3 maja jest 123. (w latach przestępnych 124.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 242 dni.
- Imieniny obchodzą: Aleksander, Alodia, Antonina, Diodor, Diodora, Juwenalis, Leonia, Maria, Mariola, Maura, Piotr, Świętosława, Teodul, Teodulf, Tymoteusz, Wirzchosława i Wiola.
- Japonia – Święto Konstytucji (Kenpo Kinenbi)
- Kościół Starokatolicki Mariawitów w RP: Podwyższenie Krzyża Świętego (Uroczystość Znalezienia Krzyża Świętego)[1]
- Litwa – Święto Narodowe Trzeciego Maja
- Międzynarodowe:
- Polska – Święto Narodowe Trzeciego Maja (dzień wolny od pracy)
- Wspomnienia i święta Kościoła katolickiego[4][5]:
Wydarzenia w Polsce [edytuj]
Wydarzenia na świecie [edytuj]
- 996 – Grzegorz V został papieżem.
- 1241 – W czasie walk o władzę w Lombardii flota cesarza niemieckiego Fryderyka II Hohenstaufa pokonała flotę papieską w bitwie koło wyspy Montecristo.
- 1270 – Stefan V został królem Węgier.
- 1469 – Jerzy z Podiebradów został w Ołomuńcu koronowany na króla Czech.
- 1481:
- 1491 – Władca Konga Nzinga Nkuwu został ochrzczony przez Portugalczyków i przyjął imię Jan I.
- 1497 – Poświęcono klasztor Certosa di Pavia we Włoszech.
- 1512 – Rozpoczął się Sobór laterański V.
- 1515 – Portugalski żeglarz, odkrywca i zdobywca Alfonso de Albuquerque zajął wyspę Ormuz w Zatoce Perskiej.
- 1621 – Angielski filozof, prawnik i polityk Francis Bacon został oskarżony o korupcję i pozbawiony stanowiska Lorda Kanclerza.
- 1645 – Wojna trzydziestoletnia: wojska szwedzkie rozpoczęły oblężenie Brna.
- 1715 – Miało miejsce pierwsze od 1140 roku całkowite zaćmienie Słońca widoczne w Londynie, obserwowane i badane przez Edmunda Halleya.
- 1720 – Fryderyk I Heski został koronowany na króla Szwecji.
- 1765 – W Filadelfii założono pierwszą amerykańską szkołę medyczną.
- 1798 – I Legia generała Jana Henryka Dąbrowskiego wkroczyła do Rzymu.
- 1800 – II koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk francuskich nad austriackimi w bitwie pod Stockach.
- 1802 – Waszyngton uzyskał prawa miejskie.
- 1808:
- 1810 – Angielski poeta i dramaturg George Gordon Byron pokonał wpław cieśninę Dardanele w celu udowodnienia prawdziwości mitu o Hero i Leandrze.
- 1815 – Wojna austriacko-neapolitańska: decydujące zwycięstwo wojsk austriackich w bitwie pod Tolentino.
- 1830 – W Anglii rozpoczęła działalność pierwsza regularna kolejowa linia pasażerska.
- 1833 – W Londynie założono Królewskie Towarzystwo Entomologiczne.
- 1837 – Założono Uniwersytet Narodowy im. Kapodistriasa w Atenach (jako Uniwersytet Ottoński).
- 1849 – Wiosna Ludów: w Dreźnie wybuchło powstanie pod wodzą Michaiła Bakunina.
- 1860 – Karol XV został koronowany na króla Szwecji.
- 1963 – Wojna secesyjna: zwycięstwo wojsk Unii w II bitwie pod Fredericksburgiem.
- 1886 – Koniec strajku w fabryce maszyn rolniczych McCormick w Chicago (błędnie podawaną datą jest 1 maja).
- 1887 – W wyniku eksplozji w kopalni węgla kamiennego w Nanaimo w kanadyjskiej prowincji Kolumbia Brytyjska zginęło 150 górników.
- 1891 – Powstał duński klub piłkarski Vejle BK.
- 1899 – W Budapeszcie został założony klub sportowy Ferencvárosi TC.
- 1901 – W wyniku pożaru miasta Jacksonville na Florydzie zginęło 7 osób, zostało zniszczonych 2368 budynków, a około 10 tys. osób straciło dach nad głową.
- 1905 – Założono niemiecki klub piłkarski Arminia Bielefeld.
- 1913 – Wszedł do kin pierwszy pełnometrażowy indyjski film fabularny Raja Harishchandra.
- 1915 – I wojna światowa: Włochy zerwały Trójprzymierze z Niemcami i Austro-Węgrami.
- 1916 – Na dziedzińcu więzienia w Dublinie Brytyjczycy rozstrzelali 16 przywódców powstania wielkanocnego.
- 1919:
- 1920:
- 1921 – Powstała Irlandia Północna.
- 1924 – Założono portugalski klub piłkarski Gil Vicente F.C.
- 1928 – Pod Jinanem w trakcie ekspedycji północnej chińskiego Kuomintangu doszło do bitwy z wojskami japońskimi przysłanymi do ochrony japońskiej osady.
- 1934 – Wszedł do służby największy wówczas na świecie francuski okręt podwodny Surcouf.
- 1935 – Rewda w Rosji uzyskała prawa miejskie.
- 1936 – Front Ludowy wygrał wybory parlamentarne we Francji.
- 1937 – Amerykańska pisarka Margaret Mitchell otrzymała Nagrodę Pulitzera za powieść Przeminęło z wiatrem.
- 1939:
- 1940 – II wojna światowa: polska załoga przejęła brytyjski niszczyciel ORP Garland.
- 1942:
- 1944:
- Premiera filmu Idąc moją drogą.
- U wybrzeży Somalii brytyjskie samoloty uszkodziły bombami głębinowymi niemiecki okręt podwodny U-852, zmuszając go do wynurzenia. Zdobycie dziennika pokładowego okrętu umożliwiło postawienie przed sądem pięciu członków załogi, oskarżonych o zbrodnię wojenną popełnioną na rozbitkach ze storpedowanego 13 marca 1944 roku na Atlantyku greckiego parowca SS Peleus.
- 1945:
- 1946 – W Tokio rozpoczął pracę Międzynarodowy Trybunał Wojskowy dla Dalekiego Wschodu.
- 1947 – W Japonii weszła w życie podyktowana przez generała Douglasa George’a MacArthura nowa konstytucja (tzw. pokojowa).
- 1948:
- 1950 – Zwodowano brytyjski lotniskowiec HMS Ark Royal
- 1952:
- 1953 – Rozpoczęła nadawanie zachodnioniemiecka rozgłośnia radiowa Deutsche Welle.
- 1958 – W San Diego w Kalifornii uruchomiono pierwszy reaktor jądrowy typu TRIGA.
- 1959 – Reprezentant ZSRR Oleg Fiedosiejew ustanowił w Nalczyku rekord świata w trójskoku (16,70 m).
- 1960:
- 1961:
- 1965 – Wojna wietnamska: Kambodża zerwała stosunki dyplomatyczne z USA w związku z rozszerzeniem operacji przeciwko Wietkongowi na terytorium kambodżańskie.
- 1968 – 85 osób zginęło w teksańskim mieście Dawson w katastrofie samolotu pasażerskiego Lockheed L188A.
- 1969:
- 1971 – Walter Ulbricht zrezygnował z funkcji I sekretarza Socjalistycznej Partii Jedności Niemiec (SED). Jego następcą został Erich Honecker.
- 1973 – Sears Tower (obecnie Willis Tower) w Chicago został najwyższym (do linii dachu) budynkiem na świecie (442,3 m), wyprzedzając północną wieżę World Trade Center w Nowym Jorku.
- 1974 – Została założona Portugalska Demokratyczna Partia Pracy (PTDP).
- 1975 – Wszedł do służby lotniskowiec o napędzie atomowym USS Nimitz.
- 1979:
- 1985 – 94 osoby zginęły w wyniku zderzenia samolotu Tu-134A z wojskowym An-26 nad Złoczowem na zachodzie Ukrainy.
- 1986:
- 1988 – Po przebudowie ponownie otwarto dworzec kolejowy Tel Awiw Merkaz.
- 1990:
- 1993 – Etiopia uznała niepodległość swej byłej prowincji Erytrei.
- 1997:
- 1999:
- 2005 – 15 osób zginęło, a 40 zostało rannych w zamachu bombowym na stadionie w stolicy Somalii Mogadiszu, do którego doszło w trakcie przemówienia premiera Alego Mohammeda Ghediego.
- 2006:
- 2007:
- 2008 – Weszła w życie konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.
- 2009:
- 2011 – 2 dni po uroczystościach beatyfikacyjnych trumna z ciałem Jana Pawła II została przeniesiona z podziemi bazyliki św. Piotra do tamtejszej kaplicy św. Sebastiana, gdzie umieszczono ją pod marmurowym ołtarzem.
Urodzili się [edytuj]
- 612 – Konstantyn III, cesarz bizantyński (zm. 641)
- 1469 – Niccolò Machiavelli, włoski pisarz, historyk, dyplomata (zm. 1527)
- 1620 – Bogusław Radziwiłł, książę, poseł, chorąży, koniuszy wielki litewski, generalny namiestnik Prus Książęcych (zm. 1669)
- 1632 – Maria Katarzyna od św. Augustyna, francuska zakonnica, błogosławiona (zm. 1668)
- 1652 – Matthäus Daniel Pöppelmann, saski architekt na dworze króla Augusta II Mocnego (zm. 1737)
- 1695 – Henri Pitot, francuski inżynier, wynalazca, konstruktor (zm. 1771)
- 1713 – Alexis Clairaut, francuski matematyk (zm. 1765)
- 1748 – Emmanuel-Joseph Sieyès, francuski polityk, konsul Francji (zm. 1836)
- 1761 – August von Kotzebue, niemiecki pisarz, dyplomata (zm. 1819)
- 1764 – Elżbieta Burbon, francuska księżniczka (zm. 1794)
- 1771 – August Bécu, polski lekarz, patolog, filozof, profesor Uniwersytetu Wileńskiego (zm. 1824)
- 1774 – Pierre-Narcisse Guérin, francuski malarz, grafik (zm. 1833)
- 1786 – Józef Benedykt Cottolengo, włoski duchowny katolicki, święty (zm. 1842)
- 1788 – Agustín Eyzaguirre, chilijski polityk, prezydent Chile (zm. 1837)
- 1791 – Henryk Rzewuski, polski pisarz, publicysta (zm. 1866)
- 1807 – Teofil Wojciech Ostaszewski, polski ziemianin, pisarz (zm. 1889)
- 1809 – Tomasz Potocki, polski ziemianin, oficer, ekonomista, publicysta (zm. 1861)
- 1819 – Jurij Samarin, rosyjski historyk, publicysta, działacz społeczny (zm. 1876)
- 1820 – Eduard Blásy, węgierski taternik (zm. 1888)
- 1826 – Karol XV, król Szwecji i Norwegii (zm. 1872)
- 1838 – Florian Cynk, polski malarz (zm. 1912)
- 1843 – Aleksander Sochaczewski, polski malarz pochodzenia żydowskiego (zm. 1923)
- 1844:
- 1849 – Bernhard von Bülow, niemiecki polityk, dyplomata, premier Prus i kanclerz Niemiec (zm. 1929)
- 1859:
- 1860:
- 1861 – Stanisław Rossowski, polski poeta, dramatopisarz, nowelista, dziennikarz (zm. 1940)
- 1865 – Michael Berkowitz, żydowski pedagog, pisarz, pionier ruchu syjonistycznego (zm. 1935)
- 1867 – Aleksandyr Malinow, bułgarski prawnik, polityk, premier Bułgarii (zm. 1938)
- 1872 – Símun av Skarði, farerski poeta, polityk, nauczyciel (zm. 1942)
- 1873 – Nini Roll Anker, norweska pisarka (zm. 1942)
- 1878 – Cruz Hernández, salwadorska rekordzistka długowieczności (zm. 2007)
- 1879 – Alice Masaryková, czeska działaczka społeczna, pierwsza dama Czechosłowacji (zm. 1966)
- 1886 – Marcel Dupré, francuski organista, pianista, kompozytor, pedagog (zm. 1971)
- 1888 – Stefan Felsztyński, polski malarz (zm. 1966)
- 1891 – Tadeusz Peiper, polski poeta, krytyk i teoretyk poezji, prozaik (zm. 1969)
- 1892 – Sir George Thomson, brytyjski fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1975)
- 1893 – Konstantin Gamsachurdia, gruziński pisarz (zm. 1975)
- 1898 – Golda Meir, izraelska polityk, premier Izraela (zm. 1978)
- 1901 – Zofia Radwańska-Paryska, polska botaniczka, taterniczka, pisarka (zm. 2001)
- 1902 – Alfred Kastler, niemiecki fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1984)
- 1903 – Bing Crosby, amerykański aktor, piosenkarz (zm. 1977)
- 1904 – Maria Skibniewska, polska tłumaczka literatury anglosaskiej (zm. 1984)
- 1905:
- George Bidwell, brytyjski pisarz, publicysta (zm. 1989)
- Jakub Chlebowski, polski lekarz, naukowiec, pedagog, publicysta, społecznik (zm. 1969)
- Estera Kowalska, polska aktorka pochodzenia żydowskiego (zm. 1980)
- Adelino da Palma Carlos, portugalski naukowiec, adwokat, polityk, premier Portugalii (zm. 1992)
- 1906 – Mary Astor, amerykańska aktorka (zm. 1987)
- 1916 – Stanisław Michalski, polski duchowny katolicki, kapelan emigracji, pułkownik artylerii WP (zm. 2003)
- 1917 – Kiro Gligorow, macedoński polityk, prezydent Macedonii (zm. 2012)
- 1919 – Pete Seeger, amerykański piosenkarz
- 1920 – John Lewis, amerykański pianista jazzowy, kompozytor (zm. 2001)
- 1921 – Vasco dos Santos Gonçalves, portugalski polityk, premier Portugalii (zm. 2005)
- 1922 – Bogusław Rybski, polski harcmistrz, komendant Chorągwi Krakowskiej ZHP (zm. 2007)
- 1923 – Mirosław Azembski, polski reportażysta, dziennikarz, publicysta (zm. 1988)
- 1924:
- 1925 – Robert Jonquet, francuski piłkarz (zm. 2008)
- 1926 – Matt Baldwin, kanadyjski curler
- 1927 – Stanley Kronenberg, amerykański fizyk, filatelista pochodzenia polskiego (zm. 2000)
- 1931:
- 1933:
- 1934:
- 1936:
- 1937 – Joanna Jedlewska, polska aktorka (zm. 1972)
- 1941 – Kornel Morawiecki, polski polityk, założyciel i przewodniczący „Solidarności Walczącej”
- 1942:
- 1943 – Witold Dębicki, polski aktor
- 1945:
- 1947 – Lesław Ćmikiewicz, polski piłkarz, trener piłkarski
- 1948 – Czesław Bielecki, polski architekt, publicysta, polityk
- 1950
- 1951:
- 1952:
- 1953 – Michie Koyama, japońska pianistka
- 1956:
- 1957 – Ewa Sałacka, polska aktorka, publicystka filmowa (zm. 2006)
- 1958 – Kevin Kilner, amerykański aktor
- 1959:
- 1960:
- 1961:
- 1963:
- 1964 – Andrzej Kraiński, polski muzyk, kompozytor, wokalista, lider grupy Kobranocka
- 1965 – John Jensen, duński piłkarz, trener piłkarski
- 1967:
- 1968 – Debora Caprioglio, włoska aktorka
- 1969 – Marcin Korbacz, polski perkusista, członek grupy De Mono
- 1971 – Bobby Cannavale, amerykański aktor
- 1972:
- 1973 – Andrzej Michalak, polski podoficer, chorąży, pilot (zm. 2010)
- 1973 – Jamie Baulch, brytyjski lekkoatleta
- 1974 – Ołeksandr Kowal, ukraiński piłkarz
- 1975:
- 1977 – Susan O'Connor, kanadyjska curlerka
- 1978 – Paul Banks, amerykański wokalista, gitarzysta, frontman zespołu Interpol
- 1980 – Zuzana Ondrášková, czeska tenisistka
- 1981 – Stéphanie Foretz, francuska tenisistka
- 1982 – Katarzyna Maciąg, polska aktorka
- 1983:
- 1984 – Cheryl Burke, amerykańska zawodowa tancerka
- 1986:
- 1987 – Mateusz Kowalczyk, polski tenisista
- 1988 – Kaya Turski, kanadyjska narciarka dowolna
- 1990 – Alexandra Cadanțu, rumuńska tenisistka
- 1152 – Matylda I z Boulogne, królowa Anglii (ur. ok. 1105)
- 1270 – Bela IV, król Węgier (ur. 1206)
- 1481 – Mehmed II Zdobywca, sułtan Turcji (ur. 1432)
- 1598 – Anna Guarini, włoska śpiewaczka (ur. 1563)
- 1616 – (23 kwietnia wg kalendarza juliańskiego) William Szekspir, angielski dramaturg, poeta, aktor (ur. 1564)
- 1674 – Mikołaj Bieganowski, polski żołnierz, dyplomata, kasztelan (ur. 1601)
- 1704 – Heinrich Ignaz Biber, austriacki kompozytor, skrzypek pochodzenia czeskiego (ur. 1644)
- 1758 – Benedykt XIV, papież (ur. 1675)
- 1763 – George Psalmanazar, francuski awanturnik i oszust (ur. ok. 1679)
- 1764 – Francesco Algarotti, włoski filozof, pisarz, fizyk, matematyk, krytyk i kolekcjoner sztuki (ur. 1712)
- 1826 – Sebastian Ostaszewski, polski ziemianin (ur. 1755)
- 1834 – Aleksiej Arakczejew, rosyjski generał, minister wojny (ur. 1769)
- 1839 – Ferdinando Paër, włoski kompozytor (ur. 1771)
- 1844 – Nicolas Chopin, francuski nauczyciel, ojciec Fryderyka (ur. 1771)
- 1845 – Thomas Hood, angielski poeta, humorysta (ur. 1799)
- 1853 – Juan Donoso Cortés, hiszpański pisarz, dyplomata (ur. 1809)
- 1856 – Adolphe Adam, francuski kompozytor, krytyk muzyczny (ur. 1803)
- 1879 – August Olizarowski, polski dramatopisarz (ur. 1811)
- 1886 – Łucja Rautenstrauchowa, polska pisarka (ur. 1798)
- 1889 – Charles Lory, francuski geolog (ur. 1823)
- 1903 – Edward Józef Rosaz, włoski biskup, błogosławiony (ur. 1830)
- 1916:
- 1936 – Caesar Mannelli, amerykański sportowiec (ur. 1897)
- 1937 – Wacław Tokarz, polski historyk (ur. 1873)
- 1942:
- 1963 – Konstanty Narkiewicz-Jodko, polski podróżnik, taternik, alpinista, polarnik, doktor fizyki (ur. 1901)
- 1980 – Jan Władysław Badowski, polski aktor, reżyser, dyrektor teatru (ur. 1907)
- 1985 – Wojciech Belon, polski pieśniarz, balladzista (ur. 1952)
- 1986 – Tomasz Gluziński, polski poeta, narciarz, żołnierz AK (ur. 1924)
- 1987 – Dalida, francuska piosenkarka pochodzenia włoskiego (ur. 1933)
- 1989 – Christine Jorgensen, Amerykanka pochodzenia duńskiego, pierwszy głośny przypadek operacyjnej zmiany płci (ur. 1926)
- 1990:
- 1991 – Jerzy Kosiński, amerykański pisarz pochodzenia polskiego (ur. 1933)
- 1999:
- 2000 – John Joseph O'Connor, amerykański duchowny katolicki, arcybiskup Nowego Jorku, kardynał (ur. 1920)
- 2004 – Betty Miller, amerykańska aktorka (ur. 1925)
- 2006:
- 2007:
- 2008:
- 2010:
- 2011:
- 2012:
- 2013 – Cedric Brooks, jamajski saksofonista, członek grupy The Skatalites (ur. 1943)
Przypisy