21 Pułk Piechoty "Dzieci Warszawy"
| 21 Warszawski Pułk Piechoty „Dzieci Warszawy” | |
 |
|
| Historia | |
| Państwo | II Rzeczpospolita |
| Sformowanie | 11 listopada 1918 |
| Rozformowanie | 1939 |
| Nazwa wyróżniająca | Warszawski |
| Patron | Dzieci Warszawy |
| Tradycje | |
| Święto | 18 sierpnia |
| Nadanie sztandaru | 18 sierpnia 1932 |
| Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały | 8 Brygada Zmechanizowana |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | płk Bolesław Jaźwiński |
| Ostatni | płk dypl. Stanisław Sosabowski |
| Działania zbrojne | |
| wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Warszawa |
| Podporządkowanie | 8 Dywizja Piechoty |
| Rodzaj wojsk | piechota |
| Rodzaj sił zbrojnych | Wojska Lądowe |
21 Warszawski Pułk Piechoty „Dzieci Warszawy” (21 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.
Pułk stacjonował w garnizonie Warszawa na Cytadeli. Wchodził w skład 8 Dywizji Piechoty.
W wojnie obronnej 1939 w składzie Armii „Modlin” wziął udział w ostatniej fazie bitwy pod Mławą. Od 10 września 1939 r. w obronie Warszawy.
Spis treści |
[edytuj] Pułk w walce o granice
Pułk formowano od 11 listopada 1918 w Warszawie, jako 1 Okręgowy Warszawski Pułk. Kadrę w większości stanowili żołnierze I Korpusu Polskiego gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego w Rosji oraz POW. Pułk złożył przysięgę 13 grudnia 1918 w Warszawie na placu Saskim.
9 stycznia 1919 jego II batalion wyruszył na front ukraiński. 17 stycznia stoczył swój pierwszy zwycięski bój pod Rawą Ruską. Po zajęciu 22 lutego Bełza prowadził walki pozycyjne. 16 marca wyruszył na front III batalion. Uczestniczył w zdobywaniu Siedlisk, Rogoźna, Jaworowa i Wiszenki Wielkiej. W sierpniu II bp przerzucony został na front wołyński i dotarł do Styru. 15 sierpnia, po przekroczeniu Horynia, osiągnął linię Słuczy, zajął Sarny, a pod Suszczanami przełamał przełamał silną nieprzyjaciela. W tym czasie I i III batalion walczyły na froncie litewsko-białoruskim, biorąc udział w walkach o Raków. W czasie kontrofensywy rosyjskiej w 1920 pułk wycofał się pod Warszawę. Tu bronił przedmościa stolicy na odcinku Okuniew - Leśniakowizna. Po odparciu nieprzyjaciela przeszedł do pościgu. Dotarł do Ostrołęki, skąd 12 września wyruszył do Stanisławowa. 14 sierpnia sforsował Dniestr pod Haliczem, a 18 października zdobył Miropol nad Słuczą.
Do Warszawy Pułk powrócił w kwietniu 1921. Za walki o granice żołnierze pułku otrzymali 22 Krzyże Virtuti Militari i 386 Krzyży Walecznych.
[edytuj] Pułk w okresie pokoju
Pułk stacjonował w garnizonie Warszawa na Cytadeli.
Po wprowadzeniu w 1930 nowej organizacji piechoty na stopie pokojowej,[1] pułk szkolił rekrutów dla potrzeb batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza[2].
[edytuj] Kampania wrześniowa 1939
3 września w bitwie pod Mławą Pułk w składzie armii „Modlin” pułk nacierał po osi Koziczyn-Chrostowo, Wielkie-Czerwice, Borowe-Chojnowo odrzucił nieprzyjaciela w kierunku północnym i zdobył rubież szosy Grudusk-Przasnysz. Umożliwiło to oddziałom 8 i 20 Dywizji Piechoty wycofanie się na linię Bugu i Narwi. Dalej prowadząc działania opóźniające, wycofał się do Modlina. Tam otrzymał zadanie wzmocnienia obrony Warszawy. W czasie marszu poniósł dotkliwe straty wskutek niemieckiego bombardowania pod Jabłonną. Walczył w rejonie Grochowa. Jego dwa bataliony drugiego rzutu mobilizacyjnego odpierały niemieckie ataki na Mokotowie i Czerniakowie.
We wrześniu 1939 pułk stracił około 1500 zabitych, rannych i zaginionych żołnierzy
[edytuj] „Dzieci Warszawy”
Dowódcy pułku:
- płk Bolesław Jaźwiński
- ppłk piech. Mieczysław Sokół-Szahin (10 III - 6 IV 1920)
- ppłk Romuald Żurakowski (1923 - VIII 1926 → dowódca PD 28 DP)
- płk piech. Jan Edward Dojan-Surówka
- płk dypl. Bolesław Borkowski (1934 - 1938)
- płk dypl. Stanisław Sosabowski (III – IX 1939)
Oficerowie pułku:
- Marceli Cerklewicz
- Kazimierz Duch (brat Mieczysława)
- Karol Hodała
- Otton Laskowski
- Tadeusz Maresz
- Jerzy Niezbrzycki
- Stanisław Sadowski
- Józef Szyrmer vel Schirmer
Obsada personalna pułku we wrześniu 1939
- dowódca – płk dypl. Stanisław Sosabowski
- dowódca I batalionu – mjr Władysław Dobrowolski
- dowódca II batalionu – mjr Wisław Pius Teodor Radziszewski
- dowódca III batalionu – kpt. Stefan Józef Obrębowski
- dowódca batalionu marszowego – mjr Mieczysław Duch (brat Kazimierza, przed mobilizacją kwatermistrz pułku)
Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1920
|
|
|
[edytuj] Symbole pułkowe
Sztandar
Sztandar był darem społeczeństwa Warszawy. Wręczył go pułkowi 18 sierpnia 1932 r. w Warszawie marszałek Józef Piłsudski[3].
Inaczej sprawę przedstawia dokument przedstawiony w książce E. Pawłowski (i inni) "8 Dywizja Piechoty" . Wg autorów dokumentu: 21 lipca [1921] Naczelnik Państwa, marszałek Józef Piłsudski wręczył Pułkowi sztandar. Od tego dnia pełna nazwa 21 Pułku Piechoty brzmiała: 21 Warszawski Pułk Piechoty "Dzieci Warszawy". Służbą pokojową w stolicy Pułk zyskał sympatię jej mieszkańców, czego wyrazem było ufundowanie mu po raz drugi sztandaru. Aktu wręczenia dokonał Prezydent Rzeczypospolitej Ignacy Mościcki 18 sierpnia 1932 roku. [4]
Na jego sztandarze, obok chlubnie stoczonych bojów w latach 19-1920: "Bełz" 1919, "Raków" 1919, "Halicz" 1920, "Okuniew" 1920 zostały później dopisane: "Ciechanów" 1939, "Grochów" 1939, "ZWZC" 1940, "Żoliborz" 1944. Sztandar został udekorowany Orderem Virtuti Militari.
Odznaka
Zatwierdzona przez Ministra Spraw Wojskowych w 1929 roku. Odznaka ma kształt krzyża tzw. palowego o ostro ściętych końcach ramion emaliowanych w kolorze białym. Na ramionach krzyża wpisano numer i inicjały 21 P.P. oraz nałożono na dolnym ramieniu herb Warszawy. W centrum krzyża znajduje się srebrny orzeł jagielloński w otoku srebrnego i oksydowanego wieńca dębowo-laurowego. Czteroczęściowa - oficerska, wykonana w tombaku srebrzonym, emaliowana, na rewersie numerowana. Wymiary: 42x42 mm. Wykonanie: Stanisław Reising - Warszawa[5].
[edytuj] Odtworzenie pułku w ramach Armii Krajowej
Pomimo kapitulacji Warszawy we wrześniu 1939 pułk nie przestał istnieć. Działał w konspiracji jako pułk kadrowy, podporządkowany Komendzie Głównej ZWZ, a następnie AK pod kryptonimem "Żaglowiec" . W powstaniu warszawskim walczył w rejonie centralnego Żoliborza. Stracił w tym czasie 450 żołnierzy. Jako zwarta jednostka przestał istnieć 30 września 1944.
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
- Edward Kospath-Pawłowski: 8 dywizja piechoty w dziejach oręża polskiego. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Ajaks", 1995. ISBN 83-85621-71-7.
- Tadeusz Jurga: Obrona Polski 1939. Instytut Wydawnictw PAX. Warszawa 1990
- Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1990 ISBN-83-211-1104-1
- Mieczysław Fularski: ZARYS HISTORJI WOJENNEJ 21-GO WARSZAWSKIEGO PUŁKU PIECHOTY. Warszawa: z polecenia Wojskowego Biura Historycznego, 1929.
- Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
|
|||||||||||||||||||||||
