81 Dywizjon Pancerny

81 Dywizjon Pancerny
Historia
Państwo	II Rzeczpospolita
Sformowanie	1939
Tradycje
Rodowód	Sformowana przez 8 Batalion Pancerny
Dowódcy
Pierwszy	mjr Franciszek Szystowski
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Podporządkowanie	Pomorska Brygada Kawalerii
Rodzaj wojsk	Broń pancerna
Rodzaj sił zbrojnych	Wojska lądowe

81 Dywizjon Pancerny – pancerny pododdział rozpoznawczy Wojska Polskiego II RP w Wojnie Obronnej 1939

Dywizjon walczył w składzie PBK

czołg TK-3

Sformowany w sierpniu 1939 przez 8 Batalion Pancerny z Bydgoszczy dla Pomorskiej Brygady Kawalerii. W lipcu 1939 roku Dywizjon otrzymał 3 tankietki TKS z działkiem 20 mm .

Działania bojowe

1 września szwadron samochodów pancernych dywizjonu został przydzielony do 16 pułku z którym ubezpieczał mosty na Brdzie koło m. Męcikał. W rejonie Chojnic czołgi dywizjonu wspierały 18 pułk. Ostrzelał przed szarżą pod Krojantami niemiecką kompanię piechoty na ciężarówkach. 2 września szwadron por. Czerniewskiego obsadził przeprawy przez Brdę i ubezpieczał odwrót Pomorskiej BK, a następnie po północy rozpoczął odwrót w kierunku Świecia. W tym dniu stoczono potyczkę pod Topolinkiem. Tankietki z działkami 20 mm zniszczyły tam kilka niemieckich pojazdów opancerzonych. Dywizjon zdołał się przeprawić przed zniszczeniem mostu na Wiśle. Od 3 do 5 września dywizjon pozostawał w rezerwie patrolując Przedmoście Toruńskie. W tym czasie Pomorska Brygada Kawalerii została rozbita w Borach Tucholskich. 6 września Niemcy w rejonie Fordonu utworzyli przyczółek na Wiśle. Dywizjon otrzymał zadanie zniszczenia go. Dowódca bezzwłocznie wysłał pluton tankietek [jedna z działkiem 20 mm] aby zaatakował niemiecką placówkę wysuniętą pod Wybczem. Wzięto do niewoli kilku jeńców z niemieckiej 3 Dywizji Piechoty. Poza tym zdobyto: 1 motocykl, 1 działko przeciwpancerne 75 mm, 2 moździerze 81 mm i kilka karabinów maszynowych. Reszta Niemców w popłochu wycofała się za Wisłę. 14 września dywizjon z powodu ogromnego zużycia sprzętu został ewakuowany aż do rejonu Łucka. 18 września jego resztki przekroczyły granicę rumuńską.

Skład

• Dowództwo (poczet dowódcy)
• szwadron samochodów pancernych (8 wozów bojowych wzór 34-II)
• szwadron czołgów rozpoznawczych - (13 czołgów TK)
• szwadron techniczno - gospodarczy

Obsada personalna

• dowódca — mjr Franciszek Szystowski
• adiutant — por. Otton Duchiewicz
• dowódca szwadronu czołgów— por. Witold Czerniewski
  • dowódca 1 plutonu — ppor. Janusz Welke (ranny 3 IX 1939.)
  • dowódca 2 plutonu— ppor. rez. Janusz Martyszewski (zamordowany w niewoli)
• dowódca szwadronu samochodów pancernych— kpt. Mieczysław Brzozowski (zaginął w niewoli)
  • dowódca 1 plutonu— ppor. Włodzimierz Chachaj
  • dowódca 2 plutonu— sierż. pchor. Kazimierz Chromiński
• dowódca szwadronu techniczno –gospodarczego — kpt. Tadeusz Karakiewicz (zamordowany w niewoli)

Bibliografia

• Rajmund Szubański: Polska broń pancerna 1939. Warszawa: Wydaw. Min. Obrony Narodowej, 1989. 
• Adam Jońca: Wrzesień 1939 : pojazdy Wojska Polskiego : barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1990. 
• Jan Tarczyński, Krzysztof Barbarski, Adam Jońca: Pojazdy w Wojsku Polskim = Polish Army vehicles : 1918-1939. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Ajaks" ; Londyn : Komisja Historyczna b. Sztabu Głównego PSZ, 1995. ISBN 83-85621-57-1. 
• Kazimierz Sławiński: W pomorskiej gardzieli. Warszawa: Żółty Tygrys, 1976, s. 133. 
• Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918 - 1947. Londyn: Zarząd Zrzeszenia Kół Oddziałowych Broni Pancernych, 1971. 
• Rajmund Szubański: Polska broń pancerna w 1939 roku. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982. ISBN 83-11-06771-6.