(99942) Apophis
| (99942) Apophis | |
 Sekwencja zdjęć ukazująca ruch planetoidy |
|
| Odkrywca | Roy Tucker, David Tholen i Fabrizio Bernardi[1] |
| Data odkrycia | 19 czerwca 2004 |
| Nr kolejny | 99942 |
| Charakterystyka orbity (J2000) | |
| Występowanie planetoidy |
Grupa Atena |
| Półoś wielka | 0,9224[1] j.a. |
| Mimośród | 0,1912 |
| Peryhelium | 0,7460 j.a. |
| Aphelium | 1,0988 j.a. |
| Okres obiegu wokół Słońca |
323 dni 14 godzin |
| Śr. prędkość | 30,73 km/s |
| Inklinacja | 3,33° |
| Charakterystyka fizyczna | |
| Średnica | ok. 0,270 km |
| Masa | 2,7 × 1010 kg |
| Średnia gęstość | ok. 2,6 g/cm3 |
| Okres obrotu | (30 h 37 m) h |
| Albedo | 0,33 |
| Jasność absolutna | 19,7m |
| Średnia temperatura powierzchni | ~270 K |
| Satelity naturalne | brak |
99942 Apophis – planetoida należąca do grupy Atena – planetoid, których okres obiegu Słońca jest krótszy od roku i mających płaszczyznę orbity nieznacznie nachyloną do płaszczyzny orbity Ziemi (ang. Near-Earth asteroids, NEA). Znana jest również pod wcześniejszą nazwą katalogową jako 2004 MN4.
Spis treści |
Odkrycie [edytuj]
99942 Apophis została odkryta 19 czerwca 2004 roku przez Roya Tuckera, Davida Tholena oraz Fabrizio Bernardiego w ramach finansowanego przez NASA programu poszukiwania planetoid Uniwersytetu Hawajskiego w Kitt Peak National Observatory w Arizonie.
18 grudnia obiekt został ponownie odnaleziony przez Gordona Garradda z Siding Spring w Australii w ramach kolejnego finansowanego przez NASA programu poszukiwania planetoid bliskich Ziemi. Dalsze obserwacje przeprowadzone w ciągu kilku kolejnych dni z różnych miejsc na Ziemi pozwoliły Minor Planet Center powiązać ten obiekt z czerwcowym odkryciem.
Nazwa planetoidy pochodzi od Apophisa, demona destrukcji i symbolu ciemności w mitologii egipskiej.
Możliwość uderzenia w Ziemię [edytuj]
Apophis należy do planetoid z grupy Atena, których orbity zbliżone są do orbity ziemskiej. Obiega ona Słońce w ciągu 323 dni, zbliżając się dwukrotnie do orbity Ziemi w ciągu jednego obiegu. Na skutek zaburzenia orbity Apophisa podczas zbliżenia z Ziemią 13 kwietnia 2029 roku przejdzie on z grupy Atena do grupy Apolla[1].
Pierwotny raport NASA z 24 grudnia 2004 określał „prawdopodobieństwo” zderzenia na "około 1 do 300", co było szeroko komentowane w mediach. Kolejne szacunki NASA ustaliły tę wartość na 1 do 233, co owocowało przyznaniem 2 stopnia w skali Torino. Tego samego dnia, bazując na wynikach 64 obserwacji, NASA określiła możliwość zderzenia na 1 do 62 (1,6%), co przyczyniło się do podwyższenia oceny do 4 stopnia.
25 grudnia 2004 „prawdopodobieństwo”[a] zderzenia w dalszym ciągu było określane na 1 do 45 (2,2%), średnica na 380 m, masa na 7,5×1010 kg.
27 grudnia 2004 na podstawie 176 obserwacji „prawdopodobieństwo” zostało powiększone na 1 do 37 (2,7%); średnicę planetoidy szacowano na 390 m, a masę na 7,9×1010 kg.
Badacze NASA ogłosili, że „prawdopodobieństwo” kolizji planetoidy ze sztucznym satelitą w 2029 jest niezmiernie małe, ponieważ trajektoria Apophisa nie przechodzi przez strefę, w której znajdują się sztuczne satelity, oraz zarówno Apophis, jak i satelity są obiektami o niewielkim przekroju[2]. Nawet gdyby takie zderzenie miało miejsce w 2029 roku, zmieniłoby ono położenie Apophisa w 2036 roku zaledwie o kilkaset kilometrów[2]. Tego typu efekt nie miałby znaczącego wpływu na obliczone „prawdopodobieństwo” uderzenia w 2036 roku, ponieważ już wcześniej uwzględniało ono niepewność położenia Apophisa w 2036 rzędu 30 milionów kilometrów[2]. Naukowcy NASA obrazowo porównali ewentualny efekt zderzenia Apophisa ze sztucznym satelitą do zderzenia owada z szybą samochodu[2].
Obecnie rozmiary planetoidy szacuje się na 270 m, a masę na 2,7×1010 kg. „Prawdopodobieństwo” zderzenia z Ziemią jest oceniane na bliskie zeru (dokładniej: 0,0000043 w dniu 13 kwietnia 2036 r., całkowite w ciągu najbliższych 100 lat: 0,0000074)[3].
Według obecnych danych planetoida znajdzie się najbliżej Ziemi w piątek 13 kwietnia 2029 roku. Minie wtedy Ziemię w odległości ok. 38000 km[1]. Obiekt osiągnie jasność 3,3 magnitudo i będzie widoczny gołym okiem w Europie, Afryce i zachodniej Azji. Będzie to pierwszy tak duży obiekt w znanej historii, który minie Ziemię w tak małej odległości. Naukowcy uważają, że planetoida tej wielkości mija naszą planetę w podobnej odległości średnio raz na 1500 lat.
Prawdopodobne efekty zderzenia [edytuj]
NASA wstępnie oszacowała, że uderzenie Apophisa wyzwoliłoby energię równoważną 1480 megaton trotylu, jednak później zweryfikowała swoje szacunki, które teraz wynoszą 510 megaton[3]. Dla porównania największa eksplozja wywołana przez człowieka, bombą termojądrowa zwaną bombą Chruszczowa lub Car Bombą, zrzucona próbnie w 1961 roku przez Związek Radziecki na Nową Ziemię, wyzwoliła około 57 megaton. Bomba atomowa Little Boy, która została zrzucona na Hiroszimę, wyzwoliła jedynie energię 0,013 megatony. Energia uderzeń, które odpowiedzialne są za powstanie wielkiego krateru meteorytowego lub katastrofę tunguską, szacowane są na 5-20 megaton[4]. Erupcja wulkanu Krakatau w roku 1883 wyzwoliła energię równoważną 200 megatonom trotylu.
Faktyczne efekty zderzenia zależałyby od budowy planetoidy, stopnia jej dezintegracji przez grawitację Ziemi i przelot przez atmosferę, miejsca zderzenia z powierzchnią Ziemi oraz kąta uderzenia. Skutki byłyby tragiczne na obszarze tysięcy kilometrów kwadratowych. Pomimo tego nie przewiduje się długotrwałych skutków w skali globalnej.
Planowane misje [edytuj]
Apophis jest jedną z dwóch planetoid (obok 2003 SM84) rozpatrywanych przez ESA jako potencjalny cel misji sondy kosmicznej Don Quijote. Start sondy zaplanowano na lata 2013-2015.
Zobacz też [edytuj]
Uwagi
- ↑ W rzeczywistości nie chodzi tu ściśle rzecz ujmując o prawdopodobieństwo, gdyż nie mamy do czynienia ze zdarzeniem losowym. Orbita planetoidy jest bardzo dokładnie określona przez zasady mechaniki. Nasza niepewność w określeniu, czy bezkolizyjnie minie ona Ziemię wynika głównie z ograniczonej dokładności pomiarów pozycji planetoidy obecnie i wynikających stąd błędów obliczenia jej orbity w przyszłości.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 JPL Small-Body Database Browser: 99942 Apophis (2004 MN4) (ang.). 2008-01-09 last obs. used. [dostęp 2010-01-22].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Predicting Apophis' Earth Encounters in 2029 and 2036 NASA (ang.)
- ↑ 3,0 3,1 99942 Apophis (2004 MN4) Earth Impact Risk (ang.). NASA, Near Earth Obiect Program. [dostęp 2011-02-15].
- ↑ Sandia supercomputers offer new explanation of Tunguska disaster (ang.). 2007-12-17. [dostęp 2010-01-22].
Bibliografia [edytuj]
- Giorgini et al. (2008) Predicting the Earth encounters of (99942) Apophis Icarus 193.
- Królikowska M., Sitarski G., Sołtan A.M. (2009) How selection and weighting of astrometric observations influence the impact probability. The case of asteroid (99942) Apophis Monthly Notices 399, 1964, cały artykuł dostępny tutaj
- Królikowska-Sołtan & Śliwa (2009) "Klucz do Apophis"
Linki zewnętrzne [edytuj]
- 99942 Apophis w bazie JPL
- 99942 Apophis w bazie Centrum Badań Kosmicznych PAN
- Efekty uderzenia (ang.)
- artykuł "Rosja wyśle statek kosmiczny, by uchronić Ziemię przed asteroidą"
