1 Samodzielny Batalion Kobiecy im. Emilii Plater

1 Samodzielny Batalion Kobiecy
Złota Odznaka Platerówek
Historia
Państwo	Polska
Sformowanie	1943
Rozformowanie	1945
Patron	Emilia Plater
Tradycje
Nadanie sztandaru	1943
Organizacja
Dyslokacja	Warszawa
Podporządkowanie	1 Korpus Polski
Rodzaj wojsk	Piechota

1 Samodzielny Batalion Kobiecy im. Emilii Plater – pododdział piechoty Wojska Polskiego.

Batalion został sformowany 19 sierpnia 1943 r. w Sielcach, w składzie 1 Korpusu Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR.

Patronem jednostki była Emilia Plater, stąd kobiety pełniące w niej służbę nazywano "platerówkami".

Po okresie organizacyjnym, od września 1943, w skład batalionu wchodziły: szkoła podoficerska, kompanie: 1 i 2 fizylierek, 1 i 2 strzeleckie oraz rusznic ppanc. i ckm.; plutony: moździerzy, zwiadu, łączności, sanitarny, saperów i gospodarczy. 30 września 1943 r. batalion tworzyło 740 szeregowych, podoficerów i oficerów, a 7 kwietnia 1945 r. – 533 osoby.

1 września 1943 r. z batalionu została wyłączona 1 kompania fizylierek, która wyruszyła wraz z 1 DP na front; w czasie bitwy pod Lenino pełniła służbę wartowniczą przy sztabie dywizji; jedną drużynę przydzielono do plutonu sanitarnego 2 pp dla wynoszenia rannych z pola walki, udzielania pierwszej pomocy oraz eskortowania jeńców. 2 kompania strzelców 5 grudnia przydzielona została 2 DP.

9 stycznia 1944 r., w związku z przegrupowaniem jednostek polskich, batalion przerzucono do wsi Łuczynka na Smoleńszczyźnie, w marcu do m. Żeleźniak pod Trojanowem (obwód żytomierski), w maju do Kiwerc; w lipcu wkroczył na ziemie polskie. Od 17 lipca pełnił służbę wartowniczą w jednostkach tyłowych armii, od 12 października służbę garnizonową na Pradze, a po wyzwoleniu stolicy objął posterunki w lewobrzeżnej Warszawie.

Emilia Plater

14 września 1944 r. została wyzwolona prawobrzeżna Warszawa. Nasiliło się bezprawie i kradzież, w związku z czym przy komisariatach milicji obywatelskiej dowództwo garnizonu utworzyło komendy wojskowe – celem utrzymania porządku publicznego, zabezpieczenia mienia publicznego i zapewnienia bezpieczeństwa. Do tej trudnej wartowniczej służby został wyznaczony 1 Samodzielny Batalion Kobiecy im. Emilii Plater. Fizylierki tego batalionu 17 stycznia 1945 r. – tuż po wyzwoleniu – w godzinach popołudniowych zaciągnęły wartę przed Grobem Nieznanego Żołnierza w Warszawie.

21 marca 1945 r. batalion został bezpośrednio podporządkowany Sztabowi Generalnemu WP i podzielony na komisariaty wojskowe rozmieszczone w poszczególnych dzielnicach Warszawy.

Batalion został rozformowany na mocy rozkazu Naczelnego Dowódcy WP z 25 maja 1945 r. Część żołnierzy 1 SBK osiedliła się w zachodniej Polsce tworząc osiedle Platerowo. Powojenne dzieje zainspirowały film Rzeczpospolita babska, częściowo tutaj nakręcony.

Sztandar batalionu

Sztandar batalionu został ufundowany przez Związek Patriotów Polskich i wręczony w końcu 1943 roku w miejscu formowania.

Opis sztandru:
Płat o wymiarach 60 x 57 cm, obszyty z trzech stron żółtą frędzlą, przymocowany do drzewca za pomocą czerwonej jedwabnej tulei. Drzewce z jasno politurowanego drewna, z dwóch części skręcanych za pomocą okuć stalowych. Głowica w kształcie orła wspartego na cokole skrzynkowym z napisem: "Batalion Kobiecy im. Emilii Plater".

Strona główna:
Czerwony krzyż kawalerski, pola między ramionami krzyża białe. Pośrodku aplikowany z białego jedwabiu orzeł w otoku wieńca laurowego. Wieniec aplikowany z żółtego jedwabiu haftowanego żółto-beżowo-brązowym jedwabiem i nićmi biało-beżowymi. Na ramionach krzyża haftowany żółtą nicią napis: "HONOR I OJCZYZNA"; "ZA NASZĄ I WASZĄ WOLNOŚĆ". Na białych polach gałązki lauru.

Strona odwrotna:
Rysunek jak na stronie głównej. Pośrodku, na białym aplikowanym polu, kolorowo haftowana podobizna Emilii Plater w otoku wieńca jak na stronie głównej. Pod wizerunkiem i wieńcem haftowany żółtą nicią napis: "BATALION KOBIECY IM. EMILII PLATER". Na białych polach aplikowane i haftowane żółto-biało-brązową nicią gałązki lauru; na dwóch górnych ponad gałązkami daty: "1831" i "1943.15.VII".

Kadra batalionu i "platerówki"

Mjr Marian Ćwiklewski w otoczeniu Platerówek, Sielce 1943

Dowódcy batalionu:

• por. Łupiński - kilka dni (źr. CAW, III-138.)
• por. Zygmunt Sobolewski (1 - 30 VII 1943)
• por. Aleksander Mac (1 VIII - 29 XII 1943)
• kpt. Bolesław Drożdż (30 XII 1943 - 26 VII 1944)
• kpt. Aleksander Mac (27 VII 1943 - 12 XI 1944)
• ppłk Józef Lasoń (13 XI 1944 - V 1945)

Zastępcy dowódcy do spraw liniowych:

• por. Aleksander Mac (1 - 30 VII 1943)
• por. Jan Drzewiecki (1 VIII 1943 - 12 III 1944)
• por. Dominik Lisiewicz (13 III 1944 - V 1945)

Zastępcy dowódcy do spraw politycznych:

• por. Halina Zawadzka (16 VI - 23 VIII 1943)
• kpt. Irena Sztachelska (23 VIII - 10 X 1943)
• kpt. Ludwika Bibrowska (10 X 1943 - V 1945)

Szef sztabu

• chor. Aleksander Jankowski (1 IX 1943)

Platerówki

• szer. Aniela Krzywoń
• kpt. Stanisława Drzewiecka
• oficer Helena Junkiewicz

Bibliografia

• Wanda Bigoszewska, Henryk Wiewióra: Sztandary ludowego Wojska Polskiego 1943 - 1974. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1974. 
• Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 1, Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego : formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek piechoty. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej. Warszawa 1965

Linki zewnętrzne

• Bożena Szmagaj, Samodzielny Batalion Kobiecy i jego akta