21 Dywizjon Pancerny

21 Dywizjon Pancerny
Historia
Państwo	II Rzeczpospolita
Sformowanie	1939
Tradycje
Rodowód	Sformowany przez 12 Batalion Pancerny
Dowódcy
Pierwszy	mjr Stanisław Gliński
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Podporządkowanie	Wołyńska Brygada Kawalerii
Rodzaj wojsk	Broń pancerna
Rodzaj sił zbrojnych	Wojska lądowe

Dywizjon walczył w składzie Wołyńskiej BK

21 Dywizjon Pancerny (21 dpanc) – dywizjon pancerny Wojska Polskiego II RP w wojnie obronnej 1939

Dywizjon został sformowany w dniach 13-16 sierpnia 1939, w Łucku, w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem zielonym, przez 12 Batalion Pancerny dla Wołyńskiej Brygady Kawalerii.

17 sierpnia żołnierze złożyli przysięgę, po czym pododdział przegrupował się do wsi Teremno. W dniach 18-19 sierpnia dywizjon przetransportowany został koleją z Łucka do Radomska przez Lwów, Kraków i Częstochowę. 19 sierpnia jednostka zakwaterowana została w Woli Jedlińskiej i podporządkowana dowódcy Wołyńskiej Brygady Kawalerii. 28 sierpnia gen. dyw. Juliusz Rómmel dokonał przeglądu dywizjonu, a następnie odebrał defiladę wszystkich jednostek brygady.

21 września 1939 dywizjon przekroczył granicę z Węgrami na Przełęczy Tatarskiej. Oficerowie zostali internowani w obozie w Esztergon, a żołnierze w Nagykanizsa.

Pojazdy dywizjonu przekazane Węgrom

W dniach 20 - 26 września zdano w Beregszas:

• 1 samochód ciężarowy Polski Fiat 621 L
• 1 czołg rozpoznawczy TKS
• 2 samochody Polski Fiat 621 L: w tym ciężarowy, z " kasą i kancelarią dywizjonu" i transporter czołgu
• 1 "łazik" Polski Fiat 518 (Być może był to PF 508)
• 1 samochód ciężarowy Polski Fiat 621 L, nr rej. 13603
• 1 motocykl Sokół 1000 M 111 z wózkiem bocznym.
• 1 motocykl Sokół 1000 M 111

21 września zdano w Munkaczu:

• 8 samochodów ciężarowych Polski Fiat 621 (1 Polski Fiat 621 warsztatowy pozostał w Voloc)
• 1 ciągnik gąsienicowy C7P
• 2 motocykle CWS M111 z wózkiem bocznym (być może 2 następne zdano 22 września)

24 września zdano w Csop:

• 1 "łazik" Polski Fiat 508

19 września zdano w Jasino

• 2 samochody nieokreślonych rodzajów i marek

Organizacja i obsada personalna

Dowództwo (poczet dowódcy)

• dowódca - mjr br. panc. Stanisław Gliński
• adiutant - por. br. panc. Feliks Budzimir Cwalina († 1940 Charków)
• kwatermistrz – ppor. Antoni Micherdziński
• st. strz. panc. Jan Krasiński († 2 IX 1939)

TKS

Szwadron Czołgów Rozpoznawczych Nr 21 (13 czołgów TKS)

• dowódca szwadronu - por. Leszek Kozioradzki
• dowódca 1 plutonu - ppor. rez. Eugeniusz Chomentowski
  • dowódca czołgu - kpr. Stanisław Rymar
  • kierowca czołgu - st. strz. panc. Eugeniusz Rejent (ranny 4 IX 1939)
• dowódca 2 plutonu — sierż. pchor. Julian Zaturski
• dowódca czołgu - plut. Marcin Wieliczko († 1 IX 1939)
• dowódca czołgu - kpr. Romanowski († 8 IX 1939)
• szef szwadronu - plut. Tadeusz Izdebski

Szwadron Samochodów Pancernych Typ A Nr 21 (8 wozów bojowych wzór 34-II)

• dowódca szwadronu - kpt. Józef Żymierski
• dowódca 1 plutonu - por. Jan Petecki
• dowódca 1 plutonu - sierż. pchor. rez. Kazimierz Zając
  • dowódca wozu - plut. Edward Dziuba (ciężko ranny 1 IX 1939)
  • st. strz. panc. Wincenty Prejs (lekko ranny 5 IX 1939)

Szwadron Techniczno-Gospodarczy

• dowódca szwadronu - por. Stanisław Wartak
• szef szwadronu - st. sierż. Bazyli Lewin
• st. sierż. Józef Pękala
• sierż. Krawczyński
• plut. Stanisław Ryczko
• plut. Witold Zammel
• strz. panc. Jakub Akerman

Bibliografia

• Rajmund Szubański: Polska broń pancerna 1939. Warszawa: Wydaw. Min. Obrony Narodowej, 1989. 
• Adam Jońca: Wrzesień 1939 : pojazdy Wojska Polskiego : barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1990. 
• Jan Tarczyński, Krzysztof Barbarski, Adam Jońca: Pojazdy w Wojsku Polskim = Polish Army vehicles : 1918-1939. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Ajaks" ; Londyn : Komisja Historyczna b. Sztabu Głównego PSZ, 1995. ISBN 83-85621-57-1. 
• Stanisław Wartak, Udział 21 Dywizjonu Pancernego w wojnie 1939 r., Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 3 (97), Warszawa 1981, s. 159
• Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918 - 1947. Londyn: Zarząd Zrzeszenia Kół Oddziałowych Broni Pancernych, 1971. 
• Mieczysław Bielski: Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1991. ISBN 83-11-07836-X.