82 Samodzielna Kompania Czołgów Rozpoznawczych

82 Samodzielna Kompania Czołgów Rozpoznawczych
Historia
Państwo	II Rzeczpospolita
Sformowanie	1939
Tradycje
Rodowód	Sformowana przez 8 Batalion Pancerny
Dowódcy
Pierwszy	por. Eugeniusz Włodkowski
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Podporządkowanie	Armia Poznań
Rodzaj wojsk	Broń pancerna
Rodzaj sił zbrojnych	Wojska lądowe

82 Samodzielna Kompania Czołgów Rozpoznawczych - pancerny pododdział rozpoznawczy Wojska Polskiego okresu II RP.

czołg TK-3- czołg podstawowy kompanii

Sformowana w mobilizacji "niebieskiej" w sierpniu 1939 przez 8 Batalion Pancerny z Bydgoszczy z przeznaczeniem dla 26 Dywizji Piechoty.

Na wyposażeniu posiadała 13 czołgów rozpoznawczych TK-3.

Działania bojowe

Motocykl Sokół 1000

W nocy z 31 sierpnia na 1 września kompania patrolowała rejon przygraniczny pod Chodzieżą, a 1 września przeszła do Grabarzewa na wschód od Gołańczy i ochraniała dowództwo 26 DP.

2 września pododdział rozpoznawawał rejon wsi Margonin i walczył z Niemcami, którzy przeprawili się przez Noteć w rejonie Szamocina. Nieprzyjaciela wyparto za rzekę.

3 września kompania pozostawała w Panigrodziu, osłaniając wycofywanie się oddziałów 26 DP w rejon Żnin — Szubin. Następnego dnia od rana prowadziła rozpoznanie w kierunku Chodzieży. Po południu pod Gołańczą czołgiści stoczyli walkę z niemiecką kompanią zmotoryzowaną wspartą artylerią przeciwpancerną. Po zmroku wycofali się w rejon Jezior Żnińskich do Biskupina.

5 września oddziały 26 DP zajęły rubież Noteci. Kkompania stanowiła odwód, ześrodkowała się w Lubostroniu pod Barcinem i dokonywała napraw oraz konserwacji sprzętu.

6 września pododdział prowadził rozpoznanie na kierunku Żnina, a wieczorem przegrupował się w kierunku Kruszwicy.

7 września kompania przeszła do Inowrocławia, gdzie oczyszczała miasto z dywersantów, utrudniających wycofanie się tyłowych pododdziałów 26 DP.

8 września czołgiści dozorowali szosę Radziejów — Brześć Kujawski.

9 września kompania wspólnie z pododdziałami 10 pułku piechoty osłaniała główną pozycję dywizji pod Zgłowiączką.

10 września wraz z 72 kompanią czołgów rozpoznawczych weszła w skład zmotoryzowanego zgrupowania 26 DP i ześrodkował się w majątku Benignów.

W dniach 11 – 13 września kompania weszła w skład ochrony kwatery głównej dowództwa Armii Pomorze. Brała wówczas udział w walkach z czołgami niemieckimi, które przedarły się na tyły polskich pozycji nad Bzurą i zagroziły bezpośrednio dowództwu armii.

14 września, w czasie natarcia 26 DP prowadzonego znad Bzury, kompania patrolowała północny brzeg rzeki pomiędzy Sochaczewem a Kozłowem Szlacheckim. Nnastępnego dnia przeszła do odwodu dywizyjnego.

16 września ogień wozów bojowych kompanii utrudniał przeprawę przez Bzurę pododdziałom 74 pp niemieckiej 19 DP. Po południu wraz z czołgami 72 i 81 kompanii (jako zgrupowanie pancerne pod dowództwem kpt. Szczepankowskiego) brała udział w boju o majątek Braki. Poniosła tam znaczne straty i musiała się wycofać w kierunku wsi Karnków.

17 września zgrupowanie pancerne wsparło żołnierzy 26 DP zaatakowanych przez pododdziały niemieckiego 1 pcz 1 DPanc i poniosło duże straty w ludziach i sprzęcie. Najbardziej ucierpiała 82 kompania, tracąc większość wozów bojowych.

18 września dowódca kompanii otrzymał od szefa sztabu Armii Pomorze, płk. dypl. Ignacego Izdebskiego, pisemny rozkaz zniszczenia pozostałego sprzętu motorowego i przemarszu przez Puszczę Kampinoską do Warszawy.

22 września dowódca kompanii zameldował w Dowództwie Obrony Warszawy 72 czołgistów.

Obsada etatowa

• dowódca kompanii - por. Eugeniusz Włodkowski
• dowódca plutonu techniczno-gospodarczego - por. Czesław Omielanowicz
• szef kompanii - st. sierż. Raś

Skład kompanii

Poczet dowódcy

• gońcy motocyklowi
• drużyna łączności
  • patrole:

radiotelegraficzny

łączności z lotnictwem

• sekcja pionierów

Razem w dowództwie

1 oficer, 7 podoficerów, 21 szeregowców;

1 czołg, 1 samochód osobowo terenowy, 2 samochody z radiostacjami N.2, furgonetka, 4 motocykle.

2 x pluton czołgów

1 oficer, 7 podoficerów, 7 szeregowców

6 czołgów, 1 motocykl, przyczepa towarzysząca

pluton techniczno - gospodarczy

• drużyna techniczna
• drużyna gospodarcza
• załogi zapasowe
• tabor

Razem w plutonie

1 oficer, 13 podoficerów, 18 szeregowców

5 samochodów ciężarowych, samochód-warsztat, cysterna, 1 motocykl, transporter czołgów, 2 przyczepy na paliwo, kuchnia polowa

Bibliografia

• Rajmund Szubański: Polska broń pancerna 1939. Warszawa: Wydaw. Min. Obrony Narodowej, 1989. 
• Adam Jońca: Wrzesień 1939 : pojazdy Wojska Polskiego : barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1990. 
• Jan Tarczyński, Krzysztof Barbarski, Adam Jońca: Pojazdy w Wojsku Polskim = Polish Army vehicles : 1918-1939. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Ajaks" ; Londyn : Komisja Historyczna b. Sztabu Głównego PSZ, 1995. ISBN 83-85621-57-1. 
• Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918 - 1947. Zarząd Zrzeszenia Kół Oddziałowych Broni Pancernych. Londyn 1971