59 Pułk Piechoty Wielkopolskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy pułku piechoty polskiej. Zobacz też: 59 Pułk Piechoty – inne pułki piechoty z numerem 59.
59 Pułk Piechoty Wielkopolskiej
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 22 sierpnia
Nadanie sztandaru 1919 i 1924
Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały 15 Warmińsko-Mazurska Dywizja Zmechanizowana
15 Brygada Zmechanizowana
Dowódcy
Pierwszy płk Stanisław Wrzaliński
Ostatni płk Bolesław Mirgałowski
Działania zbrojne
powstanie wielkopolskie, wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Inowrocław
Podległość 15 Wielkopolska Dywizja Piechoty
Rodzaj wojsk piechota
Rodzaj sił zbrojnych wojska lądowe

59 Pułk Piechoty Wielkopolskiej (59 pp) – oddział Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego II RP.

Pułk wchodził w skład 15 Dywizji Piechoty. W okresie międzywojennym stacjonował w Inowrocławiu. Święto pułkowe obchodzono 22 sierpnia na pamiątkę zdobycia Łomży w 1920 roku.

Formowanie[edytuj | edytuj kod]

Po oswobodzeniu Gniezna, pod koniec grudnia 1918 roku przez oddziały powstańców wielkopolskich, została z nich zorganizowana kompania pod dowództwem ppor. armii niemieckiej Pawła Cymsa. Na początku stycznia 1919 roku kompania ta ruszyła w kierunku Inowrocławia, zajmując kolejne miejscowości: Trzemeszno, Mogilno, Strzelno i Kruszwicę, w każdej z nich powiększając swój skład o kolejnych ochotników. Pod Inowrocław dotarła 4 stycznia a 5 i 6 stycznia, wespół z 31 Włocławskim Pułkiem Piechoty i byłymi członkami POW, bierze udział w oswobodzeniu miasta. Oddział ppor. Cymsa zajął koszary tzw. "czerwone" i w nich pomiędzy 7 a 11 stycznia sformował dwa bataliony piechoty, które przyjęły nazwę 1. i 2. Pułk Grenadierów Kujawskich oraz z ochotników ze Strzelna i Kruszwicy trzeci batalion, który przyjął nazwę Baon Nadgoplański. Już 11 stycznia 1 i 2 pułki grenadierów stoczyły zacięty, zwycięski bój o Złotniki Kujawskie a baon nadgoplański zajął Łabiszyn. Ze zdobycznych dwóch dział utworzono pluton artylerii a z żołnierzy potrafiących obsługiwać karabiny maszynowe – kompanię. Od 16 stycznia pułki grenadierów zostały połączone a na rynku w Inowrocławiu odbyła się przysięga wojskowa. Z tej okazji społeczeństwo Inowrocławia ufundowało i wręczyło chorągwie (pułkowi i baonowi nadgoplańskiemu). Od 1 lutego baon nadgoplański przydzielono do pułku i rozkazem Dowództwa Głównego w Poznaniu, któremu podlegały oddziały na terenie byłego zaboru pruskiego, z dniem 7 lutego 1919 roku pułk otrzymał nową nazwę 5 Pułk Strzelców Wielkopolskich a jego dowódcą został płk Wacław Przeździecki. Już 23 marca pułk obejmuje mjr Stanisław Wrzaliński i praktycznie wśród ciągłych walk reorganizuje pułk tworząc pełne 12 kompanii strzeleckich i 3 kompanie karabinów maszynowych oraz szkołę podoficerską. Pułk obsadza linię OpokiWielowieśPłonkowoBroniewoPszczółczyn pod Łabiszynem o długości około 50 km. Tu nie tylko odpiera skutecznie ataki przeważających sił nieprzyjaciela, wspomagane artylerią, lecz organizuje szereg wypadów w głąb pozycji wroga. W ataku na Bronimierz Mały zdobywa: miotacz min, 2 karabiny maszynowe, 25 karabinów, 5000 szt amunicji i aparaty telefoniczne. Walki na zajmowanych pozycjach trwały do 18 grudnia 1919 roku, po czym pułk odszedł do Żnina i do 15 stycznia 1920 roku prowadził intensywne szkolenie żołnierzy. Stan pułku to 26 oficerów i 2988 szeregowych. Następnie w ślad za ustępującymi wojskami niemieckimi, przez: Szubin, Więcbork, Sępólno i Chojnice, przejmował tereny przyznane Polsce na mocy traktatu wersalskiego. Rozkazem ministra spraw wojskowych z 17 stycznia 1920 roku zmienił nazwę na 59 Pułk Piechoty Wielkopolskiej. Na Pomorzu obsadził odcinek granicy na zachód od Chojnic i pozostał tam do 20 lutego, po czym zgrupował się w rejonie Tucholi, kończąc w ten sposób swoje działania na froncie zachodnim. W czasie tych walk poległo 171 żołnierzy, a ponad 200 zostało rannych.

Pułk wszedł w skład XXIX Brygady Piechoty 15 Dywizji Piechoty.

Pułk w wojnie 1919-1920[edytuj | edytuj kod]

Schemat działań pułku w 1920
Bitwa o granice 1920.png

Jako 5 Pułk Strzelców Wielkopolskich walczył na froncie wielkopolskim, a następnie wziął udział w zajęciu Pomorza. 31 stycznia 1920 roku, pułk pod dowództwem Stanisława Wrzalińskiego zajął między innymi. Chojnice.

Po zajęciu Pomorza i przemianowaniu pułku na 59 Pułk Piechoty Wielkopolskiej oraz włączeniu w skład 15 Dywizji Piechoty, pułk został skierowany na front ukraiński. Z Torunia przez Kutno, Koluszki, Przemyśl i Lwów przybył 11 marca 1920 roku w rejon ZłoczówBrody. W rejonie tym przebywał przez dwa tygodnie, prowadząc szkolenie w walkach na szerokim froncie, po czym przez Zdołbunów został przetransportowany w okolice Miropol – Sławuta, wydzielony z 15 Dywizji Piechoty i podporządkowany 13 Dywizji Piechoty. W jej składzie przejął od 44 i 25 Pułku Piechoty odcinek frontu nad rzeką Słuczą. Na odcinku tym odznaczył się brawurowym wypadem na miejscowość Kowaleńki, gdzie rozgromił nieprzyjaciela w sile batalionu piechoty i szwadronu kawalerii Armii Czerwonej, zdobywając 2 armaty, 6 karabinów maszynowych, ponad 40 koni, karabiny, amunicję i inny sprzęt. Przez czas pobytu nad Słuczą robił dalekie wypady rozpoznawcze.

Do 15 Dywizji Piechoty pułk powrócił 21 kwietnia a 25 kwietnia zajął pozycję koło wsi Prywietów, z której jeszcze tego samego dnia ruszył do ataku w kierunku na Berdyczów. Pierwszego dnia wyprawy kijowskiej pułk przerwał linię frontu pod Maleńcami, zdobył 5 kolejnych linii obronnych nieprzyjaciela i wdarł się na odległość 25 km w głąb terytorium wroga. 26 kwietnia wkroczył do Berdyczowa. W następnych dniach walczył zwycięsko pod Machnówką, Brodojskoje i Koziatynem i w dniu 8 maja 1920 roku wkroczył do Kijowa, gdzie na południe od miasta zajął pozycje obronne wzdłuż Dniepru. Obsadził odcinek o długości około 40 km, skąd prowadził zwiady i wypady na drugi brzeg rzeki oraz stoczył szereg potyczek z oddziałami wroga. Batalion pułku 24 maja przeprowadził brawurowy wypad na miejscowość Rżyszczew, zajmując tę miejscowość obsadzoną przez załogę w sile 800 żołnierzy. Zluzowany 25 maja przez 5 Pułk Piechoty Legionów i skierowany na front północny, zbiera się w Wasylkowie, skąd przez Kijów, Sarny, Łuniniec i Baranowicze dociera do Mińska 31 maja. Natychmiast zostaje skierowany na front i zajmuje pozycje w okolicach miejscowości Dziedziłowicze. W nocy z 13 na 14 czerwca, pod miejscowością Wojłowo, sforsował Berezynę w wypadzie, który miał na celu ściągnięcie większych sił nieprzyjaciela na odcinek działania pułku w ramach akcji zmylenia przeciwnika co do zamiarów dowództwa frontu. Po zaciętych bojach zdobył miejscowość Domżeryce, bronioną przez 2500. załogę. Walki trwały do 16 czerwca po czym, po wykonaniu zadania, pułk wycofał się na zachodni brzeg rzeki. Nazwa miejscowości Domżeryce i data toczonych walk została uwieczniona na chorągwi pułkowej. 18 czerwca przeszedł do miejscowości Wielka Czernica, gdzie toczył walki pozycyjne odpierając wielokrotne ataki przeważających sił wroga, po czym 20 czerwca został zluzowany i odszedł do miejscowości Uhła.

4 lipca 1920 roku rozpoczęła się ofensywa bolszewików na froncie północnym. Pułk od 7 lipca znajdował się w odwrocie. W ciągłych i krwawych walkach nad Szczarą, Narwią, Bugiem i Liwcem, przez: Drohiczyn, Sokołów, Węgrów, Kałuszyn i Mińsk Mazowiecki doszedł pod Warszawę, gdzie ostatecznie zajął pozycje obronne na linii MichałówekWiązownaEmów. Na tej pozycji pułk pozostał do czasu rozpoczęcia polskiej kontrofensywy. Pod Węgrowem pułk opuścił płk Wrzaliński, który został dowódcą XXIX Brygady a nowym dowódcą został mianowany kpt. Cerklewicz, dotychczasowy dowódca 1 batalionu.

17 sierpnia 1920 roku pułk ruszył do natarcia podzielony na dwie grupy operacyjne pod dowództwem mjr Matczyńskiego i kpt. Cerlewicza całością dowodził dowódca XXIX Brygady płk Stanisław Wrzaliński. Przełamał front i jeszcze tego samego dnia zajął Duchów, Brzeziny, Dębie Wielkie i Nowy Mińsk. Następnie wszedł w skład grupy pościgowej XXIX Brygady i maszerował w kierunku na: Stanisławów, Jadów, Łochów i Brok nad Bugiem. Stoczył zacięte walki pod Brokiem a następnie pod Ostrowem, gdzie wziął do niewoli ponad 1000 jeńców i zdobył dużą ilość sprzętu wojskowego. Okrył się nieśmiertelną sławą w walkach o Łomżę w dniu 22 sierpnia, biorąc do niewoli ponad 2000 jeńców, zdobywając 9 armat, 22 karabiny maszynowe, kilka wagonów amunicji i innego zaopatrzenia. Walki o Łomżę w decydujący sposób przyczyniły się do rozbicia 3. Armii sowieckiej i otworzyły drogę na Kolno. Dowódca pułku kpt. Cerklewicz, został w dniu zdobycia miasta, odznaczony srebrnym krzyżem wojennym orderu Virtuti Militari a dzień 22 sierpnia, w którym rozegrała się bitwa, został ustanowiony datą święta pułku. Następnie przez Szczuczyn i Kolno maszerował w kierunku dawnej granicy z Prusami odcinając drogi odwrotu bolszewickim 4 i 15 Armii. Przeszedł następnie w okolice miejscowości Kleszczele na skraju Puszczy Białowieskiej i 23 września natarł w kierunku na Izabelin. Od 25 września jest w dalszym pościgu za nieprzyjacielem w kierunku: Zalewy, Dereczyn, Horodyszcze, Mir do okolic Rakowa. Po dotarciu do Rakowa pułk zatrzymał się w związku z zawarciem rozejmu i zakończeniem wojny polsko-bolszewickiej.

Ze stacji Horodziej w dniach 4 i 5 grudnia 1920 roku pułk odjechał przez: Baranowicze, Wołkowysk, Warszawę, Kutno i Toruń do Inowrocławia, który został wyznaczony jako jego garnizon. W czasie wojny polsko-bolszewickiej pułk zdobył: 15 armat, przeszło 150 karabinów maszynowych, kilka tysięcy karabinów, kilkaset koni, kilka pociągów amunicji i żywności i wziął do niewoli kilka tysięcy jeńców.

W złotej księdze pułku, za czas do końca 1920 roku, były zapisane 22 nazwiska oficerów i szeregowych udekorowanych krzyżem orderu Virtuti Militari i 290 nazwisk odznaczonych Krzyżem Walecznych.

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

Organizację pułku przekształcono na wzór francuski, nowe regulaminy i przepisy normowały pracę szkoleniową. Pomoc nieśli oficerowie armii francuskiej. W myśl rozkazów władz wojskowych wyznaczono specjalne godziny na szerzenie oświaty wśród żołnierzy. Analfabeci obowiązkowo uczyli się czytania, pisania i matematyki w zakresie podstawowym. W każdej kompanii zorganizowano świetlicę, w której odbywały się zajęcia szkoleniowe i odpoczynek po dniu służby. Wyposażono bibliotekę pułkową, koncertowała orkiestra pułkowa i chór złożony z oficerów, podoficerów i szeregowych, wystawiano popularne sztuki teatralne. W 1929 roku wybudowano na terenie koszar salę teatralną i wyposażono ją w urządzenia do projekcji filmów. Zorganizowano muzeum pułkowe, w którym zgromadzono pamiątki z chlubnych lat walki.

W pułku zorganizowano też specjalną kompanię dla opóźnionych, która szkoliła rekrutów dla potrzeb całego DOK. Żołnierze ci wcześniej z różnych przyczyn opóźnili swoje stawiennictwo w macierzystej jednostce.

W sposób szczególny troszczono się o zdrowie żołnierzy. Na początku lat trzydziestych powołano Wojskowy Klub Sportowy. Wśród kilku sekcji wyróżniała się sekcja sportów wodnych z własną przystanią w Janikowie. Na terenie koszar wybudowano boisko piłkarskie z bieżnią, boiska do gier zespołowych, uprawiano boks. Pod kierunkiem specjalistów ze Szkoły Gimnastycznej w Poznaniu żołnierze odbywali codzienne godzinne ćwiczenia. Na bardzo wysokim poziomie stało wyszkolenie strzeleckie. Kpr. Świątek brał udział w olimpiadzie w Paryżu w 1924 roku, gdzie zespół polski zajął w strzelaniu 7. miejsce drużynowo, a Świątek indywidualnie zajął 26. miejsce na 200 startujących. Ponad 80 procent żołnierzy posiadało odznakę sportową. Oficerowie uprawiali jazdę konną, szermierkę, pływanie, narciarstwo. Pułk organizował dywizyjne kursy podchorążych rezerwy.

Korpus oficerski korzystał z wykładów prowadzonych przez Towarzystwo Wiedzy Wojskowej. Dla podoficerów utworzono kursy dokształcające w zakresie 4. i 6. klasy szkoły średniej, na których wykładowcami byli oficerowie i nauczyciele inowrocławskich szkół.

Wielka życzliwość i sympatia społeczeństwa, wynikająca z przeświadczenia, że pułk utworzono z mieszkańców Kujaw i je wyzwalał, towarzyszyła zawsze żołnierzom. Wyrazem tej sympatii było ufundowanie nowego sztandaru, który wręczył dowódcy pułku w sierpniu 1924 roku, Prezydent Rzeczypospolitej Stanisław Wojciechowski. W 1937 roku Rada Miejska Inowrocławia nadała "Pułkowi Dzieci Kujaw" honorowe obywatelstwo miasta.

Kampania wrześniowa 1939[edytuj | edytuj kod]

Pułk walczył w składzie 15 DP

W 1939 w pułk w składzie 15 Dywizji Piechoty wszedł w skład Armii „Pomorze”.

Początkowo pułk znajdował się w odwodzie 15 Dywizji Piechoty w rejonie Bydgoszczy. 2 września 1939 roku został zbombardowany, w rejonie Gogolina, w czasie przemarszu do rejonu jezior koronowskich. Wcześniej został jednak zawrócony i zajął pozycje obronne na północ od Bydgoszczy.

5 września organizował obronę na linii Solec KujawskiKobylarnia, a 6 września odpierał niemieckie ataki (50 DP) w rejonie Łęgnowa. W dniu 9 września zajął obronę na zachód od Brześcia Kujawskiego.

W dniach 9 – 14 września wziął udział w bitwie nad Bzurą osłaniając kierunek północny (np. 11 IX odrzucił atak niemiecki pod Śmiłowicami). 14 września, w czasie prób likwidacji niemieckiego przyczółka pod Płockiem (Dobrzyków) poniósł duże straty. Następnie przeprawił się przez Bzurę i dotarł w rejon Palmir w Puszczy Kampinoskiej. Tam przeszedł reorganizację.

W nocy z 19 na 20 września dotarł do Warszawy, gdzie brał udział w jej obronie do momentu kapitulacji. Po kapitulacji, 28 września, pułk został rozwiązany. W kampanii wrześniowej poległo ok. 550, a rannych zostało ok. 900 żołnierzy pułku.

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939:

  • dowódca pułku – płk Bolesław Mirgałowski
  • adiutant – kpt. Michał Olchowski
  • II adiutant - ppor. rez. Kazimierz Denis
  • kwatermistrz - kpt. Franciszek II Nowicki
  • oficer mobilizacyjny - kpt. Karol Józef Lisiogórski
  • zastępca oficera mobilizacyjnego - kpt. Antoni Grygiel
  • oficer mobilizacji materiałowej - kpt. Władysław Józef Łęcki
  • oficer łączności - por. Adam Czarnecki, poległ 18 IX w Puszczy Kampinoskiej
  • naczelny lekarz - mjr dr Rajmund Hrynkiewicz - Moczulski
  • płatnik - kpt Franciszek Czapiewski
  • kapelan - ks. kap. Michał Zawadzki
  • kapelmistrz - por. adm. Mieczysław Grafka

pododdziały specjalne

  • dowódca kompanii zwiadu - por. Jan Duszyński
  • dowódca kompanii ppanc - por. Bernard Wiewiórski
  • dowódca kompanii gospodarczej - kpt. Stefan I Józef Popek
  • zastępca dowódcy kompanii gospodarczej - chor. Józef Gałęzewski (jednocześnie oficer sztandarowy)
  • dowódca plutonu pionierów - por. Stefan Hieronim Lajourdie
  • dowódca plutonu artylerii - por. art. Florenty Aleksander Orzeszko

I batalion piechoty

  • dowódca - mjr Mieczysław Wojciech Skonieczny
  • dowódca 1 kompanii piechoty – por. Eugeniusz Kosiacki
  • dowódca 2 kompanii piechoty - NN
  • dowódca 3 kompanii piechoty - NN
  • dowódca 1 kompanii ckm - por. Stanisław Janowski
  • szef - st. sierż. Ludwik Klimkiewicz, poległ 6 IX w Łęgnowie

II batalion piechoty

  • dowódca - mjr Gwidon Budrewicz, poległ 20 IX w Palmirach
  • dowódca 4 kompanii piechoty - kpt. Marian Franciszek Kocyłowski
  • dowódca 5 kompanii piechoty - por. Marian Franciszek Głowacki, poległ 18 IX w Ruszkach
  • dowódca 6 kompanii piechoty - NN
  • dowódca 2 kompanii ckm - por. Władysław Michał Stolarczyk

III batalion piechoty

  • dowódca - mjr Wilhelm Piotr Hamberger
  • dowódca 7 kompanii piechoty - NN
  • dowódca 8 kompanii piechoty - kpt. Franciszek Sztuka
  • dowódca 9 kompanii piechoty - por. Władysław Rydzewski
  • dowódca 3 kompanii ckm - por. Stanisław Wanat

batalion marszowy

  • dowódca - kpt. Stefan Szajnert

pododdziały mobilizowane

6 batalion ckm i broni towarzyszącej

  • dowódca - mjr Henryk Skaczała

1 batalion zapasowy

  • dowódca - kpt. Antoni Grygiel

2 batalion zapasowy

  • dowódca - kpt. Karol Józef Lisiogórski

kompania wartownicza

  • dowódca - NN

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Cyms.png
Przezdziecki.png
Wrzalinski.png
Melzynski.png
Cerklewicz.png
Hoborski.png
K Dziekanowski.png
Płk Wolikowski.png

Dowódcy pułku:

Zastępcy dowódcy pułku:

  • mjr / ppłk piech. Eugeniusz Zabawski (10 VII 1922 - 1925)
  • ppłk SG Stanisław Jan Walawski (1928)
  • ppłk piech. Julian Królikowski (1932)
  • ppłk dypl. Zenon Wzacny (4 VII 1935 - )[1]
  • ppłk dypl. Michał Talikowski (1939)

Oficerowie pułku

Kawalerowie Orderu Virtuti Militari

Odznaczeni Złotym Krzyżem Orderu Virtuti Militari[2]

gen. dyw. Władysław Jan Jung
płk Stanisław Mikołaj Wrzaliński

Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari[2]
Spis utworzony na podstawie "Zarys historji wojennej 59-go pułku piechoty" s. 49

płk Bolesław Mirgałowski
sierż. Jerzy Bauza
kpt. Marceli Cerklewicz
kpt. Kazimierz Dratwiński
chor. Antoni Dzwoniarek
ppor. Leon Głowacki
ppor. Aleksander Jakubowski
por. Maksymilian Kaszyński
kpr. Walenty Kryszak
szer. Józef Kawczyński
szer. Franciszek Kowalski
plut. Kazimierz Lewandowski
sierż. Marian Mańkowski
sierż Edmund Maciejewski
por. Ignacy Nowak
por. Józef Owczarski
por. Stanisław Połczyński
plut. Andrzej Pacholski
kpt. Edward Szmoniewski
ppor. Mieczysław Słabęski
plut. Leon Starybrat
płk Stanisław Wrzaliński
por. Izydor Włodarek

Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari, którzy służyli w pułku 1 października 1929 roku.

płk dypl. Romuald Wolikowski
ppłk Julian Królikowski
kpt. Paweł Cyms

Kadra oficerska 59 Pułku Piechoty (marzec 1939)[3]

  • dowódca – płk Mirgałowski Bolesław
  • I z-ca dowódcy – ppłk dypl. Talikowski Michał
  • adiutant – kpt. Mozirer Marian Józef
  • starszy lekarz – mjr dr Hrynkiewicz-Moczulski Rajmund
  • młodszy lekarz – vacat
  • oficer placu Inowrocław – kpt. Angelo Ernest
  • II z-ca dowódcy [kwatermistrz] – ppłk Kaczmarczyk Antoni
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Lisiogórski Karol Józef
  • z-ca oficera mobilizacyjnego – por. adm. (piech.) Grygiel Antoni
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. Łęcki Władysław Józef
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Czapiewski Franciszek
  • oficer żywnościowy – chor. Gałęzowski Jozef
  • dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy – kpt. tab. Popek Stefan I
  • kapelmistrz – por. adm. (kapelmistrz) Grafka Mieczysław
  • dowódca plutonu łączności – por. Czarnecki Adam
  • dowódca plutonu pionierów – por. Lajourdie Stefan Hieronim
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – por. art. Orzeszko Florenty Aleksander Mateusz
  • dowódca plutonu ppanc. – ppor. Wiewiórski Bernard
  • dowódca oddziału zwiadu – ppor. Duszyński Jan
  • dowódca I baonu – mjr Skonieczny Mieczysław Wojciech
  • dowódca 1 kompanii – kpt. Olchowski Michał
  • dowódca plutonu – ppor. Zboromirski Czesław
  • dowódca plutonu – ppor. Dudziak Roman
  • dowódca 2 kompanii – kpt. Trojan Franciszek Leonard
  • dowódca plutonu – por. Rydzewski Władysław
  • dowódca plutonu – por. Wanat Stanisław Franciszek
  • dowódca plutonu – ppor. Kowalski Tadeusz Kasper
  • dowódca 3 kompanii – vacat
  • dowódca plutonu – ppor. Rysy Władysław Roman
  • dowódca 1 kompanii km – por. Janowski Stanisław
  • dowódca plutonu – chor. Manikowski Marian
  • dowódca II baonu – mjr Bełdowski Lucjan Andrzej
  • dowódca 4 kompanii – kpt. Kocyłowski Marian Franciszek
  • dowódca plutonu – ppor. Walczak Jan Józef
  • dowódca plutonu – ppor. Bernatowicz Władysław
  • dowódca 5 kompanii – kpt. Szejnert Stefan Władysław
  • dowódca plutonu – ppor. Tomana Franciszek
  • dowódca plutonu – ppor. Denis Kazimierz
  • dowódca 6 kompanii – kpt. Budrewicz Gwidon
  • dowódca plutonu – por. Aleksiński Franciszek
  • dowódca plutonu – ppor. Kuśnierz Jan Mieczysław
  • dowódca 2 kompanii km – por. Stolarczyk Władysław Michał
  • dowódca plutonu – chor. Badyna Franciszek
  • dowódca III baonu – mjr Hamberger Wilhelm Piotr
  • dowódca 7 kompanii – kpt. Kuźmiński Antoni
  • dowódca plutonu – ppor. Kuliga Kazimierz
  • dowódca 8 kompanii – kpt. Sztuka Franciszek
  • dowódca plutonu – chor. Kwaśnicki Wojciech
  • dowódca 9 kompanii – kpt. Miniewski Kazimierz
  • dowódca plutonu – por. Dzierżyński Antoni Marian Władysław
  • dowódca plutonu – por. Lewandowski Kazimierz
  • dowódca plutonu – ppor. Łukasik Edmund Jan
  • na kursie – por. Kosiacki Eugeniusz
  • na kursie – ppor. Jakubowski Wiesław Julian

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar
Pierwszą chorągiew, jeszcze jako 5 Pułk Strzelców Wielkopolskich, pułk otrzymał 16 stycznia 1919 roku od społeczeństwa Inowrocławia. Pod nią walczył w wojnie polsko-bolszewickiej.

Nowy sztandar ufundowało społeczeństwo Kujaw i miasta Łomży. Wręczył go w sierpniu 1924 roku Prezydent Rzeczypospolitej Stanisław Wojciechowski. Na sztandarze umieszczono herby Łomży, Rypina i Inowrocławia[4] oraz miejsca i daty walk: Domżeryce, Łomża i Izabelin. Ojcem chrzestnym sztandaru był por. Stanisław Burzyński - syn porucznika adiutanta generała Henryka Dąbrowskiego, matką chrzestną została żona generała Władysława Junga - dowódcy 15 Dywizji Piechoty, w skład której wchodził 59 pułk.

W czasie bitwy nad Bzurą sztandar został zakopany. 30 stycznia 1986 roku został odnaleziony w Wólce Węglowej i przekazany do Muzeum Ziemi Sochaczewskiej[4].

Odznaka
Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 41, poz. 592 z 14 października 1924 roku. Odznaka ma kształt tarczy, którą wypełnia płaskorzeźba orła z rozpostartymi skrzydłami, trzymającego w szponach bagnet, nieco wysunięty z pochwy. W dolnej części złamany biało-czarny słup graniczny i pikielhauba. Obok słupa zatknięty proporzec biało-czerwony, dalej numer i inicjały 59 PP WLKP. Jednoczęściowa - oficerska, wykonana w srebrze, częściowo emaliowana. Na rewersie próba srebra, imiennik grawera WG i numer. Wymiary: 37x32 mm. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa[5].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Nazwę i imię 59 Pułku Piechoty noszą:

  • ulic w Inowrocławiu na osiedlu Rąbin.
  • Szkoły Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4 w Inowrocławiu:
    • Technikum im. 59. Pułku Piechoty Wielkopolskiej
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa im. 59. Pułku Piechoty Wielkopolskiej

Przypisy

  1. Nowi dowódcy i zastępcy dowódców pułków. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 155 z 11 lipca 1935. 
  2. 2,0 2,1 Odznaczeni za wojnę 1918 – 1921
  3. Źródło: Rocznik Oficerski 1939
  4. 4,0 4,1 Tomasz Honkisz. Kronika. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3/1986. s. 319. 
  5. Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 102.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Franciszek Nowicki Zarys historii wojennej 59-go pułku piechoty wielkopolskiej (z cyklu Zarys historii wojennej pułków polskich 1918-1920) wyd. Warszawa 1929.
  • Praca zbiorowa Jednodniówka w 10 rocznicę istnienia 59 Pułku Piechoty Wielkopolskiej Inowrocław 1929 (Drukarnia Kujawska Sp. A.)
  • Biuletyn Informacyjny klubu środowiska byłych żołnierzy 59 pp wlkp, Inowrocław 1983 - 1996
  • Zygmunt Kurek "Zarys historii 59 ppwlkp" Inowrocław 1986
  • Rocznik oficerski 1939
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.