32 Dywizja Piechoty (III Rzesza)

Znak taktyczny dywizji

32 Dywizja Piechoty – niemiecka dywizja z czasów II wojny światowej, sformowana na mocy rozkazu 1 października 1936 roku, miejsce stacjonowania sztabu Koszalin. Stacjonowała w II. Okręgu Wojskowym.

Struktura organizacyjna

• Struktura organizacyjna w sierpniu 1939 roku:
  • 4. pułk piechoty: miejsce postoju sztabu, II. i III. batalionu – Kołobrzeg, I. batalionu – Trzebiatów, rezerwowego batalionu – Dobiegniew;
  • 94. pułk piechoty: miejsce postoju sztabu, II. i III. batalionu – Koszalin, I. i II. rezerwowego batalionu – Szczecinek, I. batalionu zapasowego – Sławno;
  • 96. pułk piechoty: miejsce postoju sztabu, I. i III. batalionu – Piła, II., I. i II. rezerwowego batalionu – Wałcz;
  • 32. pułk artylerii: miejsce postoju sztabu, II. dywizjonu – Wałcz, I. dywizjonu – Koszalin, III. dywizjonu – Szczecinek;
  • I. dywizjon 68. pułku artylerii ciężkiej: miejsce postoju – Białogard;
  • 2. batalion saperów: miejsce postoju – Szczecin Podjuchy;
  • 32. dywizjon przeciwpancerny: miejsce postoju – Kołobrzeg;
  • 32. dywizjon łączności: miejsce postoju – Gryfice;
  • 32. dywizjon pomiarowy: miejsce postoju – Białogard;
• Struktura organizacyjna w styczniu 1940 roku:

4., 94. i 96. pułk piechoty, 32. pułk artylerii, I./68. pułk artylerii ciężkiej, 32. batalion saperów, 32. dywizjon rozpoznawczy, 32. dywizjon przeciwpancerny, 32. dywizjon łączności, 32. polowy batalion zapasowy;

• Struktura organizacyjna we wrześniu 1943 roku:

4., 94., 96. pułk grenadierów, 32. pułk artylerii, I./68. pułku artylerii ciężkiej, 32. batalion saperów, 32. batalion fizylierów, 32. dywizjon przeciwpancerny, 32. dywizjon łączności, 32. polowy batalion zapasowy;

• Struktura organizacyjna w grudniu 1944 roku:

4., 94., 96. pułk grenadierów, 32. pułk artylerii, 32. batalion saperów, 32. dywizjon przeciwpancerny, 32. dywizjon łączności, 32. polowy batalion zapasowy;

Dowódcy

• Generalleutnant Nikolaus von Falkenhorst 6.X.1936 – 19.VII.1938
• Generalleutnant Franz Böhme 19.VII.1938 – 1.X.1939
• Generalmajor Eccard Freiherr von Gablenz 1.X.1939 – 1.XII.1939
• Generalleutnant Franz Böhme 1.XII.1939 – 1.VI.1940
• Generalleutnant Wilhelm Bohnstedt 15.VII.1940 – 1.III.1942
• Generalleutnant Karl Herenkamp 1.III.1942 – 1.VI.1942
• Generalleutnant Wilhelm Wegener 1.VI.1942 – 27.VI.1943
• Generalmajor Alfred Thielmann 27.VI.1943 – 16.VIII.1943
• Generalleutnant Wilhelm Wegener 16.VIII.1943 – 12.IX.1943
• Generalleutnant Hans Böckh – Behrens 12.IX.1943 – 1.II.1944
• Generalmajor Franz Schliper 1.II.1944 – 1.VI.1944
• Generalleutnant Hans Böckh – Behrens 1.VI.1944 – VIII.1944
• Generalmajor Georg Kroßmala VIII.1944 – VIII.1944
• Generalleutnant Hans Böckh – Behrens VIII.1944 – 8.V.1945

Szlak bojowy

W pierwszych dniach trwania wojny dywizja prowadziła walki w Korytarzu Pomorskim. Po pokonaniu polskich sił w Borach Tucholskich przechodzi przez Wisłę na południe od Chełmży i rozpoczyna pościg prawym brzegiem Wisły w stronę Modlina i Warszawy. Przeprawia się przez Drwęce pod Golubiem. Narew przechodzi w rejonie m. Dębe. Uczestniczy w ataku na Pragę. Przez dwa miesiące pełni rolę oddziału okupacyjnego w Generalnym Gubernatorstwie i w grudniu przerzucona na front zachodni w obszar Eifel.

Z obszaru na południe od Prüm naciera i przełamuje belgijskie umocnienia w Ardenach, Mozę przechodzi w rejonie Give. Dalej prowadzi walki przez Ohain w stronę Cambrai. Walczy w rejonie La Basse i Lille. Po krótkim odpoczynku uczestniczy w drugiej fazie ataku. Przełamuje w bitwie nad Sommą front francuski pod Bary i rozpoczyna walki pościgowe w stronę Sekwany, którą forsuje w rejonie Roven i dalej naciera w stronę Loary, którą osiąga w rejonie Nantes. Tu dywizję zastaje zawieszenie broni. Po zakończeniu walk, w ramach przygotowań do Operacji Lew Morski (niem. Unternehmen Seelöwe), rozpoczyna służbę okupacyjną na wybrzeżu Kanału na półwyspie Cotentin.

W październiku 1940 roku zostaje przerzucona do Prus Wschodnich. Pełni tam funkcję sił osłonowych. 22 czerwca 1941 roku z rejonu Gołdapi o godzinie 3.05 artyleria dywizyjna rozpoczyna krótkie ale bardzo intensywne wsparcie ogniowe. Grupy szturmowe złożone z saperów i piechurów przełamują sowieckie graniczne umocnienia. O godzinie 6 do sztabu Grupy Armii Północ (niem. Heeresgruppe Nord) dociera meldunek od dowódcy pomorskiej dywizji informujący o włamaniu się w nieprzyjacielski teren, dywizja znajdowała się w lesie 5 kilometrów na wschód od Vistytis. Naciera w stronę Niemna, który pokonuje w rejonie Kowna. Dalej w niemiłosiernym upale i w kurzu pomorscy piechurzy nacierają w stronę Wilii i Dźwiny. Dywizja jest skrzydłową jednostką 16. Armii i całej Grupy Armii. Już w pierwszych dniach lipca zarysowuje się duża luka miedzy II. KA 16. Armii a V. KA z 3. Gr.Panc. W tą lukę Niemcy wprowadzają 206. wschodniopruską, 251. wirtembersko-turyńską oraz 253. nadreńską Dywizję Piechoty. Dywizja w bardzo trudnym terenie naciera w ogólnym kierunku (północny wschód) na Chomel. W sierpniu podczas bitwy o Starą Russę po raz pierwszy toczy walki obronne. Ostatnim wysiłkiem żołnierze podejmują natarcie na wschód przez Molwotitzy i Diemiańsk docieraja do jeziora Welje i Seliger. Tu dywizja zajmuje na Wyżynie Wałdajskiej pozycje obronne. Do końca roku prowadzi walki pozycyjne. W styczniu 1942, roku Rosjanie rozpoczęli ofensywę, która doprowadziła do zamknięcia w kotle demianskim znacznych niemieckich sił (12., 30., 32., 123. i 290. Dywizji Piechoty oraz Dywizji Piechoty zmotoryzowanej SS Totenkopf). W kotle, mimo fatalnych warunków pogodowych, niedoboru w zaopatrzeniu, braku ciepłej odzieży, pomorscy żołnierze cały czas znajdują się na pierwszej linii walk, zajmują wschodni rant oparty o zachodni brzeg jeziora Welje. Wiosną 1942 od strony Starej Russy rozpoczyna się deblokada kotła (Operacja Sznurowa drabinka), która przynosi zamierzony skutek. Ale wycofanie wycieńczonych oddziałów nie następuje i 32. Dywizja Piechoty na swoich pozycjach trwa jeszcze do końca lutego 1943 roku, kiedy wreszcie rozpoczyna się operacja opuszczenia występu demianskiego. Dywizja jest odświeżana i prowadzi walki pozycyjne nad rzeką Łować. Na początku listopada 1943 Rosjanie rozpoczęli ofensywę w rejonie Newla w wyniku niekorzystnej sytuacji, przerzucono tam 32. Dywizję Piechoty. W styczniu 1944 roku rozpoczyna się ogólny odwrót Grupy Armii Północ, który pomorskich grenadierów prowadzi przez Połock, Kowalki w obszar na południe od Pskowa. Dywizja jest wyciągnięta z pierwszej linii w celu odświeżenia i zostaje rezerwą Grupy Armii Północ w rejonie Ostrowa.

W lipcu 1944 roku Armia Czerwona rozpoczyna wielką ofensywa przeciwko Grupie Armii Północ, grenadierzy pomorscy toczą ciężkie, uporczywe walki odwrotowe i w sierpniu osiągają Madohn oraz Walk. Angażują się w walki obronne na linii Segewold ale mimo uporu ulegają czerwonoarmistom i wycofując się przez Rygę docierają do Kurlandii. W obronie ziemi kurlandzkiej, 32. Dywizja Piechoty uczestniczy na wszystkich odcinkach trzech bitew kurlandzkich. W styczniu 1945 roku zostaje zluzowana i przeniesiona do Lipawy, z której statkami zostaje ewakuowana do Gdańska. Pośpiesznie odświeżona zostaje skierowana na odcinek między Jastrowiem a Camin. W zawziętych walkach wycofuje się na północ przez linię kolejową Bärenwald – Konitz (Chojnice) dalej odwrót prowadzi przez niemiecko-polską granicę w stronę Gdyni trakcie walk o Gdynię, dywizja jako zwarta jednostka przestaje istnieć, poszczególne grupy walczą na Kępie Oksywskiej. Cześć żołnierzy ewakuuje się na Hel. Tam zastaje ich zawieszenie broni a później informacja, że 9 maja 1945 roku Wehrmacht skapitulował.

Bibliografia

• Grzelak Czesław, Stańczyk Henryk Kampania polska 1939 roku; Warszawa 2005; ISBN 83-7399-169-7;
• Haupt Werner, Die deutchen Infanterie Division b.m.w i b.d.w; ISBN 3-89555-274-7;
• Haupt Werner Kurlandia. Die vergessene Heeresgruppe 1944/45.; ISBN 978-3-89555-527-5;
• Haupt Werner Demjansk 1942. Ein Bollwerk im Osten; ISBN 978-3-89555-525-1;
• Jurga Tadeusz, Obrona Polski 1939, Warszawa 1990; ISBN 83-211-1096-7;
• Stahl Friedrich, Heereseinteilung 1939. Gliderung, Standorte und Kommandeure sämtlicher Einheiten des Friedensheeres am 3.1.1939 und die Kriegsliederung vom 1.9.1939; ISBN 978-3-89555-338-7, ISBN 3-89555-338-7;
• Sawicki Tadeusz, Niemieckie wojska lądowe na froncie wschodnim czerwiec 1944-maj 1945 (struktura); Warszawa 1987; ISBN 83-01-06556-7;
• Schramm Percy Ernst, Kriegstagebuch des Oberkommandos der Wehrmacht 8 vol.; ISBN 3-8289-0525-0;