A fortiori

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Zwrot wnioskowanie a fortiori (z łacińskiego idiomu Argumentum a fortiori) używany jest (głównie w dyskursach prawniczych, teologii, matematyce) w znaczeniach:

  • "z mocniejszego na słabsze"
  • "tym bardziej"
  • "tym więcej" wzgl. "tym mniej"
  • "z bardziej przekonującego powodu"

po to, aby dowód jakiegoś twierdzenia wyrazić przez już udowodnione mocniejsze twierdzenie. Wnioskowanie logiczne według tej metody określane jest też, jako wnioskowanie "tym bardziej" (przykład: jeżeli zakazana jest jazda rowerem we dwoje, tym bardziej zakazana jest jazda rowerem we troje). We wnioskowaniu "tym bardziej" rozróżnia się wnioskowanie

  • a maiore ad minus: wnioskowanie z większego na mniejsze
  • a minore ad maius: wnioskowanie z mniejszego na większe.

Wnioskowanie a fortiori stosowane jest najczęściej dla wzmocnienia argumentacji, czasami też dla pozorowania wniosku logicznego tam, gdzie go nie ma (petitio principii).

O pojęciu[edytuj | edytuj kod]

Wnioskowanie a fortiori jest kontrowersyjnym tematem filozoficznych debat relatywistycznych, ponieważ odnosi się do niego ważna forma argumentacji hermeneutycznej w Talmudzie, Kol va-homer. Podczas gdy autorzy tacy jak Daube[1], który w 1949 roku wprowadził do nauki tezę o zasadniczo jednakowej formie wnioskowania a fortiori i Kol va-homer, czy Gabbay[2], który broni kulturowej niezmienności rozumu, przeciwstawną relatywistyczną pozycję w stosunku do obu rodzajów wykorzystuje m.in. Eilberg-Schwartz[3] , by argumentować w tej racjonalistycznej debacie na rzecz ograniczenia - uwarunkowanego kulturowo - obowiązywania logiki.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Grabenhorst, Thomas K.: Das argumentum a fortiori, Verlag "Peter Lang" 1990 ISBN 3-631-43261-5
  • Schneider: Logik für Juristen, S. 158 nn.

Przypisy

  1. David Daube: Rabbinic Methods of Interpretation, Hebrew Union College Annual, t. 22 (1949), s. 239-265
  2. Abraham, Gabbay, Schild: Analysis of the Talmudic Argumentatum A Fortiori Inference Rule (Kal Vachomer) using Matrix Abductio, Studia Logica, t. 92, nr 3 (2009), s. 281-364
  3. Janowitz, Lazarus: Rabbinic Methods of Inference and the Rationality Debate, The Journal of Religion, t. 72, nr 4 (październik 1992), s. 491-511