(4) Westa
(4) Westa  |
|
 Mozaika zdjęć Westy wykonanych przez sondę Dawn. U dołu widoczny krater Rheasilvia z dużym wyniesieniem centralnym. |
|
| Odkrywca | Heinrich Wilhelm Olbers |
| Data odkrycia | 29 marca 1807 |
| Nr kolejny | 4 |
| Charakterystyka orbity (J2000) | |
| Występowanie planetoidy |
Pas główny rodzina Westa |
| Półoś wielka | 2,3616 j.a. |
| Mimośród | 0,0889 |
| Peryhelium | 2,1516 j.a. |
| Aphelium | 2,5715 j.a. |
| Okres obiegu wokół Słońca |
3 lata 229 dni 20 godzin |
| Śr. prędkość | 19,34 km/s |
| Inklinacja | 7,13° |
| Charakterystyka fizyczna | |
| Średnica | 560 × 578 × 458 km |
| Masa | 2,71×1020 kg |
| Średnia gęstość | 3,4 g/cm3 |
| Okres obrotu | (5 h 20 m 31 s) h |
| Albedo | 0,423 |
| Jasność absolutna | 3,2m |
| Typ spektralny | Typ V |
| Średnia temperatura powierzchni | min: (-188 °C) 85K max: (-18 °C) 255 K |
| Satelity naturalne | brak |
(4) Westa – czwarta w kolejności odkrycia planetoida z pasa planetoid krążących pomiędzy Marsem a Jowiszem.
Spis treści |
Odkrycie i nazwa [edytuj]
Planetoida (4) Westa została odkryta przez niemieckiego astronoma Heinricha Wilhelma Olbersa 29 marca 1807 roku w Bremie. Nazwa planetoidy pochodzi od bogini ogniska domowego z mitologii rzymskiej – Westy.
Orbita [edytuj]
Orbita planetoidy Westy nachylona jest pod kątem 7,13° do ekliptyki, a jej mimośród wynosi 0,09. Ciało to krąży w średniej odległości 2,36 j.a. wokół Słońca, na co potrzebuje 3 lat i 230 dni. Jest największą przedstawicielką rodziny planetoidy Westa.
Właściwości fizyczne [edytuj]
Westa jest drugim pod względem masy (po (1) Ceres) ciałem krążącym w pasie planetoid i trzecim co do wielkości (po Ceres i (2) Pallas). Masa Westy jest szacowana na 2,71×1020 kg, średnia gęstość zaś na 3,4 g/cm³. Planetoida ta dość szybko wiruje wokół swej osi – na jeden obrót potrzebuje 5 godzin, 20 minut i 31 sekund.
Albedo Westy jest stosunkowo duże w porównaniu do innych tego typu obiektów i wynosi 0,423. Maksimum jasności, jaką może ona osiągnąć to 5,5m. Jej absolutna wielkość gwiazdowa sięga natomiast 3,2m.
Rozmiary Westy to 560×578×458 km, jest więc to obiekt o dość nieregularnym kształcie. Kształt Westy jest mimo tego bliski elipsoidzie spłaszczonej w równowadze grawitacyjnej[1], ale zniekształcenie na biegunie (basen uderzeniowy) i masa mniejsza niż 5×1020 kg uniemożliwiły automatyczne uznanie Westy za planetę karłowatą według definicji Międzynarodowej Unii Astronomicznej[2]. Westa może zostać w przyszłości uznana za planetę karłowatą, jeśli zostanie ustalone, że jej kształt, pomijając kratery, określiła równowaga hydrostatyczna[3].
Powierzchnia [edytuj]
Największym kraterem na powierzchni Westy, który udało się zaobserwować z Ziemi dzięki teleskopowi Hubble’a jest basen uderzeniowy Rheasilvia o średnicy ok. 460 km, z wyraźnym wzniesieniem centralnym. Wały tego krateru mają wysokość od 4 do 12 km powyżej otaczającego terenu, a położona w jego centrum góra ma wysokość 23 km od podstawy (jest około trzykrotnie wyższa od ziemskiego Mount Everestu)[4].
Badania spektroskopowe pokazują, że na powierzchni Westy mało jest minerałów zawierających wodę i wodorotlenki.
4 Westa jest także źródłem pochodzenia niektórych spadających na Ziemię meteorytów z grupy achondrytów. Należą do nich howardyty, eukryty i diogenity, które zostały wyrzucone z niej w wyniku największych zderzeń z innymi planetoidami (w szczególności tego, które utworzyło basen Rheasilvia)[5][6].
Budowa [edytuj]
Westa ma przypuszczalnie budowę podobną do planet grupy ziemskiej i posiada żelazne jądro otoczone płaszczem zawierającym oliwiny, oraz skorupą składającą się w większości z bazaltów. Skład meteorytów wskazuje jasno, że na Weście występowały zjawiska wulkaniczne, ale obserwacje sondy Dawn nie ukazały spodziewanych potoków lawy i innych form terenu pochodzenia wulkanicznego. Tłumaczy się to tym, że wulkanizm występował tylko w pierwszych 100 milionach lat istnienia planetoidy, zaś powierzchnia Westy została od tego czasu silnie zerodowana przez uderzenia mniejszych ciał[7].
Misje badawcze [edytuj]
27 września 2007 roku NASA wysłała w kierunku Westy i Ceres sondę kosmiczną Dawn. 3 maja 2011 rozpoczęła ona obserwacje Westy[8], a 16 lipca 2011 około 05:00 UTC weszła na wstępną orbitę wokół planetoidy[9][10]. Do 5 września 2012 sonda pozostawała sztucznym satelitą Westy, następnie opuściła jej orbitę i skierowała się ku Ceres[11][12].
Jest to pierwsza w historii sonda która weszła na orbitę obiektu znajdującego się w pasie głównym planetoid[13].
Przypisy
- ↑ Thomas, P. C.; et al.. Vesta: Spin Pole, Size, and Shape from HST Images. „Icarus”. 128 (1), 1997. doi:10.1006/icar.1997.5736. Bibcode: 1997Icar..128...88T (ang.).
- ↑ The IAU draft definition of "planet" and "plutons" (ang.). IAU, sierpień 2006. [dostęp 2009-12-16]. [zarchiwizowane z adresu 9 stycznia 2010]. (XXVI)
- ↑ Savage, Don, Jones, Tammy; and Villard, Ray: Asteroid or Mini-Planet? Hubble Maps the Ancient Surface of Vesta (ang.). Hubble Site News Release STScI-1995-20, 1995. [dostęp 17 października 2006].
- ↑ Picture: Asteroid Has Mountain Three Times as Tall as Everest
- ↑ Paul Schenk, David P. O’Brien, i in.. The Geologically Recent Giant Impact Basins at Vesta’s South Pole. „Science”. 336, s. 694–697, 2012-05-11. doi:10.1126/science.1223272 (ang.).
- ↑ Sonda Dawn odkrywa sekrety Westy (pol.). Kosmonauta.net, 2012-04-30. [dostęp 2012-05-14].
- ↑ Complexities of Ancient Asteroidal World Revealed (ang.). ScienceDaily, 2012-05-10. [dostęp 2012-05-16].
- ↑ Dawn's First Glimpse of Vesta (ang.). NASA, 2011-05-11. [dostęp 2012-08-04].
- ↑ JPL: NASA's Dawn Spacecraft Enters Orbit Around Asteroid Vesta (ang.). 2011-07-16. [dostęp 2011-07-17].
- ↑ Krzysztof Czart: Amerykańska sonda wejdzie na orbitę wokół wielkiej planetoidy (pol.). astronomia.pl, 2011-07-15. [dostęp 2011-07-15].
- ↑ Dawn has departed the giant asteroid Vesta (ang.). W: Dawn Mission [on-line]. Jet Propulsion Laboratory, 2012-09-05. [dostęp 2012-09-17].
- ↑ Krzysztof Kanawka: Sonda Dawn odleciała w kierunku Ceres (pol.). 2012-09-16. [dostęp 2012-09-17].
- ↑ spaceinfo.com.au: Dawn mission reaches asteroid Vesta (ang.). 2011-07-17. [dostęp 2011-07-17].
Zobacz też [edytuj]
Linki zewnętrzne [edytuj]
- (4) Westa w bazie JPL
- Diagram orbity (4) Westa
- Film obrazujący obrót planetoidy (4) Westa
- Strona NASA poświęcona misji Dawn
