23 Batalion Saperów Górnośląskich

23 Batalion Saperów (23 bsap) - pododdział saperów Wojska Polskiego II RP.

W styczniu 1935, na bazie 5 Batalionu Saperów w Kraków, sformowana została została 23 Kompania Saperów. Kompania stacjonowała w garnizonie Katowice, w koszarach 73 Pułku Piechoty, na terenie Okręgu Korpusu Nr V.

W maju 1937, w Mysłowicach, na bazie 23 Kompanii Saperów, utworzony został Ośrodek Sapersko-Pionierski 23 Górnośląskiej Dywizji Piechoty. Ośrodek był jednostką mobilizującą. W sierpniu 1939, w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem żółtym, ośrodek sformował niżej wymienione pododdziały saperów i broni pancernych:

• 23 Batalion Saperów typu IIa z drużyną przeprawową pionierów piechoty nr 23 dla 23 Górnośląskiej Dywizji Piechoty pod dowództwem mjr. Mariana Skierczyńskiego,
• Grupa Fortyfikacyjna Nr 53 dla Grupy Operacyjnej "Śląsk",
• Kolumna Samochodów Ciężarowych w Kraju Nr 52 dla Okręgu Korpusu Nr V,
• Kolumna Samochodów Ciężarowych w Kraju Nr 53 dla Okręgu Korpusu Nr V.

Po zakończeniu mobilizacji w dniach 23-25 sierpnia 1939 batalion znalazł się w okolicach Tarnowskich Gór, gdzie w Obszarze Warownym "Katowice" wykonywał budowy umocnień i przeszkód przy obiektach fortyfikacji stałych. Po opuszczeniu OW "Katowice" batalion prowadził działania opóźniające na osi marszu Tarnowskie Góry-Kraków-Nowy Korczyn-Pacanów-Osiek-Baranów Sandomierski-Stalowa Wola-Biłgoraj-Tomaszów Lubelski.

W czasie kampanii wrześniowej 1939 największym wyczynem 23 Batalionu Saperów było wybudowanie w warunkach bezpośredniego kontaktu z Niemcami, w dniu 11 września, przeprawy przez Wisłę (mostu na galarach), w miejscu mostu stałego, wysadzonego przedwcześnie w dniu 9 września na rozkaz dowódcy wycofującej się Grupy "Sandomierz", ppłk. A. Sikorskiego. Most został wysadzony pomimo tego, że na prawym brzegu pozostały poważne siły polskie, w tym artyleria, warta według jej dowódcy, płk. Kijowskiego 100 mln. ówczesnych złotych polskich. Trzonem oddziałów budujących most była 2 kompania 23 Batalionu Saperów, dowodzona przez por. Włodzimierza Siwińskiego. Została ona wzmocniona trzema drużynami 1 kompanii oraz luźnymi oddziałami piechoty, a także wycofującą się jednostką policji.

Komendantem budowy mostu był mjr Marian Skierczyński. Wszystkie stanowiska w drużynie mostowej obsadzone były oficerami i podoficerami 2 kompanii 23 bsap, a to:

• Oficer czołowy – por. Włodzimierz Siwiński – d-ca 2 komp.
• Oficer kotwiczny – ppor. Supernak – z-ca d-cy 2 komp.
• Oficer podporowy – ppor. Falkowski
• Oficer kierunkowy – ppor. Koszade
• Oficer materiałowy – ppor. Osoba
• D-ca straży rzecznej – ppor. Uracz
• Podofic. sprzętowy – st. sierż. Trygar
• Podofic. ordynansowy – sierż. Sznajder

Po ukończeniu budowy mostu ok. godz. 17, pod osłoną 23 baterii przeciwlotniczej oraz kompanii karabinów maszynowych, rozpoczęła się przeprawa sił polskich, w tym artylerii, która trwała do rana 12 września. Przez cały czas przeprawy oddziały polskie, w tym nie zajęci obsługą mostu oficerowie i żołnierze 23 b. sap. odpierali bezpośrednie ataki niemieckie. 12 września rano, po przeprawie tylnej straży wojsk polskich na lewy brzeg, most, zaminowany pod kierunkiem por. Siwińskiego podczas budowy, wysadzony został w powietrze w chwili wkraczania na niego czołowych oddziałów niemieckich. Budowa mostu pod Baranowem uznana została za najbardziej udaną akcję saperską w wojnie obronnej 1939.

Za akcję tę 23 Batalion Saperów oraz indywidualnie grupę jego oficerów i podoficerów odznaczono Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. Wśród odznaczonych znaleźli się między innymi dowódca batalionu, mjr Marian Skierczyński i dowódca 2 kompanii, por. Włodzimierz Siwiński.

Szlak bojowy 23 Batalionu Saperów dobiegł końca po kapitulacji armii "Kraków" po bitwie pod Tomaszowem Lubelskim w dniu 20 września 1939 roku.

Bibliografia

• Jan Przemsza-Zieliński, Księga wrześniowej chwały pułków śląskich, tom I, Krajowa Agencja Wydawnicza, Katowice 1989, wyd. I, ISBN 83-03-02883-9