1 Pułk Ułanów (I KP)

1 Pułk Ułanów (I KP) – polski pułk kawalerii Wojska Polskiego na Wschodzie.

Schemat bitwy pod Krechowcami

Początkiem formowania pułku był nabór ochotników do dwóch szwadronów jazdy w grudniu 1914, w ramach Legionu Puławskiego. W połowie stycznia 1915 został zorganizowany 1 szwadron i dlatego rok ten został umieszczony na znaku pułkowym. Pod koniec stycznia 1916 wzrosła na tyle liczebność szwadronów, że zostały przekształcone w Polski Dywizjon Ułański Brygady Strzelców Polskich. 23 marca 1917 dywizjon został zaprzysiężony według tekstu własnej roty przysięgi (nie rosyjskiej), wyodrębniającej go z wojsk rosyjskich. Kilka dni później, 3 kwietnia, dowódca rtm. Butkiewicz, wydał samorzutnie rozkaz o przemianowaniu dywizjonu w 1 Pułk Ułanów. Wszedł on, jako samodzielna jednostka w skład 1 Korpusu Polskiego. Od 19 lipca 1917 dowódcą pułku został płk Bolesław Mościcki. Już 22 lipca szwadrony weszły do płonącego i grabionego przez maruderów armii rosyjskiej Stanisławowa, stając w obronie życia i mienia mieszkańców. Rozkaz z 24 lipca skierował pułk na pola pod wieś Krechowce, gdzie rozegrała się bitwa, w której ułani zdobyli uznanie zarówno dowództwa rosyjskiego, jak i niemieckiego.

We wrześniu 1917 roku pułk włączono w skład I Korpusu Polskiego gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego. Później wszedł w skład Dywizji Ułanów. Walczył z bolszewikami.

W okresie służby w I Korpusie wykształcił się swoisty kodeks postępowania („ideologia puł- ku). Zołnierze pułku kierowali się nie tylko rozkazem i prawem pisanym, ale również decyzjami ogólnego zebrania oficerów stosującego prawo zwyczajowe.

Na przełomie 1917 i 1918 roku krechowiacy ozdobili kołnierze swych mundurów miniaturowymi proporcami amarantowo-białymi. Zwyczaj ten przyjął się w pozostałych jednostkach jazdy I Korpusu i dotrwał do końca istnienia polskiej kawalerii.

Na podstawie umów z dowództwem niemieckim 21 maja 1918 zapadła decyzja o rozformowaniu I Korpusu, a z nim 1 Pułku Ułanów.

Bibliografia

• Henryk Bagiński: Wojsko Polskie na Wschodzie 1914-1920, Warszawa 1921 (reprint, Warszawa 1990)
• Grzegorz Krogulec: 1 Pułk Ułanów Krechowieckich im. płk. Bolesława Mościckiego. Warszawa: Mikromax, 1990. ISBN 83-00-03218-5. 
• Andrzej Suchcitz: Dzieje 1 Pułku Ułanów Krechowieckich 1941-1947. Londyn: Koło Krechowiaków, 2002. ISBN 0-948202-99-8. 

Wacław Lipiński: Walka zbrojna o niepodległość Polski w latach 1905-1918. Warszawa: Wolumen, 1990. ISBN 8385218009.