5 Pułk Artylerii Ciężkiej
| 5 Pułk Artylerii Ciężkiej | |
| Historia | |
| Państwo |  II Rzeczpospolita |
| Sformowanie | 1921 |
| Rozformowanie | 1939 |
| Patron | Obrońcy Lwowa |
| Tradycje | |
| Święto | 15 sierpnia[1] |
| Nadanie sztandaru | 1938 |
| Dowódcy | |
| Ostatni | ppłk Wilhelm Czopp |
| Działania zbrojne | |
| kampania wrześniowa | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Kraków |
| Podporządkowanie | 5 Grupa Artylerii |
| Rodzaj wojsk | artyleria |
| Rodzaj sił zbrojnych | Wojska lądowe |
5 Pułk Artylerii Ciężkiej (5 pac) – oddział artylerii ciężkiej Wojska Polskiego II RP.
Pułk sformowany został w 1921 w wyniku połączenia I dywizjonu 6 Pułku Artylerii Ciężkiej (I/6 pac) z 21 Dywizjonem Artylerii Ciężkiej (21 dac).
Do 1939 jednostka stacjonowała w garnizonie Kraków, w koszarach im. gen. Bema (Okręg Korpusu Nr V).
Od 1929 oddział pod względem fachowego wyszkolenia podlegał dowódcy 5 Grupy Artylerii.
Spis treści |
[edytuj] Mobilizacja
Pułk był jednostką mobilizującą. Formował jedno dowództwo pułku, trzy dywizjony artylerii ciężkiej typu II dla wielkich jednostek piechoty stacjonujących na terenie OK Nr V i dwa dywizjony artylerii ciężkiej typu I dla Odwodu Naczelnego Wodza, a także dwa szpitale weterynaryjne i dwa pododdziały zapasowe.
W dniach 24-26 sierpnia 1939, w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem żółtym, pułk sformował:
- 6 Dywizjon Artylerii Ciężkiej dla 6 Dywizji Piechoty
- Pluton Taborowy Nr 6 dla 6 DP
- 21 Dywizjon Artylerii Ciężkiej dla 21 Dywizji Piechoty Górskiej
- Pluton Taborowy Nr 21 dla 21 DPG
- 23 Dywizjon Artylerii Ciężkiej dla 23 Dywizji Piechoty
- Pluton Taborowy Nr 23 dla 23 DP
- 95 Dywizjon Artylerii Ciężkiej dla Grupy Operacyjnej "Śląsk"
31 sierpnia 1939 rozpoczęta została organizacja jednostek I rzutu mobilizacji powszechnej:
- Dowództwo 5 Pułku Artylerii Ciężkiej dla Armii "Kraków"
- II dywizjonu 5 Pułku Artylerii Ciężkiej dla Armii "Kraków" [2]
4 września 1939 zarządzona została mobilizacja powszechna dla jednostek II rzutu:
- Krajowy Szpital Weterynaryjny Typ II Nr 51 dla dowódcy OK Nr V
- Polowy Szpital Weterynaryjny Nr 51 dla Armii "Kraków"
- Pluton Marszowy Artylerii Ciężkiej Typ I Nr 5 dla dowódcy OK Nr V
- Ośrodek Zapasowy Artylerii Ciężkiej Nr 3 dla dowódcy OK Nr V
[edytuj] Żołnierze pułku
Dowódcy pułku:
- ppłk Józef Urlych (6 VI - XI 1921)
- ppłk Rudolf Patoczka (od XI 1921)
- płk Ludwik Ząbkowski (1934-1935)
- ppłk Eugeniusz Ignacy Luśniak (1935-1939)
- ppłk Wilhelm Czopp (1939)
Zastępcy dowódcy pułku:
- ppłk art. Ludwik Ząbkowski (1927-1929)
- ppłk art. Lucjan Jasiński (1931-1935)
Obsada personalna pułku we wrześniu 1939
- dowódca – ppłk dypl. Wilhelm Czopp
- adiutant – por. Bogusław Sira
- oficer zwiadowczy – ppor. rez. inż. Eugeniusz Pietrzak
- oficer obserwacyjny – ppor. rez. Mielcarek
- oficer łączności – por. Franciszek Hrzebiczek
- oficer łączności – por. Franciszek Hrzebiczek
- dowódca II dywizjonu – mjr Alfred Pragier
- adiutant – ppor. Stanisław Jasiński
- oficer zwiadowczy – por. rez. Józef Cyrankiewicz
- dowódca 4 baterii – por. rez. Zdzisław Szlichciński
- oficer zwiadowczy – ppor. rez. Piotr Trzęsiński
- oficer ogniowy – ppor. rez. Waldemar Grzymek
- dowódca 5 baterii – por. rez. Aleksander Hyży
- oficer ogniowy – ppor. rez. Bolesław Świętochowski
- dowódca 6 baterii – por. rez. Stanisław Kusiak
- oficer ogniowy – ppor. rez. Zaremba
- zbrojmistrz pułku - chor. Jan Lewicki
Odznaczeni Krzyżem Walecznych na froncie litewsko-białoruskim
|
|
|
[edytuj] Symbole pułkowe
Sztandar
29 maja 1938 na Błoniach Krakowskich gen. dyw. Juliusz Rómmel wręczył pułkowi sztandar [3].
Na białych polach, na lewej stronie płata, umieszczone zostały wizerunki Matki Boskiej Częstochowskiej i Świętej Barbary, patronki artylerii oraz Herb Krakowa i odznaka pamiątkowa pułku. Na górnym ramieniu krzyża, napis haftowany złotą nicią, rozpisany w kolumnie, w dwóch wierszach "DYNEBURG 3 I 1919". Na dolnym ramieniu krzyża, haftowany złotą nicią, rozpisany w kolumnie, w dwóch wierszach "KRAKÓW 31 X 1918".
Sztandar ufundowało społeczeństwo Podkarpacia[4]. Płat sztandaru przechowywany jest w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, natomiast głowica i gwoździe w kolekcji prywatnej.
Odznaka
Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 1, poz. 2 z 9 stycznia 1931 roku. Odznaka ma kształt krzyża VM, którego ramiona pokryte są szkarłatną emalią. Na górnym ramieniu krzyża orzeł wz. 1927 zwieńczony wieńcem z liści dębowych. Na środek krzyża nałożona tarcza emaliowana w kolorze czerwonym, na której wpisano numer i inicjały 5 PAC przedzielone skrzyżowanymi lufami armatnimi. Na poziomych ramionach krzyża wpisano datę formowania 1 pułku artylerii wałowej 31 X 1918. Trzyczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana. Na rewersie próby srebra i nazwisko wykonawcy. Wymiary: 38x38 mm[5]
Przypisy
- ↑ W rocznicę bitwy warszawskiej 1920, w której walczyły I/6 pac i 21 dac; Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. z 19 maja 1927 nr 16, poz. 174.;.
- ↑ I dywizjon 5 Pułku Artylerii Ciężkiej mobilizował 10 Pułk Artylerii Ciężkiej.
- ↑ Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ogłoszone zostało w Dodatku Tajnym Nr 3 do Dziennika Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 3 z 17 lutego 1938 poz 29.
- ↑ Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 330.
- ↑ Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 280.
[edytuj] Bibliografia
- Roman Łoś: Artyleria polska 1914-1939. Warszawa: "Bellona", 1991.
- Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
- Piotr Zarzycki: 5 pułk artylerii ciężkiej
- Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
