5 Pułk Strzelców Podhalańskich
| 5 Pułk Strzelców Podhalańskich | |
 |
|
| Historia | |
| Państwo |  Polska |
| Sformowanie | 1 października 1921 |
| Rozformowanie | 10 września 1939 |
| Nazwa wyróżniająca | Podhalańczycy |
| Tradycje | |
| Święto | 14 sierpnia |
| Nadanie sztandaru | 15 lipca 1923 |
| Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały | 5 pułk strzelców podhalańskich im.gen.Andrzeja Galicy (1989-1993)21 Brygada Strzelców Podhalańskich |
| Dowódcy | |
| Ostatni | płk Antoni Żółkiewski |
| Działania zbrojne | |
| wojna obronna 1939 r., wojna polsko-bolszewicka, wojna polsko-ukraińska | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Przemyśl |
| Podporządkowanie | Odwody Naczelnego Wodza |
| Rodzaj wojsk | piechota górska |
| Rodzaj sił zbrojnych | wojska lądowe |
| Skład | 22 Dywizja Piechoty Górskiej, Armia Kraków |
5 Pułk Strzelców Podhalańskich (5 pspodh.) – oddział piechoty Armii Polskiej we Francji i Wojska Polskiego II RP.
Spis treści |
[edytuj] Formowanie
Organizacja Pułku rozpoczęła się na terenie Włoch jako 4 Pułku Strzelców Polskich, skąd jeszcze w toku organizacji przeniesiono został do Francji. Tam wszedł w skład Błękitnej Armii gen. Józefa Hallera. Wraz z całą armią w maju 1919 roku powrócił do Polski.
Po powrocie do Polski otrzymał nazwę 46 Pułku Strzelców Kresowych, aby w dniu 1 października 1921 roku otrzymać ostatecznie nazwę 5 Pułku Strzelców Podhalańskich.
[edytuj] Walki w latach 1919-1920
Brał udział w wojnie polsko-ukraińskiej w 1919 oraz w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 roku. W sierpniu 1920 roku został "czasowo rozwiązany" za "sromotne opuszczenie stanowisk pod Radzyminem w nocy z 13 na 14 sierpnia" [1].
[edytuj] Pułk w okresie pokoju
Pułk stacjonował w garnizonie Przemyśl. Podporządkowany był dowódcy 22 Dywizji Piechoty Górskiej.
Na początku lat 20. w pułku, wzorem z C. i K. Armii, została zorganizowana kompania jagliczna dla żołnierzy chorych na jaglicę. Dowódcą tego pododdziału był por. Kazimierz Paklikowski, a od 1 czerwca 1923 roku - por. Adam Kramarz [2].
Po wprowadzeniu w 1930 nowej organizacji piechoty na stopie pokojowej,[3] pułk szkolił rekrutów dla potrzeb batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza[4].
[edytuj] Kampania wrześniowa 1939
W 1939 w trakcie kampanii wrześniowej walczył w składzie 22 Dywizji Piechoty Górskiej (Armia Kraków).
W dniu 2 września 1939 roku w trakcie transportu pułk został zbombardowany i odłączył się od niego 3 batalion.
W dniu 3 września pułk zajął pozycje obronne w rejonie miejscowości Klucze koło Olkusza. Następnie w dniach 4–5 września znajdował się w odwrocie do rejonu Miechowa i Działoszyc.
W nocy z 6 na 7 września pułk w rejonie Złota i Jurkowa osłaniał przeprawę dywizji przez Nidę. W dniu 8 września walczył pod miejscowością Owczary, a w dniu 9 września pod Broniną, gdzie poniósł znaczne straty. W dniu 10 września w trakcie marszu na Staszów 22 Dywizja Piechoty Górskiej została rozproszona.
11 września pułk wchodzi w skład zgrupowania płk. Woźnikowskiego, wraz z którym przeprawił się przez Wisłę pod Połańcem i skierował się w kierunku Rozwadowa, aby w dniu 12 września stoczyć walkę w Jaślanach. W dniu 18 września pułk wobec okrążenia i niemożności prowadzenia dalszych walk został rozwiązany.
Natomiast III batalion 2 września podporządkowany został dowódcy 156 Pułku Piechoty Rezerwowego, ppłk Walerianowi Młyńcowi.
[edytuj] W ramach Armii Krajowej
W lipcu 1944 nastąpiło odtworzenie Pułku w ramach Armii Krajowej na terenie podokręgu Rzeszów w rejonie Jasła. Pułk został rozwiązany po zajęciu terenu jego działania przez oddziały Armii Czerwonej.
[edytuj] Strzelcy podhalańscy
Dowódcy pułku:
- mjr Henryk Witkowski (10 XI 1918 – 5 I 1919 we Włoszech)
- ppłk Franciszek Kozłowski (6 I - 4 II 1919 we Francji)
- płk Marian Mercier (5 II - 19 X 1919 we Francji i Polsce)
- płk Eugeniusz Stecz (20 X 1919 – 29 V 1920)
- mjr Józef Liwacz (30 V - 9 VIII 1920)
- płk Bronisław Krzywobłocki (10 - 13 VIII 1920)
- mjr Józef Liwacz (14 - 19 VIII 1920)
- płk Jan Branicki (20 VIII 1920 – 1926)
- płk Filip Brzezicki (1926-1929)
- płk piech. Julian Janowski (1930-1936)
- ppłk dypl. Tadeusz Klimecki (1936-1938)
- ppłk Antoni Żółkiewski (1938-1939)
Oficerowie pułku:
- Marceli Cerklewicz
- Przemysław Nakoniecznikoff-Klukowski
- Bolesław Nieczuja-Ostrowski
- Władysław Śpiewak
- Andrzej Stańczyk
Przypisy
- ↑ Dziennik Rozkazów nr 31 z 1920 roku; poz. 693
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 47 z 13.07.1923 r.
- ↑ Rozkaz wykonawczy MSWojsk PS 10-50 z 1930
- ↑ Zdzisław. Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007, s. 64. ISBN 978-83-11-10206-4.
[edytuj] Bibliografia
- „85 lat garnizonu WP w Przemyślu”, wyd. Przemyśl 2003 r., s. 45.
- W. Moś – „5 pułk strzelców podhalańskich”, Wyd. Ajaks, Pruszków 1996 r., s. 55.
- P. Stawecki – „Oficerowie dyplomowani wojska II RP”, Wyd. WIH AON, 1997 r., s. 168.
- B. Szwedo – „Kawalerowie VM Ziemi Sandomierskiej”, t. I, Wyd. Sandomierz 2001 r., s. 245.
- T. Jurga – „Obrona Polski 1939 r.” (opracował W. Strzałkowski); Wyd. PAX 1990 r., s. 774.
- P. Stawecki – „Słownik biograficzny generałów WP 1918-1939”, Wyd. Bellona, Warszawa 1994 r., s. 86.
- „Rocznik Oficerski 1932”, s. 619.
- L.Mucha "5 pułk strzelców podhalańskich im.gen.Andrzeja Galicy 1989-1993", pr.mgr WSP w Krakowie 1995 r.
|
|||||||||||||||||||||||
