4 Pułk Saperów (II RP)
| 4 Pułk Saperów | |
| Historia | |
| Państwo |  II Rzeczpospolita Polska |
| Sformowanie | 1921 |
| Tradycje | |
| Święto | 15 sierpnia[1] |
| Nadanie sztandaru | 1922 |
| Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały | 4 Batalion Saperów (1929-1939) |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | ppłk Wacław Lippe-Lipski |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Sandomierz; Przemyśl |
| Rodzaj wojsk | saperzy |
| Rodzaj sił zbrojnych | Wojska lądowe |
4 Pułk Saperów (4 psap) – oddział saperów Wojska Polskiego II RP.
Pułk został sformowany 1 czerwca 1921 roku w Sandomierzu z połączenia dwóch „wojennych” oddziałów: 7 Batalionu Saperów kpt. Henryka Czyża i 10 Batalionu Saperów kpt. Emila Strumińskiego oraz nowo powstałego 26 Batalionu Saperów kpt. Tadeusza Garczyńskiego. W 1929 roku jednostka została przeformowana w 4 Batalion Saperów, a w styczniu 1939 roku ponownie przeorganizowana w 4 Pułk Saperów.
Spis treści |
[edytuj] Żołnierze 4 Pułku Saperów
Dowódcy pułku/batalionu
- ppłk Wacław de Lippe Lipski (1921-1922 → dowódca 6 psap)
- ppłk Kazimierz Możdżeń (p.o. 1924)
- ppłk SG inż. Henryk Bagiński (1928)
Oficerowie
[edytuj] Mobilizacja 1939
4 Pułk Saperów był jednostką mobilizującą. W 1939 roku zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” sformował następujące jednostki saperów liniowych:
w mobilizacji alarmowej:
- Batalion Saperów Typ IIb Nr 50 dla Armii „Łódź”,
- Batalion Motorowy Saperów Nr 90 dla 10 BK,
- 22 Batalion Saperów dla 22 DP,
- Rezerwowa Kompania Saperów Nr 141 dla Armii „Kraków”
- Rezerwowa Kompania Saperów Nr 142 dla Armii „Kraków”
- Rezerwowa Kompania Saperów Nr 143 dla Armii „Kraków”
- Pluton Mostowy 4-tonowy Nr 50 dla Armii „Łódź”,
- Komenda Parku Saperskiego Nr 101
- Pluton Parkowy Saperów Nr 101
w I rzucie mobilizacji powszechnej:
- 5 Batalion Saperów dla 5 DP,
- 24 Batalion Saperów dla 24 DP,
- 46 Batalion Saperów dla 36 DP (rez.),
- Rezerwowa Kompania Saperów Nr 144 dla Armii „Łódź”,
- Rezerwowa Kompania Saperów Nr 145 dla Armii „Łódź”.
- Rezerwowa Kompania Saperów Nr 146 dla Armii „Łódź”,
- Pluton Parkowy Saperów Nr 102
- Pluton Parkowy Saperów Nr 103
- Lekka Kolumna Pontonowa Typ I Nr 141
- Lekka Kolumna Pontonowa Typ II Nr 141
- Dowództwo Grupy Fortyfikacyjnej Nr 2 dla Armii „Karpaty”
w II rzucie mobilizacji powszechnej:
- Kompania Marszowa Saperów Nr 41
- Ośrodek Zapasowy Saperów Nr 4
[edytuj] Symbole pułku
Sztandar pułku
W 1922 wręczono ufundowany przez społeczeństwo miasta i powiatu Sandomierz sztandar. Jego wojenne losy opisane są w dwóch notatkach. W relacji z Banknock widnieje zapis „4 Pułk Saperów – Adiutant pułku kpt. Janusz Stypułkowski przewiózł sztandar we wrześniu 1939 na Węgry, skąd drogą dyplomatyczną wysłano go do Francji”. Meldunek kpt. J. Stypułkowskiego z maja 1940 roku adresowany do dowódcy saperów w sztabie Naczelnego Wodza, w Paryżu „Melduję, że powierzony mi sztandar 4 psap z Przemyśla, jako adiutantowi, przewiozłem przez granicę na Węgry, przechowując w obozie internowanych w walizce do dnia 19 XII 1939. Następnie, na skutek nadarzającej się sposobności, przewiozłam go do Budapesztu przekazując do Poselstwa Rzeczypospolitej Polskiej, attaché wojskowemu, wraz z okuciami i pokrowcem oraz pieczątkami metalowymi 4 baonu saperów, z prośbą o przekazanie do Francji. Na dowód dostarczenia posiadam imienne potwierdzenie podpisane przez ppłk. dypl. Jana Emisarskiego. Janusz Stypułkowski, kapitan saperów, Carpiegne, dn. 6 V 1940”. Z Francji sztandar ewakuowano do Wielkiej Brytanii. Sztandar 4 psap znajduje się obecnie w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie[2].
Odznaka pułku
9 października 1928 roku Minister Spraw Wojskowych zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 4 psap[3]. Stanowi ją laurowo-dębowy wieniec, na który nałożono równoramienny krzyż biało emaliowany o ramionach zakończonych kulkami. W centrum krzyża medalion z cyfrą 4. Trzyczęściowa – oficerska, wykonana w srebrze, na rewersie numer odznaki. Wymiary: 37x37 mm. Wykonanie: Wincenty Wabia-Wabiński; Warszawa[4].
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
- Zdzisław Józef. Cutter: Saperzy II Rzeczypospolitej. Warszawa [etc.]: Pat, 2005. ISBN 83-921881-3-6.
- Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
- Zdzisław. Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Wojsko Polskie 1918-1939, Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
- Spis byłych oddziałów Wojska Polskiego, Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 2 (183), Warszawa 2000 s. 105-108.
|
||||||||||||||||||||
