7,62 mm karabin maszynowy PK/PKS

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Пулемёт Калашникова/Пулемёт Калашникова станковый (ПК/ПКС)
PKM DD-ST-85-01257.JPEG
Dane podstawowe
Państwo  ZSRR
Projektant Michaił Kałasznikow
Producent dawniej w Polsce HCP, a obecnie ZMT
Rodzaj uniwersalny karabin maszynowy
Historia
Prototypy 1961
Produkcja seryjna 1961 – do chwili obecnej
Dane techniczne
Inne
Szybkostrzelność praktyczna 250
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Żołnierz Wojska Polskiego uzbrojony w karabin maszynowy PKM podczas patrolu w Iraku
Czołgowy karabin maszynowy PKT
Karabin maszynowy PKMSN

7,62 mm km PK/PKS (ros. пулемёт Калашникова, pulemiot Kałasznikowa/пулемёт Калашникова станковый, pulemiot Kałasznikowa stankowyj) – radziecki uniwersalny karabin maszynowy kalibru 7,62 x 54 mm R.

Historia konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Karabin maszynowy PK/PKS powstał w biurze konstrukcyjnym Michaiła T. Kałasznikowa. Nowy karabin miał zastąpić wszystkie znajdujące się na uzbrojeniu Armii Radzieckiej ciężkie i ręczne karabiny maszynowe. Karabin został przyjęty do uzbrojenia w roku 1961. Jednocześnie z karabinem przyjęto do uzbrojenia trójnożną podstawę 6T2 konstrukcji Samożenkowa. W następnych latach nowy karabin stał się podstawowym karabinem maszynowym armii państw Układu Warszawskiego (w Polsce PK/PKS został przyjęty na uzbrojenie w połowie lat sześćdziesiątych, od 1968 roku był produkowany przez Zakłady Przemysłu Metalowego "H. Cegielski"). W 1969 roku broń została zmodernizowana, model PKM. Zmiany konstrukcyjne miały na celu zmniejszenie masy. Osiągnięto to poprzez szerokie zastosowanie przy produkcji technologii tłoczenia. Karabin PKM/PKMS ('Pulemiot Kalasznikowa Modernizirowannyj/Pulemiot Kalasznikowa Modernizirowannyj Stankowyj) różni się od PK/PKS budową niektórych zespołów, przy czym automatyka broni działa na niezmienionej zasadzie. Zastosowano lżejszą lufę (bez żeber) i nowy tłumik płomieni. Pokrywę komory zamkowej i osłonę donośnika zaczęto tłoczyć z cieńszej blachy. Aby zachować sztywność pojawiły się na nich charakterystyczne przetłoczenia. Kolbę wyposażono w oporę naramienną ułatwiającą strzelanie z dwójnogu. W następnych latach pojawiła się wersja PKMN/PKMSN, wyposażona w podstawę do mocowania celownika nocnego PPN-3. Wprowadzono także nową podstawę trójnożną 6T5 skonstruowaną przez Stiepanowa. Wzorując się na karabinie PK/PKS w Polsce skonstruowano ukm UKM-2000.

Pochodne PK/PKS[edytuj | edytuj kod]

  • PKT – w roku 1962 do uzbrojenia przyjęto pochodną PK, czołgowy karabin maszynowy PKT (пулемёт Калашникова танковый, pulemiot Kalasznikowa tankowyj). PKT posiada dłuższą lufę o grubszych ściankach oraz zamknięty regulator gazowy. Karabin wyposażono w elektrospust. Zasilanie zapewnia taśma o pojemności 250 naboi[1]. Donośność maksymalna PKT wynosi ok. 3800 m, a skuteczna ok. 1000 m.
  • PKM-NATO – na początku lat 90. w Zakładach Cegielskiego w Poznaniu prowadzono prace nad przystosowaniem ukmu PK/PKS do zasilania natowską amunicją 7,62 x 51 mm. Rezultatem prac był prototyp oznaczony PKM-NATO. Przekonstruowano lufę (odmienne wymiary komory nabojowej), suwadło, podstawę donośnika, zamek i wyrzutnik. Przekonstruowano także taśmę nabojową. Zmiany konstrukcyjne części są minimalne. Prototyp badano w 1997 roku. Broni nie wprowadzono do produkcji.

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Karabin maszynowy PK/PKS jest zespołową bronią samoczynną. Zasada działania oparta o odprowadzanie gazów prochowych przez boczny otwór w lufie. Ryglowanie przez obrót zamka. Mechanizm spustowy umożliwia tylko ogień ciągły. Zasilanie taśmowe (początkowo stosowano taśmę ciągłą, później segmentową składającą się z odcinków po 50 naboi). Jeśli karabin jest używany jako rkm, taśma o pojemności stu naboi jest przechowywana w blaszanej skrzynce amunicyjnej przyłączonej pod komorą zamkową broni. Jako ckm karabin jest używany z taśmą o pojemności 200 naboi (skrzynka amunicyjna jest w takim przypadku ustawiana obok broni). Karabin posiada lufę szybkowymienną, zakończoną szczelinowym tłumikiem płomienia. Przyrządy celownicze składają się z muszki stałej i nastawnego celownika krzywiznowego. Wersja PKMN/PKMSN posiada podstawę pod celownik noktowizyjny PPN-3.

Wersje karabinu PKMS[edytuj | edytuj kod]

  • PKMSP – wyposażony w podświetlone trytowymi źródłami światła mechaniczne przyrządy celownicze
  • PKMSN – wyposażony we wspornik do mocowania celownika i celownik noktowizyjny PPN-3 lub inny (np. PCS-5)
  • PKMSNP – wyposażony w podświetlane przyrządy celownicze i celownik noktowizyjny

Dane taktyczno-techniczne[edytuj | edytuj kod]

karabinu maszynowego[edytuj | edytuj kod]

Wzór PK PKM PKT
Masa karabinu (kg) 9,0 7,5 10,5
Masa lufy (kg) 2,6 2,4 3,23
Długość karabinu (mm) 1173 1196 1098
Długość lufy (bez tłumika płomienia) (mm) 605 605 722
Prędkość początkowa pocisku (m/s) 825 825 855
Szybkostrzelność teoretyczna (strz./min) 650 650 700
Szybkostrzelność praktyczna (strz./min) 250 250 250
Masa skrzynki amunicyjnej ze 100/200/250 nabojami 3,9/8,0/- 3,9/8,0/- -/-/9,4

podstawy[edytuj | edytuj kod]

Wzór 6T2 6T5
Masa (kg) 7,5 4,5
Kąt ostrzału w płaszczyźnie pionowej od -15 do +15 od -10 do +20

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Andrzej Ciepliński, Ryszard Woźniak: Encyklopedia współczesnej broni palnej (od połowy XIX wieku). Warszawa 1994: Wydawnictwo „WIS”, s. 176-177. ISBN 83-86028-01-7.