Abaz Kupi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Abaz Kupi
Data i miejsce urodzenia 1 sierpnia 1891
Albania Kruja, Albania
Data i miejsce śmierci 15 lutego 1976
Stany Zjednoczone Nowy Jork, USA
Przynależność polityczna Legaliteti

Abaz Kupi, pseud. "Bazi i Canes" - albański wojskowy (major), polityk, działacz niepodległościowy, uczestnik ruchu oporu podczas II wojny światowej.

W młodości zajmował się działalnością przestępczą w rejonie Kruji. W 1914 r. stanął na czele miejscowego oddziału samoobrony, strzegącego porządku w mieście. Wyróżnił się w 1920 r., walcząc przeciwko oddziałom armii jugosłowiańskiej w rejonie Koplik. W 1924 r., w czasie rewolucji, stanął po stronie legalnego rządu, organizując kilkudniową obronę Lezhy. Jego wierność docenił Ahmed Zogu, od którego w 1925 r. otrzymał stopień oficerski i stanowisko dowódcy żandarmerii w Kruji. W czasie inwazji włoskiej w 1939 r. próbował jako jeden z nielicznych oficerów organizować obronę w Durrësie. Oddział żandarmów, dowodzony przez Kupiego, mając do dyspozycji kilka karabinów maszynowych usadowił się w dogodnym miejscu, w porcie i otworzył ogień do stłoczonych na wybrzeżu żołnierzy włoskich. Albańczyków wypłoszył dopiero ogień włoskich dział okrętowych, ale walki w mieście trwały przez kilka godzin. Według oficjalnych danych włoskich w starciu z oddziałem Kupiego Włosi stracili 25 zabitych, dane albańskie określały straty włoskie na 400 zabitych[1].

Po zakończeniu walk zbiegł do Turcji. W 1940 r. przyjechał do Jugosławii, gdzie z pomocą wywiadu brytyjskiego tworzył Front Jedności, jedną z pierwszych organizacji albańskiego ruchu oporu. Niemiecki atak na Jugosławię w 1941 r. przyspieszył likwidację organizacji, a sam Kupi przedostał się do Albanii. W kwietniu 1942 r. wszedł w skład Rady Generalnej Frontu Wyzwolenia Narodowego, która miała reprezentować szeroką koalicję polityczną w albańskim ruchu oporu. Fiasko tej koncepcji spowodowało, że zaczął budować odrębne ugrupowanie o nazwie Legaliteti. W listopadzie 1944 r. opuścił terytorium Albanii, udając się na emigrację. Tam związał się z Komitetem Wolnej Albanii (Komiteti Shqipëria e Lire).

Przypisy

  1. O.Pearson, Albania in the twentieth century : a history, I.B.Tauris, vol.1, 2005, s.445

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Elsie: A Biographical Dictionary of Albanian History.. I.B. Tauris: 2013, s. 263. ISBN 9781780764313.
  • Reginald Hibbert: Albania’s National Liberation Struggle. The Bitter Victory. London & New York: 1991. (ang.)
  • Gjergj Titani, Proleter Hasani: Personalitete ushtarake shqiptare ne vite 1912 Dhjetor – 1997. Vellimi i pare. Tirana: Toena, 1997. (alb.)