I Korpus Polski (I KP, ang. I Polish Corps) - wyższy związek taktyczny Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie w latach 1940-1947.

28 września 1940 r. Naczelny Wódz, gen. broni Władysław Sikorski wydał rozkaz o sformowaniu I Korpusu.

8 października 1940 r. ustalona została struktura organizacyjna I KP.

• Kwatera Główna I Korpusu
• 1 Brygada Strzelców
• 2 Brygada Strzelców
• 3 Brygada Kadrowa Strzelców
• 4 Brygada Kadrowa Strzelców
• 5 Brygada Kadrowa Strzelców
• 7 Brygada Kadrowa Strzelców
• 1 Pułk Czołgów
• 1 Batalion Saperów
• 1 Dywizjon Rozpoznawczy
• 1 Dywizjon Artylerii Ciężkiej
• 1 Kompania Łączności
• 1 Kolumna Samochodowa
• 1 Kolumna Sanitarna
• 1 Park Intendentury
• 1 Park Uzbrojenia
• 1 Park Samochodowy
• Stały Szpital Wojenny Nr 1
• Stały Szpital Wojenny Nr 2

Korpus liczył 3498 oficerów i 10 884 żołnierzy. W związku ze spodziewaną inwazją niemiecką otrzymał za zadanie obronę 200-kilometrowego odcinka wybrzeża od Firth of Forth do Montrose w Szkocji.

3 listopada 1940 r. 2 Brygadę Strzelców przemianowana została na 10 Brygadę Kawalerii Pancernej, która dała początek utworzonej w 1942 1 Dywizji Pancernej (1 DPanc). W lutym 1941 r. przystapiono do organizacji 8 Brygady Kadrowej Strzelców. Rozkazem z dnia 9 X 1941 4 Brygadę Strzelców przemianowano na 1 Samodzielną Brygadę Spadochronową (1 SBS), która wg założeń polskich miała zostać użyta do wsparcia powszechnego powstania zbrojnego w Polsce. 6 grudnia 1941 r. z kadrowych brygad strzelców 3, 5, 7 utworzono Brygadę Szkolną. Do wiosny 1942 r. ukształtowała się następująca organizacja I KP.

Tablica rozpoznawcza pojazdów WP

• Kwatera Główna I Korpusu
• 1 Brygada Strzelców
• 1 Samodzielna Brygada Spadochronowa
• 10 Brygada Kawalerii Pancernej
• 16 Brygada Czołgów
• Brygada Szkolna
• 1 Pułk Artylerii Ciężkiej
• 1 Batalion Ciężkich Karabinów Maszynowych
• 1 Dywizjon Rozpoznawczy
• Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej
• Batalion Saperów
  • 11 Kompania Saperów
  • 11 Kompania Parkowa
  • 11 Pluton Rozbrajania Bomb
• 11 Kompania Łączności
• 2 Szwadron Żandarmerii
• 11 Kompania Zaopatrzenia
• 11 Kompania Warsztatowa
• 11 Pluton Parkowy
• Szpital Wojenny Nr 2
• 1 Kolumna Samochodów Sanitarnych
• 11 Kompania Sanitarna
• Pluton Higieny Polowej
• Pralnia Polowa
• Poczta Polowa
• Oddział Zbiórki Materiałowej
• Łaźnia Polowa
• Kasa Polowa
• 11 Sąd Polowy z Aresztem

Po uzupełnieniu stanu osobowego rekrutami przybyłymi z ZSRR, wspólnie z War Office ustalono nową organizację korpusu (od 1942 I Korpusu Pancerno-Motorowego), w skład którego weszły: 1 Dywizja Pancerna, 1 Samodzielna Brygada Strzelców oraz związki wojsk pomocniczych i służb korpuśnych. Poza PKP pozostała 1 SBS.

W walkach na froncie zachodnim udział wzięły 1 DPanc i 1 SBS. Po przekazaniu tych jednostek pod dowództwo brytyjskie w ramach PKP rozpoczęto tworzenie nowych jednostek, głównie z Polaków wcielonych przymusowo do Wehrmachtu (zwłaszcza Ślązaków oraz mieszkańców ziem przyłączonych do Rzeszy), którzy dostali się do niewoli alianckiej.

Utworzono dwie nowe wielkie jednostki: 4 Dywizję Piechoty i 16 Samodzielną Brygadę Pancerną oraz wojska i służby pomocnicze, które nie wzięły już udziału w walkach frontowych.

Po zakończeniu wojny część żołnierzy PKP powróciła do kraju, większość znalazła się w Polskim Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia i pozostała na emigracji.

Obsada personalna Dowództwa i Sztabu I KP

gen. Stanisław Maczek

Dowództwo

• dowódcy korpusu
  • gen. dyw. Marian Kukiel (27 VII 1940 - 24 IX 1942)
  • gen. dyw. Józef Zając (III - VIII 1943)
  • gen. bryg. Mieczysław Boruta-Spiechowicz (VIII 1943 - V 1945)
  • gen. dyw. Stanisław Maczek (20 V 1945 - 1947)
• zastępca dowódcy - gen. bryg. Kazimierz Dworak (1945-1947)
• dowódcy artylerii
  • gen. bryg. Rudolf Niemira (1940-1945)
  • gen. bryg. Stanisław Tatar (VIII 1945 - IV 1947)
• dowódca saperów - płk inż. Konstanty Skąpski (X 1941 - VI 1942)
• szef duszpasterstwa - ks. dziekan Stanisław Sinkowski (II - † 26 X 1942)

Sztab

• szefowie sztabu
  • płk dypl. Jerzy Krubski
  • płk dypl. Erwin Więckowski (1943-1945)
  • płk dypl. Jerzy Orski (IV 1945 - IX 1946)

• szefowie Oddziału III Operacyjnego
  • ppłk dypl. Stanisław Kuniczak (V 1944 - II 1945)
  • ppłk dypl. Felicjan Majorkiewicz (1945-1947)
• szef Oddziału IV - ppłk dypl. Władysław Huza (od IV 1941)
• Referat Propagandy i Oświaty - mjr Otton Laskowski

Patki i proporczyki rodzajów wojsk i służb (na kołnierze) noszone od 1941

Patka generała	Patka artylerii ciężkiej	Patka artylerii lekkiej	Patka artylerii przeciwlotniczej	Patka piechoty
Patka łączności	Patka saperów	Patka kolumn samochodowych	Patka służby zdrowia	Patka żandarmerii

Proporczyk artylerii motorowej

Proporczyk broni pancernejj

Proporczyk kawalerii

Bibliografia

• Witold Biegański, Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej, tom 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie, Warszawa 1967,
• Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Warszawa 1991,