(99942) Apophis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z 99942 Apophis)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
(99942) Apophis
Sekwencja zdjęć ukazująca ruch planetoidy
Sekwencja zdjęć ukazująca ruch planetoidy
Odkrywca Roy Tucker,
David Tholen
i Fabrizio Bernardi[1]
Data odkrycia 19 czerwca 2004
Nr kolejny 99942
Charakterystyka orbity (J2000)
Występowanie
planetoidy
Grupa Atena
Półoś wielka 0,9223[1] j.a.
Mimośród 0,1911
Peryhelium 0,7461 j.a.
Aphelium 1,0985 j.a.
Okres obiegu
wokół Słońca
323 dni 12 godzin
Śr. prędkość 30,73 km/s
Inklinacja 3,33°
Charakterystyka fizyczna
Średnica 0,325 ± 0,015[2] km
Masa 4 × 1010 kg
Średnia gęstość ok. 2,6 g/cm3
Okres obrotu (30 h 37 m) h
Albedo 0,23[2]
Jasność absolutna 19,7m
Średnia temperatura powierzchni ~270 K
Satelity naturalne brak

(99942) Apophisplanetoida należąca do grupy Atena – planetoid, których okres obiegu Słońca jest krótszy od roku i mających płaszczyznę orbity nieznacznie nachyloną do płaszczyzny orbity Ziemi (ang. Near-Earth asteroids, NEA). Znana jest również pod wcześniejszą nazwą katalogową jako 2004 MN4.

Odkrycie[edytuj | edytuj kod]

(99942) Apophis została odkryta 19 czerwca 2004 roku przez Roya Tuckera, Davida Tholena oraz Fabrizio Bernardiego w ramach finansowanego przez NASA programu poszukiwania planetoid Uniwersytetu Hawajskiego w Kitt Peak National Observatory w Arizonie.

18 grudnia obiekt został ponownie odnaleziony przez Gordona Garradda z Siding Spring w Australii w ramach kolejnego finansowanego przez NASA programu poszukiwania planetoid bliskich Ziemi. Dalsze obserwacje przeprowadzone w ciągu kilku kolejnych dni z różnych miejsc na Ziemi pozwoliły Minor Planet Center powiązać ten obiekt z czerwcowym odkryciem.

Nazwa planetoidy pochodzi od Apophisa, demona destrukcji i symbolu ciemności w mitologii egipskiej.

Możliwość uderzenia w Ziemię[edytuj | edytuj kod]

Grafika ilustrująca, dlaczego początkowe obserwacje prowadziły do zwiększenia „prawdopodobieństwa” kolizji planetoidy z Ziemią, by ostatecznie gwałtownie zmaleć. Początkowo, ze względu na niewielką ilość obserwacji, przewidywania przyszłej trajektorii Apophisa były niedokładne, co zilustrowane jest największą elipsą. Wraz z napływem nowych informacji trajektoria Apophisa była coraz dokładniej wyznaczana, co spowodowało początkowo wzrost „prawdopodobieństwa” kolizji (średnia elipsa), a następnie gwałtowny jego spadek (najmniejsza elipsa), gdy Ziemia znalazła się poza przewidywaną orbitą Apophisa.

Apophis należy do planetoid z grupy Atena, których orbity zbliżone są do orbity ziemskiej. Obiega ona Słońce w ciągu 323 dni, zbliżając się dwukrotnie do orbity Ziemi w ciągu jednego obiegu. Na skutek zaburzenia orbity Apophisa podczas zbliżenia z Ziemią 13 kwietnia 2029 roku przejdzie on z grupy Atena do grupy Apolla[1].

Pierwotny raport NASA z 24 grudnia 2004 określał „prawdopodobieństwo” zderzenia na "około 1 do 300", co było szeroko komentowane w mediach. Kolejne szacunki NASA ustaliły tę wartość na 1 do 233, co owocowało przyznaniem 2 stopnia w skali Torino. Tego samego dnia, bazując na wynikach 64 obserwacji, NASA określiła możliwość zderzenia na 1 do 62 (1,6%), co przyczyniło się do podwyższenia oceny do 4 stopnia.

25 grudnia 2004 „prawdopodobieństwo”[a] zderzenia w dalszym ciągu było określane na 1 do 45 (2,2%), średnica na 380 m, masa na 7,5×1010 kg.

27 grudnia 2004 na podstawie 176 obserwacji „prawdopodobieństwo” zostało powiększone na 1 do 37 (2,7%); średnicę planetoidy szacowano na 390 m, a masę na 7,9×1010 kg.

Badacze NASA ogłosili, że „prawdopodobieństwo” kolizji planetoidy ze sztucznym satelitą w 2029 jest niezmiernie małe, ponieważ trajektoria Apophisa nie przechodzi przez strefę, w której znajdują się sztuczne satelity, oraz zarówno Apophis, jak i satelity są obiektami o niewielkim przekroju[3]. Nawet gdyby takie zderzenie miało miejsce w 2029 roku, zmieniłoby ono położenie Apophisa w 2036 roku zaledwie o kilkaset kilometrów[3]. Tego typu efekt nie miałby znaczącego wpływu na obliczone „prawdopodobieństwo” uderzenia w 2036 roku, ponieważ już wcześniej uwzględniało ono niepewność położenia Apophisa w 2036 rzędu 30 milionów kilometrów[3]. Naukowcy NASA obrazowo porównali ewentualny efekt zderzenia Apophisa ze sztucznym satelitą do zderzenia owada z szybą samochodu[3].

Obecnie rozmiary planetoidy szacuje się na 325±15 m (pomiar wykonany dzięki obserwacjom Kosmicznego Obserwatorium Herschela)[2], a masę na 4×1010 kg[4]. „Prawdopodobieństwo” zderzenia z Ziemią jest oceniane na bliskie zeru (dokładniej: 0,0000043 w dniu 13 kwietnia 2036 r., całkowite w ciągu najbliższych 100 lat: 0,0000074)[4].

Według obecnych danych planetoida znajdzie się najbliżej Ziemi w piątek 13 kwietnia 2029 roku. Minie wtedy Ziemię w odległości ok. 38 000 km[1]. Obiekt osiągnie jasność 3,3 magnitudo i będzie widoczny gołym okiem w Europie, Afryce i zachodniej Azji. Będzie to pierwszy tak duży obiekt w znanej historii, który minie Ziemię w tak małej odległości. Naukowcy uważają, że planetoida tej wielkości mija naszą planetę w podobnej odległości średnio raz na 1500 lat.

Prawdopodobne efekty zderzenia[edytuj | edytuj kod]

NASA wstępnie oszacowała, że uderzenie Apophisa wyzwoliłoby energię równoważną 1480 megaton trotylu, jednak później zweryfikowała swoje szacunki, które teraz wynoszą 510 megaton[4]. Dla porównania największa eksplozja wywołana przez człowieka, bombą termojądrowa zwaną bombą Chruszczowa lub Car Bombą, zrzucona próbnie w 1961 roku przez Związek Radziecki na Nową Ziemię, wyzwoliła około 57 megaton. Bomba atomowa Little Boy, która została zrzucona na Hiroszimę, wyzwoliła jedynie energię 0,013 megatony. Energia uderzeń, które odpowiedzialne są za powstanie wielkiego krateru meteorytowego lub katastrofę tunguską, szacowane są na 5-20 megaton[5]. Erupcja wulkanu Krakatau w roku 1883 wyzwoliła energię równoważną 200 megatonom trotylu.

Faktyczne efekty zderzenia zależałyby od budowy planetoidy, stopnia jej dezintegracji przez grawitację Ziemi i przelot przez atmosferę, miejsca zderzenia z powierzchnią Ziemi oraz kąta uderzenia. Skutki byłyby tragiczne na obszarze tysięcy kilometrów kwadratowych. Pomimo tego nie przewiduje się długotrwałych skutków w skali globalnej.

Planowane misje[edytuj | edytuj kod]

Apophis był jedną z dwóch planetoid (obok 2003 SM84) rozpatrywanych przez ESA jako potencjalny cel misji sondy kosmicznej Don Quijote. Start sondy zaplanowano na lata 2013-2015, jednak misja została anulowana.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. W rzeczywistości nie chodzi tu ściśle rzecz ujmując o prawdopodobieństwo, gdyż nie mamy do czynienia ze zdarzeniem losowym. Orbita planetoidy jest bardzo dokładnie określona przez zasady mechaniki. Nasza niepewność w określeniu, czy bezkolizyjnie minie ona Ziemię wynika głównie z ograniczonej dokładności pomiarów pozycji planetoidy obecnie i wynikających stąd błędów obliczenia jej orbity w przyszłości.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 JPL Small-Body Database Browser: 99942 Apophis (2004 MN4) (ang.). 2008-01-09 last obs. used. [dostęp 2010-01-22].
  2. 2,0 2,1 2,2 Herschel Intercepts Asteroid Apophis (ang.). ESA, 2013-01-09. [dostęp 2013-09-16].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Predicting Apophis' Earth Encounters in 2029 and 2036 NASA (ang.)
  4. 4,0 4,1 4,2 (99942) Apophis (2004 MN4) Earth Impact Risk (ang.). NASA, Near Earth Obiect Program. [dostęp 2011-02-15].
  5. Sandia supercomputers offer new explanation of Tunguska disaster (ang.). 2007-12-17. [dostęp 2010-01-22].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

… • poprzednia planetoida(99942) Apophisnastępna planetoida • …


Wikimedia Commons