36 Specjalny Pułk Lotnictwa Transportowego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
36 Specjalny Pułk Lotnictwa Transportowego
Logo SPLT.jpg
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945-02-2525 lutego 1945
Rozformowanie 2011-12-3131 grudnia 2011
Nazwa wyróżniająca Obrońców Warszawy
Tradycje
Święto 25 lutego[1]
Dowódcy
Pierwszy ppłk pil. J. Krasnoszczakow
Ostatni płk pil. Mirosław Jemielniak
Organizacja
Numer JW 2139
Dyslokacja 1 Baza Lotnicza w Warszawie
Podporządkowanie Dowództwo Sił Powietrznych
Rodzaj wojsk Wojska lotnicze
Rodzaj sił zbrojnych POL Wojska Lotnicze.svg Siły Powietrzne
Tu-154M nr boczny 101 na lotnisku w Zagrzebiu (2010 rok)
Tu-154M nr boczny 102 podczas podejścia do lądowania na lotnisku w Gdyni
Jak-40, 36 SPLT na lotnisku Okęcie
W-3P Sokół 36 SPLT
Mi-8 36 SPLT
Samoloty 36 SPLT na Okęciu, dwa wycofane Jaki i dwa Tupolewy (zdjęcie z 2007 roku)

36 Specjalny Pułk Lotnictwa Transportowego im. Obrońców Warszawy (36 splt) – oddział lotnictwa transportowego Sił Powietrznych.

Jednostka powstała 25 lutego 1945 roku na mocy rozkazu Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego. Pułk był odpowiedzialny za loty krajowe i zagraniczne najważniejszych osób w państwie (Prezydent RP, Prezes Rady Ministrów, Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałek Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, członków Rady Ministrów); dysponentem lotniczych środków transportu przeznaczonych do przewozu osób o statusie VIP była Kancelaria Prezesa Rady Ministrów[2]. JW 2139 realizowała także transport powietrzny na rzecz MON i podległych mu jednostek organizacyjnych, np. dowództw rodzajów sił zbrojnych RP. Z samolotów i śmigłowców pułku wielokrotnie korzystały głowy innych państw, politycy z całego świata, znane osobistości kultury i sportu, ewakuowani z zagranicy obywatele RP i ratownicy wysyłani z pomocą za granicę. Miejscem bazowania jednostki był wojskowy port lotniczy Warszawa-Okęcie. Święto Pułku jest obchodzone 25 lutego. Jednostka podlegała Dowództwu Sił Powietrznych, wchodziła w skład Sił Powietrznych. W grudniu roku 2011 został rozwiązany.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • 25 lutego 1945 roku na mocy rozkazu Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego przystąpiono do formowania 6 Samodzielnej Eskadry Transportowej na bazie Specjalnej Eskadry Lotniczej „OsNaz”, która dała początek przyszłej 36 SPLT.
  • W 1946 roku wyżej wymieniona jednostka wojskowa zmieniła nazwę na Rządową Eskadrę Transportową.
  • 8 marca 1947 roku Eskadra została przemianowana na Specjalny Pułk Lotniczy, składający się z dwóch eskadr: transportowej i łącznikowej.
  • Kolejna reorganizacja miała miejsce w 1951 roku, kiedy to pułk został powiększony o Samodzielną Eskadrę Aerofotogrametryczną.
  • 1 kwietnia 1974 roku pułk przeszedł na nowy etat, zmieniając nazwę na 36 Specjalny Pułk Lotnictwa Transportowego.
  • 25 lutego 1995 roku wręczono pułkowi nowy sztandar, a decyzją ministra obrony narodowej nr 23/MON z 24 lutego 1995 pułk przejął tradycje bojowych formacji lotniczych z okresu II Rzeczypospolitej oraz II wojny światowej[3].
  • 25 lutego 2006 roku decyzją ministra obrony narodowej nadano mu nazwę wyróżniającą „Obrońców Warszawy” oraz wprowadzono decyzją ministra obrony narodowej nr 427/MON z 27 grudnia 2005 roku nowy wzór odznaki pamiątkowej[3].
  • 23 lutego 2007 roku w salach Muzeum Powstania Warszawskiego dokonano uroczystego przeniesienia insygniów Orderu Wojennego Virtuti Militari 301 Dywizjonu Bombowego „Ziemi Pomorskiej” im. Obrońców Warszawy na sztandar pułku[3].
  • 4 sierpnia 2011 Minister Obrony Narodowej, Tomasz Siemoniak, w obecności Premiera, Donalda Tuska ogłosił publicznie, że w ciągu kilku najbliższych dni wyda dokumenty organizacyjno-etatowe dotyczące rozformowania pułku oraz sformowania na jego bazie eskadry lotnictwa transportowego, wyposażonej w śmigłowce [4].
  • Z dniem 31 grudnia 2011 Pułk został rozformowany. Na bazie Pułku oraz 1 Bazy Lotniczej z dniem 1 stycznia 2012 została zorganizowana 1 Baza Lotnictwa Transportowego. W składzie 1 BLT znalazła się Grupa Działań Lotniczych posiadająca sześć śmigłowców Mi-8 i pięć śmigłowców W-3 Sokół[5].
  • 3 stycznia 2012 na wojskowej części Portu Lotniczego Warszawa-Okęcie odbyła się ceremonia pożegnania sztandaru 36 Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego.
  • 13 stycznia 2012 roku sztandar pułku został przekazany do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Wraz ze sztandarem przekazano między innymi proporzec reprezentacji pułku na olimpiadzie Wojsk Lotniczych w 1948 roku oraz akt nadania krzyża Virtuti Militari dla 301 Dywizjonu Bombowego.[6]

Tradycje jednostki[edytuj | edytuj kod]

25 lutego 1995 roku pułk przejął dziedzictwo i tradycje[7][1]:

  • 3 eskadry wywiadowczej (1918-1925),
  • 13 eskadry lotniczej 1 pułku lotniczego (1925-1934)
  • 13 eskadry towarzyszącej 1 pułku lotniczego (1934-1939)
  • 16 i 19 eskadry towarzyszącej 1 pułku lotniczego (1937-1939)
  • 301 Dywizjonu Bombowego Ziemi Pomorskiej (1940-1943)
  • 3 eskadry polskiej 138 dywizjonu do zadań specjalnych RAF (1943)
  • 301 Dywizjonu Bombowego Ziemi Pomorskiej im. Obrońców Warszawy (1944-1946)

Odznaka pułkowa[edytuj | edytuj kod]

Odznaka o wymiarach 30x25 mm posiada kształt złotego trapezu równoramiennego. W centralnej części odznaki przedstawiona jest kula ziemska z naniesioną siatką geograficzną oraz zaznaczonymi konturami kontynentów; oceany polakierowane na niebiesko. W górnej części odznaki sylwetka samolotu pasażerskiego, a w dolnej - biało-czerwona szachownica lotnicza. Na białym polu szachownicy syrenka z herbu Warszawy. Odznakę zaprojektował Leszek Kamiński[1]

Dowódcy[edytuj | edytuj kod]

  • ppłk pil. J. Krasnoszczakow
  • ppłk pil. M. Choroszajłow
  • ppłk pil. I. Tarasow (listopad 1944-sierpień 1946)
  • mjr/ppłk pil. Michał Jakubik (18 listopada 1947-grudzień 1948)
  • płk pil. Stanisław Basow grudzień 1948–lipiec 1957
  • płk dypl. pil. Władysław Miniach (lipiec 1957-1 lutego 1973)
  • płk dypl. pil. Stanisław Czarny (1 lutego 1973-11 listopada 1986)
  • płk dypl. pil. Robert Latkowski (11 listopada 1986-5 lutego 1999)
  • płk dypl. pil. Krzysztof Matuszczyk (5 lutego 1999-25 lutego 2003)
  • płk dypl. pil. Tomasz Pietrzak (25 lutego 2003-27 sierpnia 2008)
  • płk dypl. pil. Ryszard Raczyński (25 sierpnia 2008–23 sierpnia 2010)
  • płk mgr inż. pil. Mirosław Jemielniak (23 sierpnia 2010 – 31 grudnia 2011)[8].

Katastrofy i wypadki lotnicze w dziejach pułku[edytuj | edytuj kod]

28 lutego 1973 w okolicach lotniska w Szczecinie rozbił się powracający z Warszawy rządowy samolot Antonow An-24W noszący numer 012. W katastrofie zginęło 18 osób, wszyscy którzy byli na pokładzie.

4 grudnia 2003 pod Piasecznem rozbił się helikopter Mi-8 z premierem Leszkiem Millerem na pokładzie; kilka osób zostało ciężko rannych.

10 kwietnia 2010 w Smoleńsku w Rosji uległ katastrofie Tu-154M (numer boczny 101); w wyniku katastrofy zginęło 96 osób.

Flota[edytuj | edytuj kod]

  • Samoloty[9]:
  • Śmigłowce[9]:
    • Mi-8 (numer boczny: 620, data produkcji: 1973)
    • Mi-8 (numer boczny: 630, data produkcji: 31 maja 1977)
    • Mi-8 (numer boczny: 631, data produkcji: 1 lipca 1977)
    • Mi-8 (numer boczny: 633, data produkcji: 23 września 1977)
    • Mi-8 (numer boczny: 634, data produkcji: 9 września 1977)
    • Mi-8 (numer boczny: 636, data produkcji: 14 lipca 1977)
    • Mi-8 (numer boczny: 660, data produkcji: 31 marca 1983)
    • PZL W-3 Sokół (numery boczne: 504, data produkcji: 23 maja 1993)
    • PZL W-3 Sokół (numery boczne: 0618, data produkcji: nieznana)
    • PZL W-3 Sokół (numery boczne: 0619, data produkcji: nieznana)
    • PZL W-3 Sokół (numery boczne: 0915, data produkcji: nieznana)
    • PZL W-3 Sokół (numery boczne: 0916, data produkcji: nieznana)
    • Bell 412 (numer boczny: 02, data produkcji: 1 maja 1991)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Zdzisław Sawicki [i inni]: Mundur i odznaki Wojska Polskiego. Czas przemian. s. 153-154.
  2. Oświadczenie ministra Jacka Sasina (pol.). prezydent.pl, 2010-04-28. [dostęp 2010-07-16].
  3. 3,0 3,1 3,2 Krzysztof Komorowski: Kronika Wojska Polskiego 2007. s. 49.
  4. 36. pułk specjalny został zlikwidowany rmf24.pl, 4 sierpnia 2011 [dostęp 2011-08-04]
  5. Informacja na stronach internetowych MON. Ostatni dostęp: 2011-12
  6. Sztandar 36 Specjalnego Pułku Transportowego w Muzeum Wojska Polskiego, www.muzeumwp.pl dostęp 19-03-2012
  7. Decyzja nr 231/MON 1995 roku
  8. fakty.interia.pl: Płk Jemielniak nowym dowódcą 36. specpułku. fakty.interia.pl, 2010-11-08. [dostęp 2010-11-08].
  9. 9,0 9,1 Dane za: Polska Zbrojna, nr 29 (547) z 15 lipca 2007, str. 19

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]