30 maja

30 maja jest 150. (w latach przestępnych 151.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 215 dni.

Kalendarium dzień po dniu

<<	maj 2013					>>
Pn	Wt	Śr	Cz	Pt	So	Nd
29	30	1	2	3	4	5
6	7	8	9	10	11	12
13	14	15	16	17	18	19
20	21	22	23	24	25	26
27	28	29	30	31	1	2

Święta

• Imieniny obchodzą: Andronik, Anastazy, Andrzej, Bazyli, Bolemysł, Brodzisław, Eksuperancjusz, Feliks, Ferdynand, Gawin, Jan, Joanna, Mirogniew, Suligniewa, Sulimir, Sulirad, Zyndram i Żanna.
• Polska – Dzień Rodzicielstwa Zastępczego (uchwalony przez Sejm RP w 2006 roku)
• Turks i Caicos – Dzień Bohaterów Narodowych
• Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:
  • św. Ferdynand III (król)
  • bł. Karol Liviero (biskup)
  • bł. Marta Wiecka (szarytka)
  • św. Jan Sarkander (Johann Fleischmann, kapłan i męczennik)
  • św. Joanna d'Arc (zw. Dziewicą Orleańską)
  • bł. Otto Neururer (męczennik)
  • św. Zdzisława Czeska (zw. Zdzisławą z Lemberku; również 3 stycznia)

Wydarzenia w Polsce

• 1137 – Książę Polski Bolesław III Krzywousty i książę Czech Sobiesław I podpisali pokój kłodzki.
• 1505 – Podczas obrad sejmu w Radomiu uchwalono konstytucję Nihil novi, stanowiącą podstawę funkcjonowania dwuizbowego parlamentu Korony.
• 1649 – Król Jan II Kazimierz Waza poślubił Ludwikę Marię, wdowę po bracie Władysławie IV.
• 1833 – Ogłoszono nową konstytucję Wolnego Miasta Krakowa.
• 1863 – Powstanie styczniowe: stoczono I bitwę pod Chruśliną.
• 1874 – Otwarto tunel kolejowy w Łupkowie.
• 1918 – Założono Związek Legionistów Polskich, organizację zrzeszającą byłych żołnierzy Legionów Polskich.
• 1939 – Na lotnisku w Międzyrzecu Podlaskim doszło do katastrofy samolotu, w której zginęły dwie osoby.
• 1940 – 51 mieszkańców Rudna (powiat parczewski) zostało rozstrzelanych przez hitlerowców.
• 1943 – Dowódca Armii Krajowej wydał rozkaz o scaleniu oddziałów Batalionów Chłopskich z AK.
• 1955 – 42 górników zginęło w pożarze w KWK "Sośnica" w Gliwicach.
• 1960 – Obrona Domu Katolickiego przez mieszkańców Zielonej Góry, tzw. wydarzenia zielonogórskie.
• 1965 – Wybory do Sejmu i Rad Narodowych.
• 1968 – W Warszawie odsłonięto Pomnik Czynu Chłopskiego.
• 1999 – W Warszawie odsłonięto Pomnik Bitwy o Monte Cassino.
• 2000 – Premiera filmu Patrzę na ciebie, Marysiu.
• 2001:
  • Odbyła się pierwsza gala finałowa konkursu Mistrz Mowy Polskiej.
  • Powstała Liga Polskich Rodzin.
• 2011 – Rozpoczęły nadawanie dwa kanały naziemne – TV 6 i Polsat Sport News.

Wydarzenia na świecie

Bitwa pod Lipanami (1434) na obrazie Josefa Mathausera

•     70 – Wojna żydowska: podczas oblężenia Jerozolimy wojska rzymskie przebiły się przez drugi z trzech murów obronnych.
•   526 – Trzęsienie ziemi ziemi zniszczyło starożytne miasta Diassarites i Lychnidos, leżące na terenie dzisiejszej Ochrydy w Macedonii.
•   839 – Po śmierci króla Akwitanii Pepina I jego królestwo podzielili między sobą Lotar I i Karol II Łysy.
• 1087 – Konrad Salicki został koronowany w Akwizgranie na króla Niemiec.
• 1213 – W bitwie przy porcie Damme flota angielska pokonała francuską.
• 1232 – Antoni Padewski został ogłoszony świętym przez papieża Grzegorza IX.
• 1416 – W Konstancji został spalony na stosie Hieronim z Pragi.
• 1431 – W Rouen spalono na stosie Joannę d'Arc.
• 1434 – Czescy husyci ponieśli ostateczną klęskę pod Lipanami. W bitwie zginął wódz taborytów Prokop Wielki.
• 1498 – Krzysztof Kolumb rozpoczął trzecią wyprawę do Nowego Świata.
• 1536 – Król Anglii Henryk VIII poślubił Jane Seymour.
• 1539 – W okolicach współczesnego miasta Tallahassee na Florydzie wylądowała hiszpańska wyprawa z ponad 600 osobami na 10 statkach pod wodzą odkrywcy i zdobywcy Hernanda de Soto.
• 1563 – I wojna północna: zwycięstwo floty szwedzkiej nad duńską w bitwie pod Bornholmem.
• 1574 – Henryk III został królem Francji.
• 1635 – Zawarto pokój w Pradze, kończący okres szwedzki w wojnie trzydziestoletniej.
• 1784 – W Paryżu podpisano traktat pokojowy kończący IV wojnę angielsko-holenderską.
• 1805 – Założono Nowoczerkask w Rosji.
• 1806 – Późniejszy prezydent USA Andrew Jackson zastrzelił w pojedynku rewolwerowca Charlesa Dickinsona, jednocześnie samemu zostając ciężko rannym.
• 1814 – Zawarcie pokoju paryskiego pomiędzy Francją a państwami VI koalicji.
• 1832 – Otwarto Kanał Rideau łączący Ottawę z Kingston w prowincji Ontario.
• 1848 – Zwycięstwo wojsk Piemontu nad Austriakami w bitwie pod Goito.
• 1854 – Utworzono terytoria Kansas i Nebraski.
• 1859 – Wojna francusko-austriacka: rozpoczęła się wygrana przez wojska francusko-sardyńskie bitwa pod Palestro.
• 1866 – W Pradze odbyła się premiera opery Sprzedana narzeczona Bedřicha Smetany.
• 1876:
  • Car Rosji Aleksander II wydał ukaz emski, zakazujący używania języka ukraińskiego i nazwy Ukraina.
  • Murad V został sułtanem tureckim.
• 1904 – Założono niemiecki klub piłkarski SC Freiburg.
• 1911 – Odbył się pierwszy wyścig samochodowy Indianapolis 500.
• 1913 – W Londynie zawarto układ pokojowy kończący I wojnę bałkańską.
• 1918 – Przedstawiciele czeskiej i słowackiej emigracji w Stanach Zjednoczonych podpisali Umowę pittsburską, przewidującą powstanie niepodległej Czechosłowacji.
• 1922 – Odsłonięto Pomnik Lincolna w Waszyngtonie.
• 1925:
  • W Chinach powstał studencko-robotniczy Ruch 30 Maja.
  • W Pradze Czechosłowacja i Polska podpisały konwencję turystyczną.
• 1932 – Kanclerz Niemiec Heinrich Brüning podał się do dymisji.
• 1935 – Trzęsienie ziemi zniszczyło miasto Kweta w zachodnim Pakistanie zabijając ponad 50 tys. osób.
• 1941:
  • II wojna światowa: Kreta została opanowana przez wojska niemieckie.
  • Zakończyła się wojna brytyjsko-iracka.
• 1942 – Tysiąc bombowców Royal Air Force dokonało nalotu na Kolonię.
• 1947 – 53 osoby zginęły w katastrofie samolotu C-54 Skymaster, odbywającego lot z Newark do Miami.
• 1958 – Dokonano oblotu samolotu pasażerskiego Douglas DC-8.
• 1961:
  • W katastrofie samolotu DC-8 holenderskich linii KLM pod Lizboną zginęło 61 osób.
  • Zginął w zamachu dyktator Dominikany Rafael Trujillo.
• 1962:
  • Dokonano oblotu myśliwca Su-15.
  • W Chile rozpoczęły się VII Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej.
• 1966 – Została wystrzelona amerykańska sonda księżycowa Surveyor 1.
• 1967 – Nigeryjski region Biafra ogłosił secesję, co doprowadziło do blisko 3-letniej wojny domowej.
• 1968:
  • Kościół św. Pawła w Lipsku został wysadzony w powietrze.
  • Prezydent Charles de Gaulle rozwiązał francuski parlament.
  • W reakcji na protesty studenckie, zachodnioniemiecki Bundestag uchwalił ustawy wyjątkowe, ograniczające wolności obywatelskie i umożliwiające władzy skuteczniejszą walkę z zamieszkami.
• 1969 – Przyjęto konstytucję Gibraltaru.
• 1970 – W Meksyku rozpoczęły się IX Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej.
• 1971 – W kierunku Marsa wystrzelono amerykańską sondę kosmiczną Mariner 9.
• 1972 – Terroryści z Japońskiej Armii Czerwonej dokonali masakry na lotnisku pod Tel Awiwem; zginęło 26 osób, 78 zostało rannych.
• 1975 – Powstała Europejska Agencja Kosmiczna (ESA).
• 1980 – Rozpoczęła się wizyta Jana Pawła II we Francji.
• 1981 – Prezydent Bangladeszu Ziaur Rahman zginął w zamachu zorganizowanym przez grupę oficerów.
• 1982 – Hiszpania została 16. członkiem NATO.
• 1989 – Założono boliwijski klub piłkarski La Paz FC.
• 1994 – W Chorwacji kuna zastąpiła dinara chorwackiego.
• 1998 – Ponad 4 tys. osób zginęło w trzęsieniu ziemi w północnym Afganistanie.
• 1999 – 53 osoby zginęły, a ponad 250 zostało rannych po wybuchu paniki na stacji metra Niemiga w Mińsku.
• 2003 – Premiera filmu animowanego Gdzie jest Nemo?
• 2007 – Odkryto planetę pozasłoneczną XO-3 b.
• 2008 – Podczas konferencji w Dublinie 111 państw poparło zakaz używania bomb kasetowych. Od głosu m.in. wstrzymała się Polska.
• 2010:
  • 30 osób zginęło w katastrofie autobusu w Chitradurga (Indie).
  • Odbyła się I tura wyborów prezydenckich w Kolumbii. Do II tury przeszli Juan Manuel Santos i Antanas Mockus.
  • W wyniku przejścia cyklonu Agatha nad krajami Ameryki Środkowej zginęło 190 osób, a 119 zostało uznanych za zaginione.

Urodzili się

• 1220 – Aleksander Newski, książę Nowogrodu, wielki książę kijowski, wielki książę włodzimierski (zm. 1263)
• 1811 – Wissarion Bielinski, rosyjski pisarz, filozof, krytyk literacki (zm. 1848)
• 1814 – Michaił Bakunin, rosyjski myśliciel, rewolucjonista, twórca anarchizmu (zm. 1876)
• 1836 – Aleksander Kotsis, polski malarz (zm. 1877)
• 1841 – Matylda od Najświętszego Serca Jezusa, hiszpańska zakonnica, błogosławiona katolicka (zm. 1902)
• 1864 – Mendog II, niemiecki arystokrata, król Litwy (zm. 1928)
• 1868 – Abdülmecid II, kalif Turcji (zm. 1944)
• 1869 – Giulio Douhet, włoski generał (zm. 1930)
• 1887 – Alexandre Archipenko, ukraiński rzeźbiarz (zm. 1964)
• 1896 – Howard Hawks, amerykański reżyser filmowy (zm. 1977)
• 1899 – Irving Thalberg, amerykański producent filmowy (zm. 1936)
• 1900 – Carlos Raúl Villanueva, wenezuelski architekt (zm. 1975)
• 1901 – Mieczysław Fogg, polski piosenkarz (zm. 1990)
• 1904:
  • Feliks Paszkowski, polski malarz (zm. 1986)
  • Feliks Żukowski, polski aktor (zm. 1976)
• 1906 – Stanisław Malatyński, polski aktor, reżyser teatralny (zm. 1976)
• 1908 – Hannes Alfvén, szwedzki fizyk, astrofizyk (zm. 1995)
• 1909:
  • Benny Goodman, amerykański klarnecista jazzowy (zm. 1986)
  • Stefan Chałubiński, polski nauczyciel, taternik, przewodnik tatrzański, instruktor narciarstwa, ratownik TOPR (zm. 2001)
• 1910 – Tadeusz Hollender, polski satyryk, tłumacz (zm. 1943)
• 1912 – Josef Burg, ukraiński pisarz (zm. 2009)
• 1913 – Géza Kalocsay, węgierski piłkarz, trener piłkarski (zm. 2008)
• 1914 − Sergej Kraigher, słoweński, jugosłowiański polityk, prezydent SFRJ (zm. 2001)
• 1915 – Martin Manulis, amerykański producent filmowy (zm. 2007)
• 1916 – Jacques Georges, francuski działacz sportowy, prezydent UEFA (zm. 2004)
• 1922:
  • Gil Clancy, amerykański trener i menedżer bokserski (zm. 2011)
  • Józef Stompor, polski pisarz (zm. 1997)
• 1925 – Nenad Petrović, serbski pisarz
• 1926 – Christine Jorgensen, amerykańska transwestytka, pierwszy przypadek operacyjnej zmiany płci (zm. 1989)
• 1927 – Abram Cytryn, polski pisarz, poeta pochodzenia żydowskiego (zm. 1944)
• 1928 – Agnès Varda, francuska reżyserka filmowa
• 1929:
  • Ryszard Frelek, polski pisarz, publicysta, scenarzysta filmowy (zm. 2007)
  • Bolesław Ocias, polski dyrygent, kompozytor, pedagog
• 1930 – Stefan Lewandowski, polski lekarz, chirurg (zm. 2007)
• 1931 – Stanisław Makowski, polski filolog (zm. 2008)
• 1932 – Ray Cooney, angielski dramatopisarz
• 1933 – Sergio Citti, włoski reżyser filmowy (zm. 2005)
• 1934:
  • Cezariusz Chrapkiewicz, polski aktor (zm. 2006)
  • Aleksiej Leonow, rosyjski kosmonauta
  • Alkietas Panagulias, grecki piłkarz, trener piłkarski (zm. 2012)
• 1935 – Maria Kornatowska, polska eseistka, krytyk filmowa (zm. 2011)
• 1939 – Józef Gębski, polski reżyser filmowy
• 1943 – Simona Kossak, polska biolog, leśnik, popularyzatorka nauki (zm. 2007)
• 1948 – Alicja Majewska, polska piosenkarka
• 1950 – Krzysztof Cugowski, polski wokalista zespołu Budka Suflera
• 1951:
  • Jerzy Budnik, polski polityk, poseł na Sejm RP
  • Fernando Lugo, paragwajski polityk, prezydent Paragwaju
  • Stephen Tobolowsky, amerykański aktor
• 1952 – Alojzy Świderek, polski trener siatkówki
• 1955 – Topper Headon, brytyjski perkusista grupy The Clash
• 1956 – Robert Newmyer, amerykański producent filmowy (zm. 2005)
• 1958:
  • Marie Fredriksson, szwedzka wokalistka zespołu Roxette
  • Michael Lopez-Alegria, amerykański astronauta
  • Ted McGinley, amerykański aktor
• 1959:
  • Greg Barton, amerykański koszykarz
  • Randy Ferbey, kanadyjski curler
• 1961 – Harry Enfield, brytyjski komik, pisarz, reżyser
• 1962 – Kevin Eastman, amerykański rysownik, scenarzysta komiksowy
• 1963 – Germán Palacios, argentyński aktor
• 1964 – Mark Sheppard, brytyjski aktor
• 1966:
  • Thomas Häßler, niemiecki piłkarz
  • Adam Zdunikowski, polski śpiewak operowy
• 1967:
  • Claude Rains, brytyjski aktor
  • Robert Wabich, polski aktor
  • Steven Wilson, brytyjski gitarzysta rockowy
• 1968:
  • Renee Griffin, amerykańska aktorka
  • Pablo Lara, kubański sztangista
• 1969:
  • Andrzej Dawidziuk, polski trener piłkarski
  • Gert Handberg, duński żużlowiec
  • Wojciech Majchrzak, polski aktor
• 1971:
  • Patrick Dahlheimer, amerykański basista rockowy, członek zespołu LIVE
  • Anja Haas, austriacka alpejka
  • Michał Jelonek, polski muzyk, kompozytor
• 1972:
  • Mike Amigorena, argentyński aktor
  • Arkadiusz Lipnicki, polski artysta kabaretowy
• 1973 – Waleed Ayyoub, palestyński malarz, portrecista, architekt wnętrz
• 1974:
  • Big L, amerykański raper, autor tekstów (zm. 1999)
  • Vigor Bovolenta, włoski siatkarz (zm. 2012)
  • Marco Jakobs, niemiecki bobsleista
• 1977 – Akwá, angolski piłkarz
• 1978 – Natalla Helach, białoruska wioślarka
• 1979:
  • Fabian Ernst, niemiecki piłkarz
  • Andrij Kucenko, ukraiński piłkarz (zm. 2007)
  • Jenny Mollen, amerykańska aktorka
• 1980:
  • Steven Gerrard, angielski piłkarz
  • Erin Pac, amerykańska bobsleistka
  • Joachim Standfest, austriacki piłkarz
• 1981:
  • Ahmad Elrich, australijski piłkarz pochodzenia libańskiego
  • Gregory Michael, amerykański aktor
• 1982 – Miłosz Bernatajtys, polski wioślarz
• 1983 – Jennifer Ellison, brytyjska aktorka
• 1985 – Nikita Kriukow, rosyjski biegacz narciarski
• 1987 – Lucas Makowsky, kanadyjski łyżwiarz szybki pochodzenia ukraińskiego
• 1988 – Stephanie Beckert, niemiecka łyżwiarka szybka
• 1989 – Sara Müldner, polska aktorka
• 1990 – Han Xinyun, chińska tenisistka

Zmarli

•   727 – Hubert z Liège, święty, misjonarz, biskup z Tongern-Maastricht (ur. 655)
• 1159 – Władysław II Wygnaniec, książę Polski (ur. 1105)
• 1252 – Ferdynand III Święty, król Kastylii i Leónu (ur. 1199)
• 1431 – Joanna d'Arc, święta, francuska patriotka, bohaterka narodowa Francji (ur. 1410 lub 1412)
• 1434 – Prokop Wielki, czeski przywódca taborytów (ur. ok. 1380)
• 1574 – Karol IX Walezjusz, król Francji (ur. 1550)
• 1593 – Christopher Marlowe, angielski dramatopisarz (ur. 1564)
• 1594 – Bálint Balassi, węgierski poeta (ur. 1554)
• 1640 – Peter Paul Rubens, flamandzki malarz (ur. 1577)
• 1662 – Stanisław Sierakowski OSB, sekretarz króla Polski Władysława IV, opat komendatoryjny klasztoru benedyktynów na Świętym Krzyżu
• 1744 – Alexander Pope, angielski poeta, tłumacz (ur. 1688)
• 1770 – François Boucher, francuski malarz, grafik, dekorator (ur. 1703)
• 1778 – Voltaire, francuski filozof, pisarz (ur. 1694)
• 1861 – Michaił Gorczakow, rosyjski generał, namiestnik Królestwa Polskiego (ur. 1793)
• 1864 – Johann Georg Bodmer, szwajcarski mechanik, wynalazca (ur. 1786)
• 1890 – Julius Dinder, polski duchowny katolicki pochodzenia niemieckiego, prymas Polski (ur. 1830)
• 1904 – Marta Wiecka, błogosławiona katolicka ze zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia.
• 1912 – Wilbur Wright, amerykański konstruktor samolotów, pilot (ur. 1867)
• 1917 – Johann Hunsdorfer (senior), spiskoniemiecki przewodnik tatrzański (ur. 1850)
• 1918 – Gieorgij Plechanow, rosyjski rewolucjonista, teoretyk marksizmu (ur. 1856)
• 1925 – Antoni Brynk, polski generał, lejtnant rosyjskiej marynarki wojennej (ur. 1850)
• 1938 – Miguel Fleta, hiszpański śpiewak operowy (tenor) (ur. 1893)
• 1943 – Bolesław Miciński, polski filozof, pisarz, krytyk literacki, historyk sztuki (ur. 1911)
• 1946 – Louis Slotin, kanadyjski fizyk, chemik, uczestnik Projektu Manhattan (ur. 1910)
• 1951 – Hermann Broch, austriacki pisarz (ur. 1886)
• 1954 – Stanisław Jurkiewicz, polski prawnik, polityk, minister (ur. 1884)
• 1957 – Bolesław Cybis, polski malarz, rzeźbiarz (ur. 1895)
• 1960 – Borys Pasternak, rosyjski pisarz (ur. 1890)
• 1964 – Leó Szilárd, amerykański fizyk pochodzenia węgierskiego (ur. 1898)
• 1966 – Wäinö Aaltonen, fiński rzeźbiarz (zm. 1894)
• 1967 – Claude Rains, angielski aktor (ur. 1889)
• 1971 – Marcel Dupré, francuski organista, kompozytor (ur. 1886)
• 1972 – Michał Kryspin Pawlikowski, polski pisarz, felietonista (ur. 1893)
• 1981 – Ziaur Rahman, bangijski polityk i wojskowy, prezydent Bangladeszu (ur. 1936)
• 1992:
  • Karl Carstens, niemiecki polityk, prezydent Niemiec (ur. 1914)
  • Antoni Zygmund, amerykański matematyk pochodzenia polskiego (ur. 1900)
• 1994 – Agostino Di Bartolomei, włoski piłkarz (ur. 1955)
• 1995 – Małgorzata Hillar, polska poetka (ur. 1926)
• 1998 – Zbigniew Bielski, polski aktor (ur. 1946)
• 2002 – Walter Laird, tancerz (ur. 1920)
• 2004 – Rafał Kurmański, polski żużlowiec (ur. 1982)
• 2005 – Tomasz Pacyński, polski pisarz fantasy i fantastyki naukowej (ur. 1958)
• 2006:
  • Hladnik Boštjan, słoweński reżyser filmowy (ur. 1929)
  • Shōhei Imamura, japoński reżyser filmowy (ur. 1926)
• 2006 – Bill Kovacs, amerykański filmowiec, pionier komputerowej animacji (ur. 1949)
• 2007 – Cacho Tirao, argentyński gitarzysta (ur. 1940)
• 2008:
  • Lorenzo Odone, amerykański pierwowzór bohatera filmu Olej Lorenza (ur. 1978)
  • Boris Szachlin, radziecki gimnastyk (ur. 1932)
• 2009:
  • Krystyna Borowicz, polska aktorka (ur. 1923)
  • Luís Cabral, gwinejski polityk, prezydent Gwinei Bissau (ur. 1931)
  • Efraim Kacir, izraelski polityk, prezydent Izraela (ur. 1916)
  • Waldemar Matuška, czeski piosenkarz (ur. 1932)
• 2010:
  • Pat Evison, nowozelandzka aktorka (ur. 1924)
  • Peter Orlovsky, amerykański poeta (ur. 1933)
• 2011:
  • Rickard Bruch, szwedzki lekkoatleta, dyskobol, medalista olimpijski (ur. 1946)
  • Marek Siemek, polski filozof, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (ur. 1942)
  • Rosalyn Yalow, amerykańska lekarka, psycholog, laureatka Nagrody Nobla (ur. 1921)
• 2012:
  • Edi Federer, austriacki skoczek narciarski, menedżer (ur. 1955)
  • Andrew Fielding Huxley, brytyjski fizjolog i biofizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1917)