71 Dywizjon Pancerny
| 71 Dywizjon Pancerny | |
| Historia | |
| Państwo |  II Rzeczpospolita |
| Sformowanie | 1939 |
| Tradycje | |
| Rodowód | Sformowana przez 1 Batalion Pancerny |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | mjr Kazimierz Żółkiewicz |
| Działania zbrojne | |
| kampania wrześniowa | |
| Organizacja | |
| Podporządkowanie | Wielkopolska Brygada Kawalerii |
| Rodzaj wojsk | Broń pancerna |
| Rodzaj sił zbrojnych | Wojska lądowe |
71 Dywizjon Pancerny (71 dpanc) – pancerny pododdział rozpoznawczy Wojska Polskiego II RP w wojnie obronnej 1939
Dywizjon nie występował w organizacji pokojowej wojska. Sformowany został w dniach 24-25 sierpnia 1939 przez 1 Batalion Pancerny z Poznania dla Wielkopolskiej Brygady Kawalerii. 27 sierpnia 1939, po zakończeniu formowania, dywizjon rozmieścił się w lasach pod Śremem jako odwód dowódcy brygady. Generał Roman Abraham rozdysponował dywizjon przeznaczając szwadron samochodów pancernych do OW "Rawicz", a szwadron TK-3 do OW "Leszno". Dywizjon składał się z trzech szwadronów: samochodów pancernych, czołgów rozpoznawczych i techniczno gospodarczego. Pierwszy z wymienionych pododdziałów uzbrojony był w osiem samochodów pancernych wzór 1934-II, natomiast drugi szwadron w trzynaście czołgów rozpoznawczych TK, w tym cztery uzbrojone w 20 mm najcięższe karabiny maszynowe wzór 1938.
Spis treści |
[edytuj] Bitwa graniczna
1 września w rejonie Rawicza granicę przekroczyły grupy niemieckich dywersantów, które zaatakowały placówki Straży Granicznej oraz ludność cywilną. Skierowany tam 1 pluton samochodów pancernych, przybył rano do Rawicza opanowanego już przez żołnierzy z 108 pułku Grenzwachtu. Samochody pancerne wsparły kontruderzenie żołnierzy z 3 batalionu 55 pułku piechoty. Niemcy zostali z miasta wyparci. 2 pluton działał w tym czasie między Rawiczem i Lesznem.
Szwadron TKS skierowano do Leszna, gdzie wsparł 1/55 pułku piechoty w walce z dywersantami niemieckimi w mieście. Po południu 1 pluton TK-3 wraz z kompanią piechoty na samochodach ciężarowych wysłano na rozpoznanie w kierunku granicy. Wracający wieczorem po wykonaniu zadania oddział zlikwidował kolejne ognisko niemieckiej dywersji tym razem w Święciechowie.
2 września pododdziały dywizjonu wzięły udział w kilku wypadach na terytorium Niemiec, jakie przeprowadziła Wielkopolska Brygada Kawalerii. 2 pluton samochodów pancernych wraz z żołnierzami 3/55 pp, przekroczył granicę niemiecką i we wsi Załęcze zniszczył kilka niemieckich pojazdów wojskowych.
Szwadron TKS wraz z szwadronem kolarzy zabezpieczał wypad oddziałów atakujących Wschowę. 1 pluton wziął we wsi Dębowa Łęka (Geyersdorf) jeńców ze 118 pułku Grenzwachtu. Po południu TK-3 ponownie brały udział w walce z dywersantami niemieckimi w Lesznie.
3 września dywizjon przeszedł w Śremie na prawy brzeg Warty i wszedł w skład grupy obwodowej Kórnik, która miała wspierać obsadzającą Wartę Wielkopolską Brygadę Kawalerii.
6 września szwadron samochodów pancernych oraz szwadron kolarzy brygady stanowiły straż przednią kolumny wycofującej się brygady. Reszta dywizjonu znajdowała się w kolumnie głównej, która przez Konin, Tuliszów i Turek dotarła do Uniejowa. Szwadron samochodów pancernych osłaniał przeprawę brygady przez Wartę oraz jej dalszy marsz w rejon na wschód od Dąbia.
7 września 1 pluton czołgów skierowany został w kierunku Ozorkowa,a 2 pluton samochodów pancernych ku Poddębicom. Samochody pancerne współdziałające z kolarzami brygady natknęły się na szosie Łęczyca – Stary Gostków na oddziały rozpoznawcze 102 pp z niemieckiej 24 DP.
Wieczorem dywizjon wycofał się przez Łęczycę do Topoli Królewskiej. 8 września dywizjon dotarł przez Kutno w pobliże Soboty i pozostawał w odwodzie brygady. 1 pluton samochodów pancernych, wraz ze szwadronem kolarzy 15 pułku ułanów prowadził rozpoznanie w kierunku Łowicza.
[edytuj] Nad Bzurą
Od 9 września dywizjon wspierał natarcie pododdziałów brygady na Chruślin, Helenów i Głowno.
9 września dywizjon został wzmocniony czołgiem TKS z działkiem 20 mm, który znaleziono na stacji Jackowice.
Następnego dnia rano, szwadron czołgów ostrzelał kolumnę taborową 26 pp z niemieckiej 30 DP zadając jej straty, potem ubezpieczał węzeł dróg w Bielawach. Szwadron samochodów pancernych wraz z ułanami z 15 pułku, walczył z pododdziałami 20 pp niemieckiej 10 DP w rejonie Chruślina. Wieczorem cały dywizjon obsadził wieś Zgoda.
11 września dywizjon stał w odwodzie brygady i prowadził rozpoznanie. Szwadron TKS osłaniał wycofanie 3/7 dak. Następnego dnia dywizjon wspierał 1/57 pp w kierunku na Głowno. Wieczorem dywizjon wycofał się za Bzurę i ześrodkował się obok wsi Zduny.
13 września 1 pluton samochodów pancernych rozpoznawał kierunek Bielaw. W nocy 13/14 września dywizjon przeszedł do rejonu Młodzieszyna. Szwadron samochodów pancernych ubezpieczał kierunek na Wyszogród.
W celu utworzenia przedmościa dowódca Wielkopolskiej BK postanowił opanować Brochów. Wysłał tam szwadron czołgów, a szwadron samochodów pancernych wraz z kolarzami i plutonem zaporowym miał zamknąć przeprawy w Wyszogrodzie. Szwadron czołgów wspierał w Brochowie 15 pułk ułanów, a następnie 7 pułk strzelców konnych. Tankietki zniszczyły 3 czołgi niemieckie PzKpfw II. Przeciwnikiem były pododdziały zmotoryzowanego pułku SS "Leibstanderte Adolf Hitler" i 4 DPanc.
16 września szwadron czołgów przeprawił się przez Bzurę i przeszedł do Puszczy Kampinoskiej. Szwadron samochodów pancernych i szwadron techniczno-gospodarczy nie mogąc doczekać się naprawy mostu, zniszczył sprzęt ciężki, a żołnierze skierowali się pieszo w rejon koncentracji.
18 września 1 pluton czołgów wspierał natarcie 17 pułku ułanów na Kaliszki i Palmiry. Po południu 2 pluton i 15 pułk ułanów natknęły się w puszczy na oddział rozpoznawczy niemieckiej 1 DLek. W wyniku walki zniszczono trzy niemieckie czołgi[1][2 PzKpfw 35(t) i 1 PzKpfw IV ] . Około północy w czołgach 2 plutonu zabrakło paliwa i załogi zniszczyły je.
19 września wozy 1 plutonu wraz z 7 dak i działami ppanc odparły natarcie niemieckich czołgów pod Sierakowem[2]. Pod Sierakowem zniszczono ok. 20 czołgów niemieckich [ok. 10 czołgów zniszczyły tankietki]. Wojsko polskie zdobyło w Sierakowie 34 ciężarówki z żywnością i amunicją oraz 9 karabinów maszynowych.[potrzebne źródło]
[edytuj] Ku Warszawie
Po walce pod Sierakowem pozostały jedynie dwa sprawne czołgi. One to, wraz z baterią 6 dak i 3 szwadronem pionierów 20 września osiągnęły Młociny. Zniszczono tam tankietkę z ckm-em z powodu braku paliwa. Ostatnie dwa czołgi wspierały oddziały przedzierające się do Warszawy.
Przybyłe do Warszawy dwie tankietki z nkm-em 71 Dywizjonu Pancernego była jedynymi polskimi wozami bojowymi które przedostały się do Warszawy z rejonu walk nad Bzurą. Tankietki zostały wcielone w skład oddziałów broniących Warszawy, i były wykorzystywane do kapitulacji miasta.
[edytuj] Organizacja i obsada personalna dywizjonu
Dowództwo (poczet dowódcy)
- dowódca – mjr Kazimierz Żółkiewicz († 20 IX 1939 w Młocinach podczas nalotu, oznaczony VM)
- adiutant – kpt. Kazimierz Rosé (ranny 20 IX 1939, odznaczony VM)
Szwadron Samochodów Pancernych Nr 71
- dowódca szwadronu – por. Adam Staszków
- dowódca 1 plutonu – por. Władysław Mikłaszewski
- dowódca 2 plutonu – ppor. rez. Jerzy Gerżabek († 7 IX 1939, odznaczony VM)
Szwadron Czołgów Rozpoznawczych Nr 71
- dowódca szwadronu – por. Wacław Chłopik (ranny 11 IX 1939, odznaczony VM)
- dowódca 1 plutonu – por. Bronisław Kalinowski (ranny 18 IX 1939, odznaczony VM)
- dowódca 2 plutonu - ppor. rez. Jan Dąbrowski
- dowódca 3 plutonu - strz. Jan Mielczarek
Szwadron Techniczno-Gospodarczy
- dowódca szwadronu – kpt. Leon Dębski
- (Szczegółowa organizacja wojenna dywizjonu pancernego)
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
- Rajmund Szubański: Polska broń pancerna 1939. Warszawa: Bellona, 2011. ISBN 9788311121065.
- Adam Jońca: Wrzesień 1939 : pojazdy Wojska Polskiego : barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1990.
- Jan Tarczyński, Krzysztof Barbarski, Adam Jońca: Pojazdy w Wojsku Polskim = Polish Army vehicles : 1918-1939. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Ajaks" ; Londyn : Komisja Historyczna b. Sztabu Głównego PSZ, 1995. ISBN 83-85621-57-1.
|
|||||
