25 marca jest 84. (w latach przestępnych 85.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 281 dni.
- Imieniny obchodzą: Anuncjata, Baroncjusz, Dezyderiusz, Dezydery, Dula, Dyzma, Ireneusz, Jozafata, Kwiryn, Lucja, Lutogniew, Lutomysł, Łucja, Małgorzata, Maria, Mariola, Nikodema, Pelagiusz, Prokop, Sławobora i Wolimir
- Cypr – Dzień Greckiej Niepodległości
- Grecja – Święto Niepodległości
- Słowenia – Dzień Matki
- Międzynarodowe:
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą[1][2], :
Wydarzenia w Polsce[edytuj]
Wydarzenia na świecie[edytuj]
- 421 – Według legendy w południe została założona Wenecja.
- 708 – Konstantyn został wybrany 88. papieżem.
- 717 – Leon III Izauryjczyk został koronowany na cesarza bizantyjskiego.
- 1005 – Król Szkocji Kenneth III zginął w bitwie pod Monzievaird z rąk swego kuzyna i następcy Malcolma II.
- 1199 – W czasie oblężenia francuskiego zamku Châlus-Chabrol król Anglii Ryszard I Lwie Serce został trafiony bełtem przez jednego z obrońców, co pociągnęło za sobą zakażenie i jego śmierć 6 kwietnia.
- 1223 – Sancho II został królem Portugalii.
- 1306 – Robert I Bruce został królem Szkocji.
- 1409 – Rozpoczął się Sobór w Pizie.
- 1420 – Zwycięstwo husytów nad czeskimi wojskami Zygmunta Luksemburskiego w bitwie pod Sudomierzem.
- 1436 – Papież Eugeniusz IV dokonał poświęcenia katedry Santa Maria del Fiore we Florencji.
- 1609 – Do służby w Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej wszedł Halve Maen, okręt żeglarza i odkrywcy Henry’ego Hudsona.
- 1634 – Pierwsi angielscy osadnicy przybyli do Maryland.
- 1655 – Holenderski astronom Christiaan Huygens odkrył Tytana, największy z księżyców Saturna.
- 1676 – Wojna Francji z koalicją hiszpańsko-austriacko-lotaryńską: zwycięstwo wojsk francuskich w bitwie pod Messyną.
- 1678 – Po tygodniowym oblężeniu przez Francuzów skapitulowała hiszpańska załoga twierdzy Ypern.
- 1793 – Wielka Brytania i Rosja zawarły sojusz przeciwko Francji.
- 1799 – Wojna Francji z II koalicją: zwycięstwo wojsk austriackich nad francuską Armią Dunaju w bitwie pod Stockach.
- 1802 – Podpisano francusko-brytyjski pokój w Amiens.
- 1804 – Został aresztowany przywódca francuskiej szuanerii Georges Cadoudal.
- 1807:
- 1810 – Wojny napoleońskie w Hiszpanii i Portugalii: zwycięstwo wojsk francuskich nad hiszpańskimi w bitwie pod Ronquillo.
- 1811 – Francuski astronom Honoré Flaugergues odkrył kometę C/1811 F1 (Wielką Kometę 1811 roku), którą w Panu Tadeuszu opisał Adam Mickiewicz.
- 1814 – Wojna Francji z VI koalicją: zwycięstwo wojsk koalicji w bitwie pod Fère-Champenoise.
- 1821 – Grecja ogłosiła niepodległość (od Imperium osmańskiego).
- 1840 – Wojska separatystycznej Republiki Rio Grande poniosły klęskę w bitwie pod Morales z siłami meksykańskimi.
- 1848 – Gerrit Schimmelpenninck został pierwszym premierem Holandii.
- 1857:
- 1864 – Wojna secesyjna: zwycięstwo Konfederatów w bitwie pod Paducah.
- 1865 – Pedro Antonio Pimentel został prezydentem Dominikany.
- 1876 – Agostino Depretis został premierem Włoch.
- 1894 – Została poświęcona bazylika katedralna Matki Bożej Królowej Świata w Montrealu.
- 1903 – Założono argentyński klub piłkarski Racing Club de Avellaneda.
- 1908 – Założono brazylijski klub piłkarski Atlético Mineiro Belo Horizonte.
- 1911 – W pożarze szwalni (Triangle Shirtwaist Factory) w Nowym Jorku zginęło 146 osób, a 71 zostało rannych.
- 1918 – Białoruś ogłosiła niepodległość; powstała Białoruska Republika Ludowa.
- 1924 – Proklamowano Drugą Republikę Grecką.
- 1927 – Wszedł do służby japoński lotniskowiec Akagi.
- 1935 – Paul Van Zeeland został premierem Belgii.
- 1936 – Podpisano brytyjsko-francusko-amerykański Traktat londyński w sprawie ograniczenia zbrojeń morskich.
- 1941:
- 1943:
- 1945 – Około 180 robotników przymusowych (węgierskich Żydów) zostało zamordowanych w austriackim Rechnitz.
- 1947 – W wyniku eksplozji w kopalni węgla kamiennego w Centralii w stanie Illinois zginęło 111 górników.
- 1949:
- Rozpoczęła się druga fala deportacji dziesiątek tysięcy obywateli Estonii, Łotwy i Litwy do syberyjskich łagrów.
- Ukazało się pierwsze wydanie francuskiego tygodnika Paris Match.
- 1954 – Odbyła się 26. ceremonia wręczenia Oscarów.
- 1955 – Dokonano oblotu amerykańskiego myśliwca Chance Vought F-8 Crusader.
- 1957 – Przedstawiciele rządów Francji, Włoch, Niemiec, Belgii, Holandii i Luksemburga podpisali Traktaty rzymskie, tworzące Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) i Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (EURATOM).
- 1958:
- 1960:
- 1961 – Wystrzelono testowy statek kosmiczny Korabl-Sputnik 5 z psem Gwiazdeczką na pokładzie.
- 1969 – Jahja Khan został prezydentem Pakistanu.
- 1971:
- 1972 – W Edynburgu odbył się 17. Konkurs Piosenki Eurowizji.
- 1975 – Król Arabii Saudyjskiej Fajsal ibn Abd al-Aziz Al Su’ud został zastrzelony przez swego bratanka.
- 1977 – Josef Ratzinger został mianowany przez papieża Pawła VI arcybiskupem Monachium i Fryzyngi.
- 1979 – Pierwszy w pełni funkcjonalny amerykański wahadłowiec Columbia został dostarczony do Centrum Kosmicznego im. Johna F. Kennedy’ego na Florydzie.
- 1981 – Na kanaryjskiej wyspie La Gomera założono Park Narodowy Garajonay.
- 1982:
- Brytyjski parlament przyjął ustawę (Canada Act) usuwającą ostatnie zależności legislacyjne Kanady i nadającą jej pełną suwerenność.
- Ustanowiono stopień marszałka NRD.
- 1984 – Papież Jan Paweł II podpisał adhortację Redemptionis Donum.
- 1985 – Odbyła się 57. ceremonia wręczenia Oscarów.
- 1987 – Jan Paweł II wydał encyklikę Redemptoris Mater.
- 1988 – W Orlando na Florydzie Artur Wojdat jako drugi polski pływak w historii ustanowił rekord świata na 400 m stylem dowolnym (3.47,38).
- 1990:
- Na Węgrzech odbyły się pierwsze po upadku komunizmu demokratyczne wybory parlamentarne.
- W wyniku podpalenia nielegalnego latynoskiego klubu nocnego Happy Land na nowojorskim Bronksie zginęło 87 osób.
- Wystartowała brytyjska stacja telewizyjna Sky Sports.
- 1991 – Odbyła się 63. ceremonia wręczenia Oscarów.
- 1992 – Utworzono Uniwersytet Trnawski na Słowacji.
- 1994:
- Niemieccy neonaziści podpalili synagogę w Lubece. Był to pierwszy taki incydent od czasu zakończenia II wojny światowej.
- Po 16 miesiącach ostatni żołnierze amerykańscy opuścili Somalię.
- 1995 – Jan Paweł II wydał encyklikę Evangelium Vitae.
- 1996:
- 1999:
- 2000:
- 2001:
- 2002:
- 2003 – II wojna w Zatoce Perskiej: zwycięstwo wojsk alianckich w bitwie pod Umm Qasr.
- 2005:
- 2007:
- 2008:
- 2009 – Klaus Tschütscher został premierem Liechtensteinu.
- 2012 – Były premier Senegalu Macky Sall zwyciężył w II turze wyborów prezydenckich nad urzędującym prezydentem Abdoulaye Wade.
Urodzili się[edytuj]
- 850 – Seiwa, cesarz Japonii (zm. 880)
- 1252 – Konradyn Hohenstauf, książę Szwabii, król Sycylii i Neapolu, tytularny król Jerozolimy (zm. 1268)
- 1259 – Andronik II Paleolog, cesarz bizantyński (zm.1332)
- 1297 – Arnoszt z Pardubic, czeski duchowny katolicki, arcybiskup Pragi (zm. 1364)
- 1347 – Katarzyna ze Sieny, święta, włoska zakonnica, stygmatyczka (zm. 1380)
- 1479 – Wasyl III Rurykowicz, wielki książę moskiewski (zm. 1533)
- 1538 – Christoph Clavius, włoski matematyk, astronom pochodzenia niemieckiego (zm. 1612)
- 1541 – Franciszek I Medyceusz, wielki książę Toskanii (zm. 1587)
- 1593 – Jan de Brébeuf, święty, francuski jezuita, misjonarz, męczennik (zm. 1649)
- 1643 – Louis Moréri, francuski encyklopedysta (zm. 1680)
- 1667 – Krzysztof Antoni Szembek, polski duchowny katolicki, arcybiskup gnieźnieński, prymas Polski (zm. 1748)
- 1699 – Johann Adolf Hasse, niemiecki kompozytor (zm. 1783)
- 1767 – Joachim Murat, marszałek Francji, książę Bergu, król Neapolu (zm. 1815)
- 1769 – Salvatore Vigano, włoski tancerz, choreograf, kompozytor (zm. 1821)
- 1782 – Karolina Bonaparte, królowa Neapolu, żona Joachima Murata (zm. 1839)
- 1808 – José de Espronceda, hiszpański poeta, dramaturg (zm. 1842)
- 1825 – Max Schultze, niemiecki anatom, histolog (zm. 1874)
- 1859 – Leon Wałęga, polski duchowny katolicki, biskup tarnowski (zm. 1933)
- 1860 – Franciszek Fiszer, polski erudyta, filozof (zm. 1937)
- 1865 – Joseph Langer, niemiecki malarz, konserwator dzieł sztuki, podróżnik (zm. 1918)
- 1867 – Arturo Toscanini, włoski dyrygent (zm. 1957)
- 1874 – Sunjong, cesarz Korei (zm. 1926)
- 1880 – Midhat Frashëri, albański pisarz, publicysta, polityk (zm. 1949)
- 1881:
- 1891 – Józef Niećko, polski działacz ruchu ludowego, publicysta (zm. 1953)
- 1897 – Jean Epstein, francuski reżyser filmowy (zm. 1953)
- 1905:
- 1908:
- 1910 – Benzion Netanjahu, izraelski historyk, działacz syjonistyczny, ojciec Beniamina (zm. 2012)
- 1911 – Jack Ruby, amerykański właściciel klubu nocnego w Dallas, zabójca Lee Harveya Oswalda (zm. 1967)
- 1912 – Jean Vilar, francuski reżyser teatralny, aktor (zm. 1971)
- 1914 – Norman Borlaug, amerykański biolog pochodzenia norweskiego, laureat Nagrody Nobla (zm. 2009)
- 1915 – Georg Wilhelm von Hannover, niemiecki arystokrata (zm. 2006)
- 1920 – Paul Scott, brytyjski pisarz (zm. 1978)
- 1921:
- 1922 – Stephen E. Toulmin, brytyjski filozof (zm. 2009)
- 1924 – Roberts Blossom, amerykański aktor (zm. 2011)
- 1925 – Bogusław Lambach, polski operator filmowy (zm. 1988)
- 1926:
- 1927:
- 1928:
- 1929 – Cecil Taylor, amerykański pianista jazzowy
- 1932:
- 1933 – Mariusz Gorczyński, polski aktor (zm. 1990)
- 1934 – Stanisław Swatowski, polski lekkoatleta (zm. 2008)
- 1935 – Izabella Cywińska, polska reżyserka teatralna i filmowa, krytyk teatralny, minister kultury i sztuki
- 1936 – Carl Kaufmann, niemiecki lekkoatleta (zm. 2008)
- 1939 – Regina Pisarek, polska piosenkarka (zm. 1998)
- 1941 – Władysław Skalski, polski polityk, działacz opozycji w PRL-u (zm. 2011)
- 1942 – Aretha Franklin, amerykańska piosenkarka
- 1943:
- 1944 – Andrzej Brzeski, polski muzyk jazzowy i bluesowy, kompozytor (zm. 2010)
- 1946:
- 1947 – Sir Elton John, brytyjski piosenkarz, kompozytor
- 1949 – Kaja Danczowska, polska skrzypaczka, pedagog
- 1950 – Wojciech Pietranik, polski medalier
- 1952:
- 1954 – Bendt Bendtsen, duński polityk
- 1958:
- 1960:
- 1961 – Makoto Ozone, japoński pianista jazzowy
- 1962:
- 1965:
- 1966:
- 1967:
- 1968 – Marek Czyż, polski dziennikarz
- 1969:
- 1970 – Magnus Larsson, szwedzki tenisista
- 1971:
- 1972 – Sébastien Flute, francuski łucznik sportowy
- 1973:
- 1974:
- 1975:
- 1976:
- 1977:
- 1978 – Bartosz Król, polski wokalista rockowy
- 1979 – Lee Pace, amerykański aktor
- 1980 – Marcin Rogacewicz, polski aktor
- 1982:
- 1985 – Isak Grimholm, szwedzki skoczek narciarski
- 1988 – Darrell Arthur, amerykański koszykarz
- 1995 – Elias Tollinger, austriacki skoczek narciarski
- 752 – Stefan II, papież elekt (ur. ?)
- 1005 – Kenneth III, król Szkocji (ur. ?)
- 1053 – Prokop z Sazawy, święty, czeski opat z Sázavy (ur. ok. 970)
- 1223 – Alfons II Gruby, król Portugalii (ur. 1185)
- 1458 – Iñigo López de Mendoza, hiszpański poeta (ur. 1398)
- 1571 – Giovanni Animuccia, włoski kompozytor (ur. ok. 1500)
- 1620 – Johannes Nucius, niemiecki kompozytor (ur. ok. 1556)
- 1625 – Giambattista Marino, włoski poeta (ur. 1569)
- 1712 – Nehemiah Grew, angielski lekarz, botanik (ur. 1641)
- 1736 – Nicholas Hawksmoor, angielski architekt (ur. ok. 1661)
- 1738 – Turlough O'Carolan, irlandzki kompozytor, harfista, poeta (ur. 1670)
- 1751 – Fryderyk I Heski, król Szwecji (ur. 1676)
- 1801 – Novalis, niemiecki poeta, prozaik (ur. 1772)
- 1818 – Caspar Wessel, norwesko-duński matematyk (ur. 1745)
- 1860 – James Braid, szkocki neurochirurg (ur. 1795)
- 1867 – Friedlieb Ferdinand Runge, niemiecki chemik (ur. 1795)
- 1873 – Wilhelm Marstrand, duński malarz (ur. 1810)
- 1880 – Józef Przerwa-Tetmajer, polski matematyk, poeta, uczestnik powstania listopadowego, działacz patriotyczny (ur. 1804)
- 1882 – Charles de Salaberry, kanadyjski oficer, administrator (ur. 1820)
- 1895 – Marcin Giersz, mazurski nauczyciel, pisarz, wydawca (ur. 1808)
- 1908 – Małgorzata Flesch, niemiecka zakonnica, błogosławiona katolicka (ur. 1826)
- 1914 – Frédéric Mistral, francuski poeta (ur. 1830)
- 1917 – Spiridon Samaras, grecki kompozytor (ur. 1861)
- 1918 – Claude Debussy, francuski kompozytor (ur. 1862)
- 1919:
- 1925 – Kazimierz Ruszkiewicz, polski duchowny katolicki, biskup warszawski (ur. 1836)
- 1926 – Lucjusz Komarnicki, polski historyk, teoretyk literatury, pedagog (ur. 1884)
- 1931 – Tomasz Bartkiewicz, polski kompozytor, organista (ur. 1865)
- 1944 – Gustaw Nowotny, polski lekarz chirurg, autor prac o chirurgicznym leczeniu gruźlicy, lekarz TOPR (ur. 1882)
- 1954 – Leon Schiller, polski reżyser, krytyk i teoretyk teatralny (ur. 1887)
- 1957 – Max Ophüls, niemiecki reżyser filmowy (ur. 1902)
- 1961 – Arthur Drewry, angielski działacz sportowy, prezydent FIFA (ur. 1891)
- 1963 – Zygmunt Klemensiewicz, polski fizyk, profesor chemii fizycznej i elektroniki Politechniki Lwowskiej, taternik (ur. 1886)
- 1968 – Ignacy Świrski, polski duchowny katolicki, biskup siedlecki (ur. 1885)
- 1975 – Fajsal ibn Abd al-Aziz Al Su’ud, król Arabii Saudyjskiej (ur. ok. 1906)
- 1980 – James Wright, amerykański poeta (ur. 1927)
- 1982 – Hugo Huppert, austriacki pisarz, działacz komunistyczny (ur. 1902)
- 1985 – Aleksandër Prosi, albański aktor (ur. 1920)
- 1987 – Iwan Iwanow-Wano, rosyjski reżyser filmów animowanych (ur. 1900)
- 1991 – Marcel Lefebvre, francuski duchowny katolicki, arcybiskup (ur. 1905)
- 1998 – Zdzisław Kozień, polski aktor (ur. 1924)
- 1999:
- 2002 – Jan Wiktor Nowak, polski duchowny katolicki, biskup siedlecki (ur. 1931)
- 2006:
- 2007:
- 2007 – Lynn Merrick, amerykańska aktorka (ur. 1919)
- 2008 – Abby Mann, amerykański scenarzysta, twórca postaci Kojaka (ur. 1927)
- 2009:
- 2010:
- 2011 – Henryk Urbanowski, polski pisarz, dziennikarz (ur. 1949)
- 2012:
Przypisy