1 Samodzielna Brygada Spadochronowa
1 Samodzielna Brygada Spadochronowa |
|
| Historia | |
| Państwo |  Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie |
| Sformowanie | 9 października 1941 |
| Rozformowanie | 30 czerwca 1947 |
| Tradycje | |
| Nadanie sztandaru | 15 czerwca 1944 |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | płk. dypl./gen. bryg. Stanisław Sosabowski |
| Działania zbrojne | |
| II wojna światowa operacja Market Garden |
|
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Szkocja |
| Podporządkowanie | 1 Alianckiej Armii Powietrznodesantowej |
| Rodzaj wojsk | wojska powietrznodesantowe |
| Rodzaj sił zbrojnych | wojska lądowe |
| Skład | patrz tekst |
1 Samodzielna Brygada Spadochronowa – wielka jednostka powietrznodesantowa Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, sformowana w Wielkiej Brytanii podczas II wojny światowej. W założeniach brygada miała wziąć udział w walkach w Polsce. Ostatecznie została użyta przez aliantów w operacji „Market Garden”.
Spis treści |
[edytuj] Historia brygady
[edytuj] Formowanie
1 Samodzielna Brygada Spadochronowa została powołana na wniosek płk. dypl. Stanisława Sosabowskiego.
Naczelny Wódz gen. Sikorski rozkazem z 9 października 1941 przemianował 4 Brygadę Kadrową Strzelców na 1 Samodzielną Brygadę Spadochronową. Jej skład wzmocniony został żołnierzami 2 Batalionu Grenadierów.
Mimo braku odpowiedniej ilości samolotów transportowych oraz sprzętu powietrznodesantowego, a także szkół spadochronowych, Sosabowski nie poddał się. Przy realizacji planu przyświecała mu myśl „Najkrótszą drogą” do Ojczyzny. W założeniu dowódcy, jednostka ta miała być wykorzystana do wsparcia powstania powszechnego w okupowanej Polsce i jako jedyna jednostka polska nie podlegała wówczas dowództwu brytyjskiemu.
Jednostka została sformowana w Szkocji, a żołnierze sami budowali potrzebny sprzęt, na którym zdobywali odpowiednie przeszkolenie spadochronowe (np. wieże spadochronowe). W 1942 przybyło znaczne uzupełnienie osobowe z obozów jenieckich z ZSRR. Stan liczbowy w 1944 roku wzrósł do ok. 2200 żołnierzy.
[edytuj] Pod rozkazami Brytyjczyków
Na skutek nacisków Brytyjczyków brygada weszła w skład 1 Alianckiej Armii Powietrznodesantowej z dniem 6 czerwca 1944 i ostatecznie została podporządkowana dowództwu brytyjskiemu. Brytyjczycy wymusili zgodę sztabu głównego PSZ na użycie brygady w operacjach w zachodniej strefie operacyjnej na kontynencie. Brygada została przeniesiona do Anglii, gdzie przeszła intensywne szkolenie na nowym sprzęcie i pierwsze ćwiczenia w skokach w sile całej brygady. Takie ćwiczenia nie były wcześniej możliwe, ponieważ alianci nie chcieli udostępnić samolotów.
[edytuj] Operacja Market Garden
W sierpniu brygada była gotowa do walki. Kiedy 1 sierpnia wybuchło powstanie warszawskie, brygada przygotowywała się do zrzutu nad Polską – ignorowano przyporządkowanie Polski w międzyalianckich uzgodnieniach do radzieckiej strefy operacyjnej, o którym rząd emigracyjny i sztab główny były poinformowane. Mimo próśb gen. Tadeusza „Bora” Komorowskiego i gen. Sosabowskiego (otrzymał awans 15 czerwca 1944) brygada nie została skierowana do kraju, ale wzięła udział w największej operacji powietrznodesantowej II wojny światowej, noszącej kryptonim „Market-Garden”. Desant Polaków odbył się w trzech rzutach, w dniach 17-24 września pod miejscowością Driel. Rzut spadochroniarzy poniósł straty, gdyż Polacy lądowali na głowach Niemców, którzy otworzyli ogień do będących jeszcze w powietrzu spadochroniarzy. W czasie kilkudniowej walki Polacy ponieśli wielkie straty, zwłaszcza podczas przeprawy przez Ren. 26 września brygada została wycofana do Anglii w celu uzupełnienia strat wynoszących 23% stanu osobowego. Zginęło 93 żołnierzy, 249 zostało rannych.
[edytuj] W wojskach okupacyjnych
Na kontynent powróciła w maju 1945, ale bez usuniętego pod naciskiem brytyjskim gen. Sosabowskiego, jako jednostka okupacyjna i pozostała tam do momentu rozwiązania w 1947.
[edytuj] Order Wojskowy Wilhelma
31 maja 2006 w uznaniu zasług poczynionych dla wyzwolenia Holandii królowa Beatrix odznaczyła brygadę Orderem Wojskowym Wilhelma.
[edytuj] Uzbrojenie
Żołnierze brygady byli odziani w brytyjskie mundury z polskimi insygniami. Podstawowe uzbrojenie również było brytyjskie: karabiny Lee-Enfield (również w wersji dla strzelców wyborowych), karabiny maszynowe Bren, pistolety maszynowe Sten i granatniki PIAT, a także Amerykańskie pistolety maszynowe Thompson w niewielkich ilościach (głównie oficerowie) . Żołnierze brygady byli również przeszkoleni w zakresie obsługi broni niemieckiej oraz przedwojennej broni polskiej będącej na wyposażeniu partyzantów w Ojczyźnie.
[edytuj] Obsada personalna brygady
- gen. bryg. Stanisław Sosabowski
- ppłk dypl. Stanisław Jachnik (od 26 XII 1944)
- mjr dypl. Marian Tonn
- płk Jan Olimpiusz Kamiński (od 29 III 1945)
- ppłk Antoni Rawicz-Szczerbo (IV 1945 – 1947)
III batalion
- dowódca – kpt. Ignacy Gazurek
[edytuj] Organizacja brygady
- Kwatera Główna 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej
- 1 spadochronowy batalion strzelców
- kompania dowodzenia
- 3x kompania strzelców
- 2 spadochronowy batalion strzelców
- 3 spadochronowy batalion strzelców
- powietrzny dywizjon artylerii lekkiej
- bateria dowodzenia
- 2x bateria dział 75 mm
- powietrzny dywizjon artylerii p-panc
- bateria dowodzenia
- 4 x bateria dział 6-funtowych
- powietrzna kompania sanitarna
- powietrzna kompania saperów
- powietrzny oddział łączności
- kompania dowodzenia
- kompania łączności
- powietrzna kompania zaopatrywania
- powietrzna kompania warsztatowa
- dwie powietrzne lekkie czołówki naprawcze
- Spadachronowy Ośrodek Zapasowy
Znaki na pojazdach: Kwatery Głównej: 
, 1 batalionu 
, 2 batalionu 
, 3 batalionu 
[edytuj] Sztandar
Obecnie sztandar eksponowany jest w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie[1].
Przypisy
- ↑ Jerzy Murgrabia: Symbole wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. s. 122.
[edytuj] Bibliografia
- George F. Cholewczynski, Rozdarty naród. Polska brygada spadochronowa w bitwie pod Arnhem, Wydawnictwo: Andrzej Findeisen – A.M.F. Plus Group, 2006; ISBN 83-60532-00-1
- Strona poświęcona 1 SBS
- Wojsko Polskie 1939-1945 - Barwa i broń. Warszawa: 1984. ISBN 8322320558.
- Jerzy Murgrabia: Symbole wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Wydawnictwo Bellona, 1990. ISBN 83-11-07825-4.
|
||||||||||||||
