21 Dywizja Pancerna (III Rzesza)
| 21 Dywizja Pancerna 21. Panzer-Division |
|
 |
|
| Emblemat dywizji | |
| Historia | |
| Państwo |  III Rzesza |
| Sformowanie | 1941 |
| Rozformowanie | 1945 |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | gen. por. Karl Böttcher |
| Ostatni | gen. por. Werner Marcks |
| Działania zbrojne | |
| II wojna światowa | |
| Organizacja | |
| Rodzaj wojsk | wojska pancerne |
| Rodzaj sił zbrojnych | wojska lądowe |
| Skład | patrz tekst |
21 Dywizja Pancerna (niem. 21. Panzer-Division) – niemiecka dywizja pancerna z okresu II wojny światowej
Spis treści |
[edytuj] Historia
Dywizja została sformowana rozkazem z dnia 1 sierpnia 1941 r. z oddziałów 5 Dywizji Lekkiej oraz 5 pułku pancernego z 3 Dywizji Pancernej na terenie Libii w ramach Deutsches Afrika Korps.
Brała udział w walkach w Libii, pod koniec 1941 roku wzięła udział w walkach pod Tobrukiem. W 1942 r. uczestniczyła w drugiej bitwie pod El Alamein. Po zakończeniu bitwy wycofała się pod Trypolis, gdzie toczyła walki z atakującymi wojskami brytyjskimi. W lutym 1943 r. w została wycofana na teren Tunezji, gdzie brała udział w walkach w rejonie Tunisu. Pod koniec kwietnia 1943 roku część oddziałów dywizji ewakuowano na teren Francji, a pozostałe skapitulowały w maju 1943 roku przed wojskami amerykańskimi.
Rozkazem z dnia 15 czerwca 1943 r. z oddziałów które znajdujących się na terenie Francji utworzono 931 Brygadę Szybką (Schnellen Brigade 931), jako jednostkę artylerii. Następnie brygada ta została przeformowana ponownie w dywizję pancerną. W tym czasie wchodziła ona w skład odwodu Grupy Armii „D”. Wchodzące w jej skład oddziały szkoliły się i pełniły służbę garnizonową, w czerwcu 1944 roku stacjonowała w rejonie Caen.
W czerwcu 1944 r. po lądowaniu wojsk alianckich we Francji dywizja jako pierwsza niemiecka dywizja pancerna wzięła udział w walkach w Normandii. Walczyła m.in. pod Falaise, gdzie poniosła znaczne straty i praktycznie przestała istnieć. Jej resztki wycofały się do Lotaryngii. Tam we wrześniu 1944 r. została odtworzona z 112 Brygady Pancernej (112. Panzer-Brigade) i brała udział w walkach do grudnia 1944 roku. Następnie została przerzucona do Zagłębia Saary w rejon Weissenburga, gdzie walczyła przeciwko atakującym wojskom amerykańskim.
Pod koniec stycznia 1945 r. została przerzucona na front wschodni w celu stworzenia linii obronnej na Odrze i weszła w skład 4 Armii Pancernej. W dniach 4–11 lutego brała udział w próbie likwidacji przyczółka radzieckiego pod Kostrzyniem. Następnie została przerzucona na Śląsk w rejon Jagodzina, skąd pod naporem wojsk radzieckich wycofała się na linię rzeki Nysy Łużyckiej. Po rozpoczęciu operacji łużyckiej broniła linii Nysy Łużyckiej a następnie wzięła udział w bitwie pod Budziszynem. Pod koniec kwietnia 1945 r. została rozbita na południe od Budziszyna.
[edytuj] Dowódcy
- gen. por. Karl Böttcher (1941)
- gen. por. Johann von Ravenstein (1941)
- ppłk Gustav-Georg Knabe (1941)
- gen. por. Karl Böttcher (1941 – 1942) (powtórnie)
- gen. por. Georg von Bismarck (1942)
- płk Alfred Bruer (1942)
- gen. por. Georg von Bismarck (1942) (powtórnie)
- gen. por. Carl-Hans Lungershausen (1942)
- gen. por. Heinz von Randow (1942)
- gen. por. Hans-Georg Hildebrandt (1943)
- gen. mjr Heinrich-Hermann von Hülsen (1943)
- po odtworzeniu
- gen. por. Edgar Feuchtinger (1943 – 1944)
- gen. mjr Oswin Grolig (1944)
- gen. mjr Franz Westhoven (1944)
- gen. por. Edgar Feuchtinger (1944 – 1945)
- płk Helmut Zollenkopf (1945)
- gen. por. Werner Marcks (1945)
[edytuj] Skład
[edytuj] 1942
- 5 pułk pancerny (Panzer-Regiment 5)
- 104 pułk strzelców (Schützen Regiment 104)
- 20 batalion motocyklowy (Kradschützen-Bataillon 20)
- 155 pułk artylerii (Artillerie-Regiment 155)
- 3 batalion rozpoznawczy (Aufklärungs-Abteilung 3)
- 39 dywizjon przeciwpancerny (Panzerjäger-Abteilung 39)
- 200 batalion pionierów (Pionier-Bataillon 200)
[edytuj] 1943 (Tunezja)
- 5 pułk pancerny (Panzer-Regiment 5)
- 104 pułk grenadierów pancernych (Panzergrenadier-Regiment 104)
- 47 pułk grenadierów pancernych (Panzergrenadier-Regiment 47)
- 155 pułk artylerii pancernej (Panzer-Artillerie-Regiment 155)
- 580 pancerny batalion rozpoznawczy (Panzer-Aufklärungs-Abteilung 580)
- 609 dywizjon artylerii przeciwlotniczej (Heeres-Flak Artillerie-Abteilung 609)
- 200 dywizjon przeciwpancerny (Panzerjäger-Abteilung 200)
- 220 pancerny batalion pionierów (Panzer-Pionier-Bataillon 220)
[edytuj] 1944 (odtworzona)
- 100 pułk pancerny (Panzer-Regiment 100)
- 125 pułk grenadierów pancernych (Panzergrenadier-Regiment 125)
- 192 pułk grenadierów pancernych (Panzergrenadier-Regiment 192)
- 155 pułk artylerii pancernej (Panzer-Artillerie-Regiment 155)
- 21 pancerny batalion rozpoznawczy (Panzer-Aufklärungs-Abteilung 21)
- 305 dywizjon artylerii przeciwlotniczej (Heeres-Flak-Artillerie-Abteilung 305)
- 200 dywizjon przeciwpancerny (Panzerjäger-Abteilung 200)
- 220 pancerny batalion pionierów (Panzer-Pionier-Bataillon 220)
[edytuj] 1945 (Front wschodni)
- 22 pułk pancerny (Panzer-Regiment 22), dowódca – ppłk Wolf
- 125 pułk grenadierów pancernych (Panzergrenadier-Regiment 125), dowódca – płk von Luck
- 192 pułk grenadierów pancernych (Panzergrenadier-Regiment 192), dowódca – mjr Schyros
- 155 pułk artylerii pancernej (Panzer-Artillerie-Regiment 155), dowódca – mjr Tannenberg
- 21 pancerny batalion rozpoznawczy (Panzer-Aufklärungs-Abteilung 21)
- 305 dywizjon artylerii przeciwlotniczej (Heeres-Flak-Artillerie-Abteilung 305)
- 200 dywizjon przeciwpancerny (Panzerjäger-Abteilung 200)
- 220 pancerny batalion pionierów (Panzer-Pionier-Bataillon 220)
[edytuj] Bibliografia
- Marcin Bryja: Panzerwaffe. Warszawa: Wydawnictwo Militaria, 1996. ISBN 83-86209-67-4.
- Chris Bishop: Niemieckie wojska pancerne w II wojnie światowej. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2009. ISBN 9788311113916.
- Tadeusz Sawicki: Niemieckie wojska lądowe na froncie wschodnim. Warszawa: PWN, 1987. ISBN 83-01-06556-7.
- Jacek Solarz: Afryka 1942. Warszawa: Wydawnictwo Militaria, 2000. ISBN 83-72190-86-0.
