3 Pomorska Dywizja Piechoty
| 3 Dywizja Piechoty | |
| Historia | |
| Państwo |  Polska |
| Sformowanie | 1944 |
| Rozformowanie | 1962 |
| Nazwa wyróżniająca | Pomorska |
| Patron | Romuald Traugutt |
| Tradycje | |
| Nadanie sztandaru | 30 maja 1944[1] |
| Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały | 3 Pomorska Dywizja Zmechanizowana 3 Brygada Zmechanizowana |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | gen. bryg. Stanisław Galicki |
| Ostatni | płk Jan Piróg |
| Działania zbrojne | |
| Bitwa o Kołobrzeg | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Lublin |
| Podporządkowanie | 1 Armia Wojska Polskiego Lubelski Okręg Wojskowy Warszawski Okręg Wojskowy |
| Rodzaj wojsk | piechota |
| Rodzaj sił zbrojnych | Wojska lądowe |
| Skład | 7 pułk piechoty 8 pułk piechoty 9 pułk piechoty 3 pułk artylerii lekkiej |
3 Pomorska Dywizja Piechoty im. Romualda Traugutta (3 DP) - związek taktyczny piechoty ludowego Wojska Polskiego.
Sformowana w Sielcach w 1944. Weszła w skład 1 Armii WP. W sierpniu 1944 walczyła na przyczółku warecko-magnuszewskim. W styczniu 1945 uczestniczyła w walkach o Warszawę, zdobyła Bydgoszcz, przełamywała Wał Pomorski w rejonie Jastrowia oraz brała udział w wyzwalaniu Kołobrzegu . Szlak bojowy zakończyła walkami na polach Brandenburgii.
Rozkazem Nr 078 Naczelnego Dowództwa Armii Czerwonej z dnia 4 maja 1945 r. otrzymała nazwę wyróżniającą "Pomorska" [2].
Rozkazem ND WP nr 130 z 21.05.1945 została odznaczona Krzyżem Grunwaldu II kl.
Sztab dywizji stacjonował pierwotnie w Zamościu, a potem w Lublinie. W 1962 przeformowana na 3 Dywizję Zmechanizowaną.
Spis treści |
[edytuj] Formowanie
Dywizję formowana została w Sielcach w okresie styczeń - marzec 1944 na podstawie rozkazu Nr 95 dowódcy 1 Korpusu Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR z 27 grudnia 1943 według etatów Nr 04/500-04/215. Od 16 marca 1944 weszła w skład 1 Armii Polskiej w ZSRR.
26 marca 1944 żołnierze dywizji złożyli w m. Lebowo n. Oką uroczystą przysięgę wojskową[1].
[edytuj] Skład organizacyjny
- Dowództwo 3 Dywizji Piechoty im. Romualda Traugutta
- 7 Kołobrzeski Pułk Piechoty
- 8 Bydgoski Pułk Piechoty
- 9 Zaodrzański Pułk Piechoty
- 3 pułk artylerii lekkiej (od maja 1945 roku przemianowany na 5 pułk artylerii lekkiej)
- 3 Samodzielny Dywizjon Przeciwpancerny
- Pluton Dowodzenia Dowódcy Artylerii
- 3 Samodzielny Szkolny Batalion Piechoty
- 4 Samodzielny Batalion Saperów
- 3 Samodzielna Kompania Zwiadowcza
- 3 Samodzielna Kompania Łączności
- 3 Samodzielny Batalion Sanitarny
- 3 Szpital ( Ambulans ) Weterynaryjny
- 3 Samodzielna Kompania Chemiczna
- 3 Samodzielna Kompania Samochodowo-Transportowa
- Ruchomy Warsztat Taborowo-Mundurowy
- 3 Piekarnia Polowa
- 1942 Kasa Polowego Banku Polskiego
- Oddział Informacji Dywizji
- 2930 Wojskowa Stacja Pocztowa
[edytuj] Działania bojowe
W styczniu 1944 3 Dywizja Piechoty przegrupowana została w rejon Smoleńska , gdzie weszła w skład 1 Armii WP. W jej składzie uczestniczyła w wyzwoleniu ziem polskich oraz w operacji berlińskiej.
Szlak bojowy rozpoczęła od walk na przyczółku warecko-magnuszewskim w sierpniu 1944.
Niosąc we wrześniu 1944 pomoc powstańczej Warszawie, walczyła na przyczółku przy ul. Solec (z 873 żołnierzy, którzy przeprawili się na lewy brzeg Wisły, zginęło 485).
W styczniu 1945 uczestniczyła w walkach o Warszawę, zdobyła Bydgoszcz, przełamała Wał Pomorski w rejonie Jastrowia oraz brała udział w wyzwalaniu Kołobrzegu [1].
Po ustawieniu słupów granicznych nad Odrą, dywizja zakończyła szlak bojowy walkami na polach Brandenburgii. 4 maja osiągnęła Neuwerder[1].
W końcu maja 1945 jednostki 3 Dywizji Piechoty rozpoczęły drogę powrotną do kraju .
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
[edytuj] Sztandar dywizji
Sztandar dywizyjny ufundowany został przez Związek Patriotów Polskich i wreczony 30 maja 1944 roku w Przebrażu koło Kiwerc. W czasie uroczystości gen. Zygmunt Berling wręczył sztandar gen. Stanisławowi Galickiemu. Dowódca dywizji złożył w imieniu żołnierzy przyrzeczenie: "Przyrzekam, że sztandar ten nigdy nie wypadnie z naszej ręki...". W uroczystości wzięła udział delegacja KRN[3].
Opis sztandaru:
Płat o wymiarach 101 x 92 cm, obszyty z trzech stron żółtą frędzlą, przymocowany do drzewca za pomocą pręta stalowego i dziewięciu kółek. Drzewce z jasnego, politurowanego drewna z dwóch części skręcanych za pomocą okuć stalowych. Głowica w kształcie orła wspartego na cokole skrzynkowym z napisem: "3 Dywizja Piechoty im. R. Traugutta". Wstążka Orderu Krzyża Grunwaldu przyszyta przy płacie sztandaru[3].
Strona główna:
Czerwony krzyż kawalerski, pola między ramionami krzyża białe. Pośrodku aplikowany i haftowany białą nicią orzeł w otoku wieńca laurowego. Wieniec aplikowany z żółtego jedwabiu i haftowany żółtym i brązowym jedwabiem. Na ramionach krzyża haftowane białą nicią napisy: "HONOR I OJCZYZNA" i "ZA NASZĄ I WASZĄ WOLNOŚĆ". Na białych polach haftowane ponad gałązkami lauru białą nicią cyfry i inicjały pułków wchodzących w skład dywizji: "7 P.P."; "8 P.P."; „9 P.P." i "3 P.A.L."[3].
Strona odwrotna:
Czerwony krzyż kawalerski. Poła między ramionami krzyża białe. Pośrodku, na aplikowanym białym kole, haftowana podobizna Romualda Traugutta, w otoku wieńca laurowego, haftowanego jak na stronie głównej. Pod wizerunkiem, w półokrąg, haftowany białą nicią napis: "3 DYWIZJA PIECHOTY IM. R. TRAUGUTTA". Na dwu białych polach haftowane białą nicią daty: "1863"; "1944.26.III" [4] oraz gałązki laurowe[3].
[edytuj] Okres powojenny
W czerwcu 1945 roku po zakończeniu służby okupacyjnej w Niemczech dywizja powróciła do kraju. Weszła w podporządkowanie Okręgu Wojskowego Lublin. Jej sztab rozlokował się w Lublinie. Wojska dywizji zostały wykorzystane do walki ze zbrojnym podziemiem (w tym do walki z UPA).
W związku z ogólną reorganizacją Wojsk Polskiego Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 046/Org. z 27 lutego 1946, Dowódca Okręgu Wojskowego Nr VII - do dnia 31 marca 1946 przeniósł dywizję istniejącą według etatów 04/500 - 04/512 - na etaty Nr 2/50 - 2/56 o stanie osobowym 5197 wojskowych i 35 kontraktowych. Część "wojennych" oddziałów rozformowano (m.in. batalion szkolny, kompanię zwiadu, batalion sanitarny).
Od 26 lutego do 14 czerwca 1946 Dywizja Piechoty ponownie przystąpiła do akcji przesiedlania ludności ukraińskiej z powiatu Tomaszów Lubelski.
W połowie czerwca 1946 dowództwo i sztab 3 DP, wspólnie z pododdziałami dowodzenia, dyslokowano z Lublina do Zamościa.
Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 0208/Org. z 22 listopada 1946 przeformowano dywizję na nowe etaty DP typu B (5015 wojskowych i 51 pracowników kontraktowych). Zmniejszono stan osobowy pułków piechoty z 1310 żołnierzy do 1249 żołnierzy. Korekty etatów dokonano rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 052/Org. z 17 lutego 1947 (4500 żołnierzy)
W celu wprowadzenia jednolitej struktury organizacyjnej w dywizjach piechoty WP rozkazem Dowódcy Wojsk Lądowych z 30 października 1948 przeprowadzono reorganizację 3 Dywizji Piechoty przenosząc ją na nowe etaty Nr 2/76 , 2/77 , 2/78 , 2/79 , 2/80 i 2/81 (o stanie osobowym 3697 wojskowych i 25 kontraktowych).
Na podstawie rozkazu Nr 0046/Org. Ministra Obrony Narodowej z 30 marca 1949 dowódca 3 DP przekazał dowódcy 14 DP 9 Pułk Piechoty z Hrubieszowa, a od 14 DP przyjął 45 Pułk Piechoty z Siedlec.
Rozkazem MON Nr 0200/Org. z 14 września 1949 przeformowano 3 Dywizję Piechoty na nowe etaty Nr 2/94 do 2/99 (4050 wojskowych i 28 pracowników kontraktowych). W tym samym czasie sztab dywizji i 20 bł powrócił z Zamościa do Lublina (ul. Uniwersytecka 3).
awers
Rozkazem MON Nr 0099/Org. z 2 września 1950 nakazano przeformować dywizję na etat Terytorialnej Dywizji Piechoty. Już w marcu 1951 zrezygnowano z tego zamiaru i przeniesiono dywizję na etaty dywizji piechoty typu B "konna mała"[5].
Jesienią 1952 dywizja przyjęła w podporządkowanie z rozwiązywanej 25 DP 83 Pułk Piechoty z Chełma. W krótkim czasie 83 pp jednak rozwiązano.
W połowie lat 50. sztab dywizji przedyslokowano z Lublina do Siedlec, by kilka lat później powrócić do Lublina. Jednocześnie rozkaz MON Nr 0026/Org. z 4 września 1956 rozformowuje dywizyjny batalion łączności, a nakazuje przyjąć w podporządkowanie lubelski 53 Batalion Łączności rozformowywanego 9 KA.
W kolejnych latach miały miejsce różne drobne przekształcenia organizacyjne. Jedno z ostatnich, wykonane Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego WP Nr 023/Org. z 7 marca 1962 przeformowało dywizję na etaty nr 5/323 - 5/337 skadrowanej DZ o stanie osobowym 2237 żołnierzy i 68 pracowników cywilnych.
[edytuj] Skład i rozmieszczenie (1949)
dowództwo - Zamość
- 7 pułk piechoty - Lublin
- 8 pułk piechoty - Zamość
- 9 pułk piechoty - Hrubieszów
- 5 pułk artylerii lekkiej - Chełm
- 3 dywizjon artylerii przeciwpancernej - Lublin
- 4 batalion saperów - Zamość
[edytuj] W składzie 9 Korpusu Armijnego
Dowództwo - Lublin
- 7 pułk piechoty - Lublin
- 8 pułk piechoty - Hrubieszów
- 45 pułk piechoty - Siedlce
- 5 pułk artylerii lekkiej - Chełm
- 3 dywizjon artylerii przeciwpancernej - Hrubieszów
- 18 dywizjon artylerii przeciwlotniczej - Lublin
- 20 batalion łączności - Lublin
- 4 batalion saperów - Tomaszów Maz.
[edytuj] Dowódcy
- gen. bryg. Stanisław Galicki (1 I - 1 XI 1944)
- gen. bryg. Stanisław Zajkowski (1 XI 1944 - X 1945)
- płk Władysław Mikołajczak (cz.p.o. X 1945 - I 1946)
- gen. bryg. Mieczysław Melenas (I 1946 - I 1948)
- płk Leon Sikorski (I - VII 1948)
- ppłk/płk Wilhelm Stanisław Zitta (VII - X 1948)
- płk Narcyz Rudziński (XI 1948 - XII 1949)
- płk Józef Bielecki (I 1950 - VII 1951)
- płk Dymitr Szarówka (VII - IX 1950)
- płk Wacław Zwierzański (IX 1951 - XII 1953)
- płk Michał Pazowski (I 1954 - XII 1955)
- płk Jan Piróg (XII 1955 - XI 1956)
- płk Jan Wyderkowski (XI 1956 - I 1958)
- płk dypl. Florian Siwicki (I 1958 - III 1961)
- płk Jan Piróg (III 1961 - III 1962)
[edytuj] Tradycje
Obecnie tradycje 3 Dywizji Piechoty Legionów kontynuuje 3 Brygada Zmechanizowana Legionów im. Romualda Traugutta z Lublina, wchodząca w skład 1 Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Tadeusza Kościuszki.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny s. 136 - 139
- ↑ Rozkaz ogólny Nr 0188 dowódcy 1 armii WP z dnia 6 maja 1945 r. o odznaczeniu i nadaniu miana przez Radę Najwyższą ZSRR związkom i jednostkom 1 armii WP.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Wanda Bigoszewska: Sztandary ludowego Wojska Polskiego 1943 - 1974. s. 38 - 40.
- ↑ data przysięgi dywizji
- ↑ Jerzy Kajetanowicz: Polskie wojska lądowe 1945-1960.... s. 149.
[edytuj] Bibliografia
- Wanda Bigoszewska, Henryk Wiewióra: Sztandary ludowego Wojska Polskiego 1943 - 1974. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1974.
- Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 1, Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego : formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek piechoty. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej Warszawa 1965
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||
