1 Warszawska Dywizja Zmechanizowana

1 Dywizja Zmechanizowana
Historia
Państwo	Polska
Sformowanie	1955
Rozformowanie	2011
Nazwa wyróżniająca	Warszawska
Patron	Tadeusz Kościuszko
Tradycje
Rodowód	1 Warszawska Dywizja Piechoty
Dowódcy
Pierwszy	gen. bryg. Andrzej Freń
Ostatni	gen. bryg. Grzegorz Duda
Organizacja
Dyslokacja	Legionowo
Podporządkowanie	Warszawski Okręg Wojskowy 2 Korpus Zmechanizowany Dowództwo Wojsk Lądowych
Rodzaj wojsk	Wojska zmechanizowane

Tadeusz Kościuszko, patron 1 WDZ

Odznaka "Za zasługi dla 1 Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Tadeusza Kościuszki 1943-1973" (rewers)

1 Warszawska Dywizja Zmechanizowana im. Tadeusza Kościuszki (1 DZ) – związek taktyczny Wojska Polskiego bezpośrednio podległy Dowództwu Wojsk Lądowych. Sztab i dowództwo dywizji stacjonował w podwarszawskim Legionowie.

Historia i tradycje

1 Dywizja Zmechanizowana swój bezpośredni rodowód wywodzi z 1 Warszawskiej Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, która rozpoczęła swój szlak bojowy bitwą pod Lenino (12-13 października 1943), a zakończyła w Berlinie 8 maja 1945.

Dywizja powstała w 1955. W latach 1955-1998 podporządkowana była dowódcy Warszawskiego Okręgu Wojskowego. Ze względu na swoją dyslokację w pobliżu stolicy kraju pełniła funkcje reprezentacyjne będąc miejscem wielu wizyt delegacji zagranicznych i organizowanych dla nich pokazów. Szczególną rolę odgrywał 1 Praski Pułk Zmechanizowany, który posiadał najnowocześniejsze uzbrojenie i wyposażenie.

9 maja 1975 roku przed Grobem Nieznanego Żołnierza w Warszawie, w czasie Apelu Zwycięstwa, I sekretarz KC PZPR, Edward Gierek udekorował sztandar dywizji Orderem Sztandaru Pracy I klasy.

W połowie lat 90. pułki zmechanizowane dywizji przeformowano w brygady. W 2001 dywizję podporządkowano dowódcy 2 Korpusu Zmechanizowanego oraz włączono do jej skład 3 Brygadę Zmechanizowaną i 21 Brygadę Strzelców Podhalańskich. W 2004 dywizję podporządkowano bezpośrednio Dowództwu Wojsk Lądowych.

Została rozformowana 1 września 2011 roku.

Dywizja dziedziczyła tradycje dywizji piechoty WP, które oznaczone były cyfrą 1. Są to:

• Dywizja Najwyższego Naczelnika (1794)
• 1 Dywizja Księstwa Warszawskiego (1807-1812)
• 1 Dywizja Piechoty Liniowej Królestwa Kongresowego (1815-1831)
• I Brygada Legionów (1914-1917)
• 1 Dywizja Piechoty Legionów (1919-1939)
• 1 Dywizja Grenadierów (1939-1940)
• 1 Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki (1943-1955)

Skład i dyslokacja

1955

• Dowództwo i sztab 1 Dywizji Zmechanizowanej w Legionowie
• 1 Praski Pułk Zmechanizowany w Legionowie (później w Wesołej)
• 2 Berliński Pułk Zmechanizowany w Skierniewicach
• 3 Berliński Pułk Zmechanizowany w Ciechanowie
• 33 Pułk Czołgów Średnich w Zambrowie
• 1 Pułk Artylerii Haubic w Garwolinie
• 4 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej w Skierniewicach
• 5 Dywizjon Artylerii Rakietowej w Legionowie
• 14 Batalion Rozpoznawczy w Zambrowie
• 42 Batalion Samochodowo-Transportowy w Legionowie (rozformowany w 1969 r.)
• 53 Batalion Medyczno-Sanitarny w Skierniewicach
• 37 Kompania Sztabowa 1 Dywizji Zmechanizowanej w Legionowie
• 96 Kompania Saperów w Legionowie
• 110 Kompania Łączności w Legionowie

2009

• Dowództwo i sztab 1 Dywizji Zmechanizowanej (Legionowo)
• 1 Warszawska Brygada Pancerna im. Tadeusza Kościuszki – Warszawa, dzielnica Wesoła
• 3 Brygada Zmechanizowana Legionów im. Romualda Traugutta – Lublin
• 21 Brygada Strzelców Podhalańskich im. gen. bryg. Mieczysława Boruty-Spiechowicza – Rzeszów
• 1 Ciechanowski Pułk Artylerii im. Marszałka Józefa Piłsudskiego – Ciechanów
• 15 Gołdapski Pułk Przeciwlotniczy – Gołdap
• 1 Siedlecki Batalion Rozpoznawczy – Siedlce
• 15 Mazurski Batalion Saperów – Orzysz
• 1 Legionowski Batalion Dowodzenia – Legionowo
• 1 Batalion Zaopatrzenia – Legionowo (sformowany w 1970 r.)
• 1 Łomżyński Batalion Remontowy – Łomża
• 1 Kompania Chemiczna – Siedlce

Inne jednostki wchodzące w skład 1 DZ

• 4 Suwalska Brygada Kawalerii Pancernej im. gen. bryg. Zygmunta Podhorskiego w Orzyszu (2000-2001)
• 9 Podlaska Brygada Zmechanizowana im. gen. broni Władysława Sikorskiego w Siedlcach (1995-2001)
• 15 Giżycka Brygada Zmechanizowana im. Zawiszy Czarnego w Giżycku (2000-2001)
• 18 Białostocka Brygada Zmechanizowana im. Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego (1993-2001)
• 11 Pułk Czołgów Średnich w Giżycku (1957-1990)
• 33 Pułk Czołgów Średnich Zambrów (1955-1957)
• 1 Berliński Pułk Artylerii Haubic w Bartoszycach
• 1 Darnicki Pułk Artylerii Przeciwlotniczej (Modlin) (1967-2002)
• 5 Dywizjon Rakiet Taktycznych
• 1 Batalion Medyczny w Legionowie (do 2008)
• 1 Batalion Saperów w Pułtusku (do 2001)

Uzbrojenie

Podstawowe uzbrojenie dywizji stanowią: bojowe wozy piechoty BWP-1, czołgi PT-91 Twardy i T-72, samobieżne haubice 2S1 Goździk oraz artyleryjskie wyrzutnie rakiet BM-21

Dowódcy dywizji

• gen. bryg. Andrzej Freń (1955 – 1956)
• gen. dyw. Wacław Czyżewski (1956 – 1959)
• gen. bryg. Florian Siwicki (1964 – 1965)
• płk Filip Majewski (1965 – 1966)
• płk dypl. Henryk Wysocki (1966 – 1969)
• gen. bryg. Janusz Sieczkowski (1969 – 1971)
• gen. broni Włodzimierz Oliwa (1971 – 1972)
• gen. bryg. Edward Dysko (1972 – 1975)
• gen. bryg. Henryk Antoszkiewicz (1975-1976)
• gen. bryg. Jerzy Jarosz (1976-1984)
• gen. bryg. Zenon Poznański (1984-1987)
• gen. bryg. Jerzy Słowiński (1987-1989)
• płk dypl. Zdzisław Kazimierski (1989-1991)
• gen. bryg. Marek Samarcew (1991-1992)
• gen. bryg. Zbigniew Cieślik (1992-1995)
• gen. bryg. Marian Mainda (1995-1997)
• gen. bryg. Włodzimierz Zieliński (1997-2002)
• gen. bryg. Henryk Dziewiątka (2002-2004)
• gen. dyw. Piotr Czerwiński (2004-2007)
• gen. dyw. Tadeusz Buk (2007-2009)
• gen. bryg. Ryszard Jabłoński (od 8 X 2009)
• gen. bryg. Grzegorz Duda (od 17.03.2011)

Ciekawostki

• O żołnierzach 1 Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej często mówi się – kościuszkowcy;
• Żołnierze dowództwa, sztabu oraz 1 Warszawskiej Brygady Pancernej jako jedyni w WP noszą na rogatywkach żółte otoki (tzw. złociste otoki), złocisty otok na czapce to symboliczny związek z elementami umundurowania żołnierzy czasów insurekcji kościuszkowskiej, legionów polskich we Włoszech, Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego w latach 1815-1831. To także związek z barwą złocistego snopa na sztandarze Regimentu Grenadierów Krakowskich okresu insurekcji kościuszkowskiej
• Święto dywizji obchodzone 12 października (rocznica bitwy pod Lenino) łączy się także z dniem 10 października (rocznica bitwy pod Maciejowicami) oraz 15 października – rocznicą śmierci patrona Tadeusza Kościuszki.

Bibliografia

1. Jerzy Kajetanowicz, Polskie wojska lądowe w latach 1945-1960, Toruń 2004
2. Stanisław Reperowicz, Kościuszkowcy, Warszawa 1974