9 Pułk Artylerii Lekkiej (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy 9 Pułku Artylerii Lekkiej II RP. Zobacz też: 9 Pułk Artylerii Lekkiej – stronę ujednoznaczniającą.
9 Pułk Artylerii Lekkiej
Ag virtuti.jpg
Historia
Państwo  Polska
Rozformowanie wrzesień 1939
Dowódcy
Ostatni ppłk Emil Growiński
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Biała Podlaska
Podporządkowanie 9 Dywizja Piechoty
Rodzaj wojsk artyleria
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe

9 Pułk Artylerii Lekkiej (9 pal) – oddział artylerii lekkiej Wojska Polskiego II RP.

4 grudnia 1920 w Łazdunach koło Lidy marsz. Józef Piłsudski udekorował trąbkę 9 pułku artylerii polowej Krzyżem Virtuti Militari.

Pokojowym garnizonem pułku była Biała Podlaska.

Formowanie[edytuj | edytuj kod]

14 czerwca 1919 w twierdzy Dęblin z połączenia XI Ćwiczebnego Dywizjonu Artylerii z Baterią Zapasową 2 Pułku Artylerii Polowej sformowany został 9 Pułk Artylerii Polowej. Dotychczasowa 1 bateria XI Ćwiczebnego Dywizjonu Artylerii wcielona została do nowo powstałego 9 Pułku Artylerii Ciężkiej. W jej miejsce zorganizowana została nowa 1 bateria oraz bateria trzecia. W lipcu 1919 kapitan Gotfryd Kellner rozpoczął w Zajezierzu organizować II dywizjon. W sierpniu 1919 I dywizjon otrzymał 75 mm armaty wzór 1897. Wraz z działami przybyli francuscy instruktorzy. 25 sierpnia 1919 dowództwo pułku i I dywizjon przeniesione zostało do Białej Podlaskiej. 10 października 1919 do Białej Podlaskiej przybył II dywizjon. 3 grudnia 1919 pierwszy dywizjon wyjechał na front poleski. W dniach 5-10 grudnia przybył do Łunińca, gdzie wszedł w skład 9 Dywizji Piechoty.

W lutym 1920 II dywizjon otrzymał kontyngent 250 poborowych oraz 25 podoficerów ze szkoły podoficerskiej z Chełma. Uzupełnienia pozwoliły zakończyć organizację 4 baterii oraz rozpocząć formowanie 5 i 6 baterii. 23 kwietnia 1920 czwarta bateria wyjechała na front poleski, gdzie dołączyła do pierwszego dywizjonu. 25 maja 1920 drugi dywizjon w składzie dwóch baterii (5 i 6) wyjechał do Wilna. 28 maja drugi dywizjon przybył do Nowych Święcian, gdzie wszedł w skład VII Brygady Rezerwowej. Trzeci dywizjon tego pułku zorganizowano dopiero pod koniec lata 1920.

4 grudnia 1920 na polach pod Łazdunami koło Lidy marszałek Józef Piłsudski udekorował trąbkę pułkową Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za zasługi bojowe w latach 1919—1920.

1 stycznia 1932 jednostka przemianowana została na 9 Pułk Artylerii Lekkiej [1].

Dowódcy pułku[edytuj | edytuj kod]

  • płk Józef Plisowski (od 14 VI 1919)
  • płk Eugeniusz Gałuszczyński (III 1922 – IX 1925)
  • ppłk Stefan Kijasbek (wz. od 27 V 1925)
  • ppłk Michał Stepek (wz. od 29 III 1926)
  • płk Otton Krzisch (od 10 X 1926)
  • płk dypl. Mikołaj Alików (od 18 XI 1935)
  • ppłk Antoni Korzeniowski (od 25 III 1939)
  • ppłk Emil Growiński (od VII 1939)

Obsada etatowa 1 września 1939[edytuj | edytuj kod]

Pułk walczył w składzie 9 DP

Dowództwo

  • dowódca – ppłk Emil Growiński
  • adiutant – kpt. Jan Grodzicki
  • oficer zwiadowczy – ppor. rez. Feliks Franciszek Borowicz
  • oficer łączności – kpt. Narcyz Mieczkowski
  • oficer obserwacyjny – ppor. Bronisław Lis
  • oficer broni – ppor. rez. Stanisław Kisieliński
  • dowódca plutonu topograficzno-ogniowego – por. Adam Kazimierz Stec

I dywizjon

  • dowódca – kpt. Józef Paweł Amster
    • adiutant – ppor. rez. Józef Rutkowski
    • oficer zwiadowczy – ppor. rez. Wojciech Skibiński
    • oficer obserwacyjny – ppor. rez. Wacław Sobański
    • oficer łącznikowy – NN
    • oficer łączności – ppor. rez. Kazimierz Zejdler-Zborowski
    • oficer płatnik – ppor. rez. Jan Czesław Tajchert
    • oficer żywnościowy – ppor. rez. Stanisław Kwiatkowski
    • lekarz – ppor. rez. lek. Bronisław Gogoliński
    • lekarz weterynarii – ppor. lek. wet. Czesław Tymiński
    • dowódca kolumny amunicyjnej – ppor. rez. Zygmunt Niedźwiecki
    • dowódca 1 baterii – por. Władysław Wilkiewicz
      • oficer zwiadowczy – ogn. pchor. rez. Wacław Wiater
      • oficer ogniowy – por. rez. Marian Rollinger
      • dowódca I plutonu – ppor. rez. Julian Wojnowski
      • dowódca II plutonu – NN
      • szef baterii – NN
    • dowódca 2 baterii – por. Wiktor Wojciechowski
      • oficer zwiadowczy – ppor. rez. Tadeusz Stanisław Ostojski
      • oficer ogniowy – ppor. rez. Stanisław Mieczysław Białowąs
      • dowódca I plutonu – NN
      • dowódca II plutonu – ogn. pchor. Józef Firlej
      • szef baterii – st. ogn. Józef Biernat
    • dowódca 3 baterii – ppor. Stanisław Grzegorz Lambach
      • oficer zwiadowczy – ppor. rez. Waldemar Jakub Klein
      • oficer ogniowy – ppor. rez. Ludwik Vacqueret
      • dowódca I plutonu – ppor. rez. Marian Józefkowicz
      • dowódca II plutonu – ogn. pchor. rez. Józef Sołtan
      • szef baterii – NN

II dywizjon

  • dowódca – mjr Bolesław Babecki
    • adiutant – por. rez. Jerzy Antoni Wichrzycki
    • oficer zwiadowczy – ppor. rez. Paweł Łukanin
    • oficer obserwacyjny – ppor. rez. Aleksander Klimkiewicz
    • oficer łącznikowy – ppor. rez. Teodor Helwig
    • oficer łączności – ppor. rez. Roman Galiński
    • oficer płatnik – ppor. rez. Jan Seweryn
    • oficer żywnościowy – ppor. rez. Kazimierz Kaczkowski
    • lekarz – ppor. rez. Wacław Starzyk
    • lekarz weterynarii – ppor. rez. wet. Zdzisław Stanisław Kamiński
    • dowódca kolumny amunicyjnej – ppor. rez. Kazimierz Mielus
    • dowódca 4 baterii – ppor. Romuald Jackowski
      • oficer zwiadowczy – ppor. rez. Józef Kobyliński
      • oficer ogniowy – ppor. rez. Marian Huczko
      • dowódca I plutonu – ppor. rez. Wincenty Leopold Krycki
      • dowódca II plutonu – ogn. pchor. rez. Aleksander Markowski
      • szef baterii – NN
    • dowódca 5 baterii – por. Stefan Wojtarowicz
      • oficer zwiadowczy – ogn. pchor. Czesław Jan Wojtyński
      • oficer ogniowy – ppor. rez. Stanisław Drabarek
      • dowódca I plutonu – ppor. rez. Teofil Swoboda
      • dowódca II plutonu – ppor. rez. Stefan Koper
      • szef – plut. Makarewicz
    • dowódca 6 baterii – por. Henryk Grzyb
      • oficer zwiadowczy – ppor. rez. Henryk Tadeusz Szwarzenzer
      • oficer ogniowy – ppor. rez. Kazimierz Bramorski
      • dowódca I plutonu – ppor. rez. Zygmunt Mieczysław Górski
      • dowódca II plutonu – ogn. pchor. Konstanty Brzozowski
      • szef – ogn. Zygmunt Chakowski

III dywizjon

  • dowódca – mjr Franciszek Walawski
    • adiutant – ppor. rez. Ludwik Kosmal
    • oficer zwiadowczy – ppor. rez. Jan Zieliński
    • oficer obserwacyjny – ppor. rez. Zbigniew Kuczyński
    • oficer łącznikowy – ppor. rez. Stanisław Józef Palusiński
    • oficer łączności – por. rez. Władysław Kotniewicz
    • oficer płatnik – ppor. rez. Feliks Kasiura
    • dowódca kolumny amunicyjnej – ppor. Wacław Owoc
    • dowódca 7 baterii – por. Karol Bekier
      • oficer zwiadowczy – ppor. rez. Witold Malinowski
      • oficer ogniowy – ppor. rez. Stanisław Cholewa
      • dowódca I plutonu – ppor. rez. Jan Widelec
      • dowódca II plutonu – ppor. rez. Stefan Bernacki
    • dowódca 8 baterii – kpt. Jan Klemens Bownik
      • oficer zwiadowczy – ppor. rez. Henryk Czapla
      • oficer ogniowy – por. Henryk Barłóg
      • dowódca I plutonu – ppor. rez. Mieczysław Kobryk
      • dowódca II plutonu – ppor. Henryk Czochralski
    • dowódca 9 baterii – ppor. Wiesław Husarski
      • oficer zwiadowczy – ppor. rez. Stefan Kozłowski
      • oficer ogniowy – ppor. Henryk Krzemiński
      • dowódca I plutonu – ppor. rez. Józef Gruszko
      • dowódca II plutonu – ppor. Henryk Pawelec

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920
Spis utworzony na podstawie "Zarys historji wojennej 9-go pułku artylerii polowej" s. 41

Order Virtuti Militari
Trąbka pułkowa (nr 4369)[2]
por. Witold Andruszewicz
plut. Antoni Gajewski
bomb. Kazimierz Gąsior
ppor. Stanisław Gliwicz
por. Tadeusz Kozakiewicz
ppor. Czesław Obtułowicz
kpr. Antoni Paszkudzki
ppor. Ignacy Raczkowski
kpr. Wasyl Romaniuk
plut. Franciszek Stańko
por. Stanisław Kostka Starowieyski (nr 4469)[3]
ppor. Zenon Staszek
plut. Mikołaj Talar
por. Karol Zipper (nr 4598)[3]
plut. Roman Zych (nr 1726)

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar

Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w Dodatku Tajnym nr 6 do Dziennika Rozkazów MSWojsk. z 5 maja 1938, nr 6 poz. 66. Pułkowi sztandar wręczył marszałek Edward Śmigły-Rydz 17 lipca 1938 w czasie wręczania oddziałom artylerii sztandarów ufundowanych przez społeczeństwo ziemi zamojskiej oraz niektóre sąsiednie regiony[4].

Odznaka

Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 1, poz. 1 z 15 stycznia 1929 roku. Posiada kształt krzyża maltańskiego pokrytego białą emalią o ramionach ze złoconymi krawędziami i kulkami. Na ramionach krzyża wpisano cyfrę i inicjały 9 PAP i rok powstania 1919. W centrum nałożona okrągła tarcza, pokryta ciemnozieloną emalią, z wizerunkiem srebrnego krzyża Orderu Virtuti Militari na tle mosiężnych, skrzyżowanych luf armatnich. Trzyczęściowa - oficerska wykonana w srebrze i emaliowana, na rewersie numerowana. Wymiary: 42x42 mm. Wykonanie: Stanisław Lipczyński - Warszawa[5].

Przypisy

  1. Rozkazem ministra spraw wojskowych marszałka Józefa Piłsudskiego z 31 grudnia 1931 wszystkie pułki artylerii polowej zostały przemianowane na pułki artylerii lekkiej (Dz. Rozk. M.S.Wojsk. Nr 36 poz. 473).
  2. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych” 1922, 26 stycznia, nr 1, s. 2.
  3. 3,0 3,1 „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych” 1922, 26 stycznia, nr 1, s. 9.
  4. Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 282.
  5. Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 241.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Roman Łoś: Artyleria polska 1914-1939. Warszawa: Bellona, 1991. ISBN 83-11-07772-X.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Piotr Zarzycki: 9 pułk artylerii lekkiej, Oficyna Wydawnicza "Ajaks", Pruszków 1996 ISBN 83-87103-00-4
  • Józef Nowak, Zarys historii wojennej 9-go Pułku Artylerii Polowej, Warszawa 1929
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.