4 Pułk Piechoty Księstwa Warszawskiego
| 4 Pułk Piechoty | |
| Historia | |
| Państwo |  Księstwo Warszawskie |
| Sformowanie | 1806 |
| Rozformowanie | 1814 |
| Działania zbrojne | |
| wojny napoleońskie | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Płock |
| Podporządkowanie | 1 Dywizja Dywizja Polska - od 1808 |
| Rodzaj wojsk | Piechota |
| Rodzaj sił zbrojnych | Wojska lądowe |
| Skład | 2 bataliony po 9 kompanii |
4 Pułk Piechoty – oddział piechoty Armii Księstwa Warszawskiego.
Spis treści |
[edytuj] Formowanie
4 pułk piechoty sformowany był głównie z rekrutów departamentów warszawskiego i płockiego. W 1808 stacjonował w Płocku[1]. Po kampanii galicyjskiej włączono doń dużą grupę rekrutów z departamentu lubelskiego oraz kilkuset Polaków z Galicji, którzy uciekli ze służby austriackiej bądź zostali wzięci do niewoli w 1809. W pułku służyło też kilkudziesięciu Czechów, Węgrów, Ślązaków i Niemców, wziętych do niewoli w walkach z Austriakami w 1809.[2]
[edytuj] Działania zbrojne
[edytuj] Pierwsza wojna polska
W pierwszej wojnie polskiej epoki napoleońskiej świeżo sformowany pułk 4-ty brał w sile jednego batalionu udział od 1 maja do 9 lipca 1807 roku w oblężeniu twierdzy Grudziądz bronionej przez wojska pruskie.
- 06.06.1807 – potyczka pod Parskiem i Nową Wsią[3]
Drugi batalion pełnił służbę garnizonową w Serocku przy przeprawie na Narwi i w Pułtusku.
[edytuj] Wojna w Hiszpanii
W pierwszej części wojen napoleońskich w Hiszpanii, w latach 1808-1810 pułk 4-ty bierze udział w następujących bitwach i potyczkach:
- Puente del Almaraz (24.12.1808, manewr na La Coruña )
- Consuegra, bitwa pod Ciudad Real (27 marca 1809, manewr na La Coruña)
- Kastylia Nowa i Stara, Asturia, Królestwo Leon, potyczka pod Moro, bitwa pod Talavera de la Reyna (28 lipca 1809)
- obrona Toledo
- bitwa pod Almonacid (11 sierpnia 1809)
- bitwa pod Ocaña (19 listopada 1809).
- bitwa pod Fuengirolą (15 października 1810)
- Coien, Monbella (9 grudnia 1810)
- potyczka w Ronda
- potyczka w Valez
- obrona Alhaurin
- zdobycie Marbella
Pod koniec 1809 roku pułk liczył 2241 żołnierzy[4].
4 pułk piechoty stoczył bitwę pod Fuengirolą na wybrzeżu Morza Śródziemnego w pobliżu Malagi. Wydarzenia te rozegrały się jesienią 1810, kiedy to Brytyjczycy (m.in. 89 Pułk Piechoty im. Księżnej Wiktorii) podjęli próbę dywersji, by powstrzymać francuską ofensywę w Portugalii. Czterystu żołnierzy 4 pułku piechoty musiało stawić czoła siedmiokrotnie liczniejszemu przeciwnikowi, który dysponował potężnym wsparciem artylerii okrętowej i mógł liczyć na pomoc hiszpańskich partyzantów[2].
W drugiej części wojen napoleońskich(1811-1814), w roku 1811 bierze udział w bitwach i potyczkach:
- bitwa pod Albuerą (udział 2 kompanii grenadierskich w batalionie kombinowanym).
- Ximena de la Frontiera (25 września 1811)
- Czaszniki, Krasnoje (16 listopad 1812)
- oblężenie Spandawy (kwiecień 1813)
Zimą 1811/1812 pułk 4-ty piechoty Księstwa Warszawskiego z całą Dywizją Księstwa Warszawskiego wraca do Kraju.
[edytuj] Druga wojna polska
- bitwie nad Berezyną.
Odwrót spod Berezyny Julian Fałat
W 1812 pułk nie wszedł w skład polskiego V Korpusu Wielkiej Armii ks. Józefa Poniatowskiego, lecz jako jednostka Wielkiej Armii, pozostająca na żołdzie francuskim został przydzielony do 28 dywizji generała Jeana Girarda w IX Korpusie marszałka Claude Victor-Perrin. Z tego powodu był przydzielony do ochrony szlaków komunikacyjnych, stacjonując w Smoleńsku. Bił się w ostatniej części kampanii rosyjskiej 1812 roku w:
- bitwie pod Czaśnikami,
- bitwie pod Siennem,
- bitwie pod Smolańcami,
[edytuj] Kampania w państwach niemieckich
W kampanii 1813 odtworzony pułk wszedł w skład dywizji gen. Dąbrowskiego. Walczył:
- w obronie Wittenberga (10 października 1813),
- w walkach pod Belzig,
- w walkach pod Jüterbogiem (6 września 1813),
- pod Düben
- w Bitwie narodów pod Lipskiem ( 16 i 18 października 1813).
[edytuj] Kampania we Francji
W kampanii 1814 żołnierze pułku 4-go walczyli w składzie pułku piechoty nadwiślańskiej pod:
- obronie Soissons
- bitwie pod Arcis-sur-Aube
Po abdykacji Cesarza Francuzów Napoleona Bonaparte wrócili do Kraju, niosąc 2 sztandary i stanowiąc trzon dla 4 Pułku Piechoty Liniowej Królestwa Polskiego.
[edytuj] Czwartacy
Dowódcy pułku
- płk Feliks Potocki (1 stycznia 1807, wziął dymisję latem 11 sierpnia 1809)
- płk Maciej Wierzbiński, (16 września 1809 – 6 lutego 1810)
- Cyprian Zdzitowiecki, (6 lutego 1810 – maj 1810
- płk Tadeusz Woliński (21 lipca 1809) – (18 stycznia 1813),
- Michał Cichocki (18 stycznia 1813) – (16 października 1813)[3],
- Ignacy Dobrogoyski (16 października 1813) – do włączenia do pułku piechoty polskiej[3],
Oficerowie pułku
Oficerowie:
- Feliks Potocki, płk,
- Maciej Wierzbiński, płk,
- Tadeusz Woliński, płk,
- Cyprian Zdzitowiecki, płk, (szef batalionu).
- Ignacy Dobrogoyski, mjr,
- Henryk Schutz, adj.mjr,
- Stanisław Żarski, mjr, (szef batalionu).
- Paweł Zambrzycki, mjr, (szef batalionu).
- Jan Kęcki, st.lekarz, (lekarz batalionowy)
- Ignacy Bronisz, kpt., (szef batalionu).
- Faustyn Chamski, kpt. (szef batalionu).
- Eustachy Chełmicki, kpt.,
- Franciszek Młokosiewicz, kpt., (kapitan grenadierów)
- Józef Rudnicki, kpt.,
- Feliks Rylski, kpt. (szef batalionu)
- Wincenty Hołownia, por.,
- Żarski Karol, por.[5]
[edytuj] Odznaczenia czwartaków
Pierwsze odznaczenia wręczono w 1808 roku podczas uroczystości w Płocku. Odznaczono żołnierzy pułku 4-go Krzyżami Wojskowymi Polskimi (Virtuti Militari). Żołnierzy pułku 4-go odznaczano także Legią Honorową Francuską, między innymi za bitwę pod Fuengirolą i bitwę narodów pod Lipskiem.
[edytuj] Tradycje i rekonstrukcja
Począwszy od 3 maja 2005 staraniem Fundacji 4 Pułku Piechoty Księstwa Warszawskiego z siedzibą w Rogowie pułk 4-ty piechoty jest rekonstruowany przez Grupę Rekonstrukcji Historycznej, skupiającą pasjonatów z całej Polski, początkowo z Łodzi i Warszawy a następnie od 2006 z Polic i od 2007 z Ostrołęki. Grupa należy do CENS (Centralno Europejskiego Stowarzyszenia Napoleońskigo) z siedzibą w Brnie w Czechach.
W 2006 Grupa Rekonstrukcji Historycznej Pułk 4-ty Piechoty Księstwa Warszawskiego otrzymała z rąk gen. Tadeusza Polko replikę historycznego sztandaru 4 Pułku Piechoty, znajdującego się w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Sztandar ten poświęcił w płockiej katedrze 3 maja 2007 Jego Eminencja ksiądz biskup Roman Marcinkowski.
3 maja 2010 Grupa Rekonstrukcji Historycznej Pułk 4-ty Piechoty Księstwa Warszawskiego otrzymała z rąk burmistrza Miasta Police Władysława Diakuna replikę drugiego historycznego sztandaru 4 Pułku Piechoty, znajdującego się w zbiorach Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie. Sztandar ten poświecono w kościele Świętego Kazimierza w Policach 3 maja 2010
[edytuj] Ikonografia pułku
Jednym z bardziej znanych przedstawień jest obraz, który namalował January Suchodolski obrazujący bitwę pod Fuengirolą.
[edytuj] Pamiętniki i relacje
Wśród relacji znajdują się:
- Pamiętniki kpt. Józefa Rudnickiego ogłoszone w Pimie Zbiorowym Wileńskiem
- relacja gen. Lorda Blayneya o bitwie pod Fuengirolą
- komentarz kpt. Franciszka Młokosiewicza do relacji gen. Lorda Blayneya o bitwie pod Fuengirolą
- Robert Bielecki – "Listy do żony z wojen Napoleońskich Antoniego Pawła Sułkowskiego"
[edytuj] Zobacz też
- Bitwy i potyczki epoki napoleońskiej
- Twierdza Grudziądz
- Bitwa pod Fuengirolą, 82 Pułk Piechoty Ochotników im. Księcia Walii, 89 Pułk Piechoty im. Księżnej Wiktorii, Andrew Blayney, 11. baron Blayney
- Bitwa pod Talavera de la Reyna
- Bitwa pod Lipskiem
- Bitwa nad Berezyną
Przypisy
- ↑ Bronisław Gembarzewski: Wojsko Polskie: Księstwo Warszawskie 1807-1814. s. 347.
- ↑ 2,0 2,1 Napoleon.org.pl
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Andrzej Ziółkowski "Polskie formacje wojskowe epoki napoleońskiej w malarstwie Jana Chełmińskiego", str.77
- ↑ Gabriel Zych: Armia Księstwa Warszawskiego 1807 - 1812. s. 207.
- ↑ od 1813 roku, według Jan Pachoński "Oficerowie Legionów Polskich 1796-1807, Słownik biograficzny oficerów Legionów Polskich 1796-1807", str.361
[edytuj] Bibliografia
- Bronisław Gembarzewski: Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831. Warszawa: 1925.
- Bronisław Gembarzewski, "Wojsko Polskie Księstwa Warszawskiego 1807-1814", Gebethner i Wolf, Warszawa 1905.
- Stanisław Kirkor, "Pod sztandarami Napoleona", Londyn.
- Pamiętniki kpt. Józefa Rudnickiego ogłoszone w Pimie Zbiorowym Wileńskiem
- relacja gen. Lorda Blayneya o bitwie pod Fuengirolą
- komentarz kpt. Franciszka Młokosiewicza do relacji gen. Lorda Blayneya o bitwie pod Fuengirolą
- Robert Bielecki – "Listy do żony z wojen Napoleońskich Antoniego Pawła Sułkowskiego"
- Gabriel Zych: Armia Księstwa Warszawskiego 1807 - 1812. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1961.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Grupa Rekonstrukcji Historycznej Pułk 4-ty Piechoty Księstwa Warszawskiego (pl)
- 4 Pułk Piechoty Księstwa Warszawskiego (pl)
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
