5 Lwowski Pułk Artylerii Lekkiej
| 5 Pułk Artylerii Lekkiej | |
| Historia | |
| Państwo |  Polska |
| Rozformowanie | wrzesień 1939 |
| Nazwa wyróżniająca | Lwowski |
| Dowódcy | |
| Ostatni | ppłk Tadeusz Popławski |
| Działania zbrojne | |
| wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Lwów |
| Podporządkowanie | 5 Dywizja Piechoty |
| Rodzaj wojsk | artyleria |
| Rodzaj sił zbrojnych | Wojska lądowe |
5 Lwowski Pułk Artylerii Lekkiej (5 pal) – oddział artylerii lekkiej Wojska Polskiego II RP.
Pułk do 1939 stacjonował w garnizonie Lwów na terenie Okręgu Korpusu Nr VI. Oddział był organiczną jednostką artylerii 5 Dywizji Piechoty. Pod względem wyszkolenia podlegał dowódcy 6 Grupy Artylerii.
Święto pułku obchodzono 7 listopada, w rocznicę oddania pierwszego strzału, w obronie Lwowa przez baterię por. Stanisława Królikiewicza[1].
Spis treści |
[edytuj] Formowanie
28 października 1918 do Rzęsny Polskiej z Czaczaku w Serbii przybyła, pod dowództwem kpt. Tadeusza Łodzińskiego, Bateria Zapasowa 130 Pułku Artylerii Polowej Cesarskiej i Królewskiej Armii uzbrojona w trzy 8 cm armaty polowe wzór 1905. 4 listopada tego roku por. Stanisław Królikiewicz otrzymał rozkaz zorganizowania baterii armat podporządkowanej bezpośrednio Naczelnej Komendzie Wojska Polskiego we Lwowie. Trzy dni później bateria wsparła swym ogniem piechotę atakującą Cytadelę.
Początki 5 Pułku Artylerii Polowej wiążą się z tworzeniem pierwszych baterii w rejonie Lwowa w listopadzie 1918. Powstał tu 1 Pułk Artylerii Polowej Lwów z trzema dywizjonami, uzbrojony w różne działa. 6 stycznia 1919 Dowództwo Artylerii Lwów przemianowało 1 pap Lwów na 4 Pułk Artylerii Polowej. Na początku czerwca 1919, na podstawie rozkazu organizacyjnego Nr 8 Generalnego Inspektoratu Artylerii jednostka połączona została z 5 Pułkiem Artylerii Polowej w jeden oddział, który otrzymał numer i nazwę - 5 Lwowski Pułk Artylerii Polowej. Latem 1919 pułk wszedł w skład V Brygady Artylerii.
5 sierpnia 1920 pod Brodami działon 8 baterii dowodzony przez pchor. Czwartackiego zdobył sztandar sowieckiej 2 Brygady Kawalerii.
1 stycznia 1932 jednostka przemianowana została na 5 Lwowski Pułk Artylerii Lekkiej [2].
[edytuj] Walki pułku
W kampanii wrześniowej 1939 pułk nie wystąpił w pełnym składzie. Dowództwo pułku i III dywizjonu, II dywizjon oraz 2 i 8 bateria wzięły udział w obronie Warszawy.
Pułk już w transportach poniósł duże straty od bombardowań niemieckiego lotnictwa. 8 września na stacji Mordy poległ dowódca II da mjr Deskur i dowódca 4 baterii por. Eugeniusz Łoziński. Dywizjon rozładował się i wieczorem 10 września dotarł do Warszawy. 4 bateria zajęła SO w Ogrodzie Zoologicznym, a 5. i 6. w Parku Skaryszewskim.
Również 8 września zbombardowany został w Siedlcach III dywizjon. Po wyładowaniu próbował przedrzeć się do Warszawy. Dotarła jedynie 8 bateria. Zajęła ona SO w parku Skaryszewskim. 9 bateria, zaskoczona w drodze, dostała się do niewoli. 7 bateria 12 września została ostrzelana przed Mińskiem Mazowieckim, dołączyła do grupy ppłk. Rohozińskiego i zakończyła szlak bojowy pod Tomaszowem Lubelskim.
I dywizjon (bez 2 baterii) 3 września skierowany został z Kutna do Włocławka. Wspólnie z 19 pp stanowił Oddział Wydzielony ppłk. Sadowskiego.
18 września I/5 pal w ciężkim nocnym marszu został rozbity. W rejonie nadleśnictwa Kampinos dysponował już tylko 1 baterią. Do dywizjonu dołączył pluton artylerii piechoty 69 pp i haubica 100 mm z obsługą. Do godzin popołudniowych ogniem siedmiu dział odpierano natarcia niemieckie. Duże straty i wyczerpywanie się amunicji uniemożliwiły dalszą obronę. Po zdemontowaniu dział resztki pododdziału maszerowały w kierunku Bzury. 19 września pod Radziwiłłowem dywizjon został otoczony, a żołnierze wzięci do niewoli.
[edytuj] Lwowscy artylerzyści
Dowódcy:
- ppłk Tadeusz Łodziński
- wz. mjr Henryk Kreiss
- kpt. Roman Odzierzyński (I -X 1921)
- płk Karol Battaglia (1923)
- płk Roman Wesołowski
- płk dypl. inż. Jerzy Marian Englisch (1932)
- wz. ppłk dypl. Jan Szewczyk
- płk dypl. Tadeusz Procner (6 XI 1934 - VI 1939)
- ppłk dypl. Jan Ciałowicz (1939)
- ppłk dypl. Tadeusz Popławski (1939)
Oficerowie:
- kpt. Stanisław Rola-Arciszewski
- ppor. podlek. Władysław Barański (†)
- por. Józef Baran-Bilewski
- ppor. Józef Gawroński (†)
- ppor. Mieczysław Godlewski (†)
- kpt. Tadeusz Kowalski
- kpt. Stanisław Kuniczak
- płk art. Czesław Mączyński (nadetatowy)
- ppor. Wilhelm Moos (†)
- por. Roman Odzierzyński
- ppor. Józef Rogowski (†)
- ppor. Stanisław Sapieha († 11 I 1919)
- kpt. Alojzy Tadeusz Schuster
- ppor. Marian Szwetz (†)
- kpt. dr Jan Wilusz († 11 I 1919)
- por. Paweł Piotr Filipowicz
Organizacja i obsada personalna 5 pal we wrześniu 1939
Dowództwo
- dowódca - ppłk dypl. Tadeusz Popławski
I dywizjon (armat)
- dowódca - mjr Jan Czyrko
- dowódca 2 baterii - ppor. Tadeusz Praśniewski
II dywizjon (haubic)
- dowódca - mjr Feliks Deskur († 8 IX)
- dowódca - mjr Franciszek Schmid (dowódca II/9 pac)
- dowódca 4 baterii - por. Eugeniusz Łoziński († 8 IX)
- dowódca 4 baterii - por. por. Andrzej Malewski
- dowódca 5 baterii - ppor. Witold Mikołaj Woicki
- dowódca 6 baterii - ppor. Robert Marowski
- oficer ogniowy 6 baterii - ppor. rez. Mieczysław Władysław Baraniecki († 12 IX zm. z ran)
III dywizjon (haubic)
- dowódca - mjr Adam Melbechowski
- dowódca 8 baterii - ppor. Edward Piasecki
Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920
|
|
|
[edytuj] Symbole pułkowe
Sztandar
22 listopada 1938 we Lwowie[3] Minister Spraw Wojskowych gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki wręczył pułkowi sztandar ufundowany przez społeczeństwo Lwowa [4].
Odznaka pułkowa
Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 35, poz. 379 z 14 grudnia 1928 roku. Posiada kształt krzyża wzorowanego na francuskim Orderze Legii Honorowej, którego ramiona pokryte są białą emalią. W centrum krzyża herb Lwowa i miniatura Orderu Virtuti Militari, okolony wieńcem laurowym z napisem 5 PAP LWOWSKI. Na ramionach krzyża wpisano daty upamiętniające dziesięciolecie powstania pułku 7.XI.1918 1928. Dwuczęściowa - oficerska, wykonana w srebrze i emaliowana[5].
Przypisy
- ↑ Karol Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914-1939. s. 26.
- ↑ Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych marszałka Józefa Piłsudskiego z 31 grudnia 1931 (Dz. Rozk. M.S.Wojsk. Nr 36, poz. 473.
- ↑ Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 279.
- ↑ Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w Dodatku Tajnym nr 3 do Dziennika Rozkazów M.S.Wojsk. z 17 lutego 1938, Nr 3, poz. 25.
- ↑ Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 235.
[edytuj] Bibliografia
- Jan Czyrko: Zarys historji wojennej 5-go lwowskiego pułku artylerii polowej, Warszawa 1930.
- Roman Łoś: Artyleria polska 1914-1939. Wydawnictwo Bellona. Warszawa 1991. ISBN 83-11-07772-X
- Kazimierz Satora, Opowieści wrześniowych sztandarów, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1990 ISBN-83-211-1104-1
- Ludwik Głowacki, Obrona Warszawy i Modlina na tle kampanii wrześniowej 1939, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1985, wyd. V, ISBN 83-11-07109-8
- Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
