Abonament radiowo-telewizyjny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Finansowanie europejskich nadawców publicznych Abonament

     Tylko abonament

     Abonament i reklamy

     Abonament, reklamy i dotacje rządowe

Brak abonamentu

     Tylko reklamy

     Tylko dotacje rządowe

     Dotacje rządowe oraz reklamy

     Brak danych

Abonament radiowo-telewizyjny – opłata mająca na celu umożliwienie realizacji misji publicznej telewizji i radia nałożony ustawą z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych[1]. Jest to jednak punkt widzenia zgodny z Dziennikiem Ustaw RP. Np. w innych krajach jak USA nie ma takiej opłaty[2], mimo, że istnieją stacje realizujące misje publicznej telewizji[3][4] i radia[5]. Obok finansowania z budżetu państwa (inaczej dotacji rządowych) i jest to najpowszechniejszy sposób finansowania mediów publicznych w Europie.

Najczęściej kryterium jego naliczania jest fakt posiadania odbiornika radiowego lub telewizyjnego. W polskim prawie opłaty abonamentowe pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych, przy domniemaniu, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.

Luksemburg[edytuj | edytuj kod]

W Luksemburgu nie ma i nie było abonamentu RTV. Uznano, że jest to nieuczciwy podatek, zwłaszcza w stosunku do istnienia wielu prywatnych stacji, w trzech językach używanych w tym kraju.

Mimo to istnieje telewizja uznawana za "misyjną" i narodową – jest to RTL (Radio Télévision Luxembourg, RTL Télé Lëtzebuerg), zasadniczo operuje ona w trzech językach używanych w tym kraju. Wbrew pozorom, mimo rangi państwowej i takiego traktowania (z racji misji krzewienia języka luksemburskiego oraz lokalnych problemów i sukcesów), jest to telewizja w pełni prywatna, bez ingerencji państwa[6][7].

Polska[edytuj | edytuj kod]

W Polsce o wysokości abonamentu RTV decyduje Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, zaś instytucją odpowiedzialną za jego ściąganie jest Poczta Polska. Zgodnie z rozporządzeniem KRRiT z 13 kwietnia 2011 (Dz. U. z 2011 r. Nr 93, poz. 548) abonament od 1 stycznia 2012 wynosi 18,50 zł miesięcznie (199,80 rocznie) za korzystanie z telewizji i radia, a 5,50 zł miesięcznie (59,40 rocznie) za korzystanie z odbiornika radiowego bez odbiornika TV; stosowany jest przy tym system zniżek (do 10%) za płatności z góry.

Ściągalność abonamentu w Polsce wynosi ok. 45%, podczas gdy np. w Wielkiej Brytanii wskaźnik ten wynosi ok. 90%[potrzebne źródło]. Znaczący spadek nastąpił po tym jak Platforma Obywatelska ogłosiła jego ograniczenie[8], a w następnej kolejności likwidację[9]. Premier Donald Tusk określił go w 2008 jako „archaiczny” i nazwał „haraczem”[10]. O ile w 2001 roku terminowo wpłacane było ok. 2,1 mln zł, o tyle w 2012 roku było to już zaledwie 563 tys. zł. Rok ten był pierwszym rokiem nieznacznego, nominalnego wzrostu ściągalności, głównie ze względu na zwiększenie uprawnień Poczty Polskiej w zakresie jego egzekucji[11].

W przeprowadzonym w 2012 roku badaniu 73% ankietowanych Polaków wypowiedziało się za zniesieniem abonamentu[12].

Kwestia legalności abonamentu w Polsce budzi kontrowersje. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z 25 września 2007[13] operator publiczny (wówczas Poczta Polska) powinien był w ciągu roku od wejścia w życie rozporządzenia nadać i wysłać posiadaczom książeczek opłaty abonamentowej nowe numery. Nie zrobił tego, więc zgodnie z rozporządzeniem po roku dotychczas wydane książeczki utraciły ważność. Pozwala to w pewnych przypadkach skutecznie podważyć decyzję o wezwaniu do zapłaty abonamentu, gdyż w przypadku wpłynięcia formalnej prośby o wydanie dokumentów stanowiących podstawę decyzji, Poczta Polska nie jest w stanie się z tego obowiązku wywiązać i odstępuje od sprawy[14].

Wielka Brytania[edytuj | edytuj kod]

W Wielkiej Brytanii abonament radiowy został zniesiony w lutym 1971. Mimo to, w ramach licencji telewizyjnej, pokrywane są koszty kilku stacji radiowych: sieć BBC, radia regionalne i lokalne, oraz koszty odbioru krajowego programu BBC poza granicami Wielkiej Brytanii[15].

Wysokość opłaty abonamentowej za posiadanie kolorowego odbiornika TV wynosi £145,50 rocznie, a czarno-białego – £49. TV można też odbierać lub nagrywać na innym sprzęcie, np. laptopie czy telefonie komórkowym, i wówczas obowiązuje taka sama opłata. Użytkownik, który posiada taki sprzęt, ale nie odbiera ani nie nagrywa programów TV, powinien zgłosić tę sytuację do urzędu TV Licensing. Urząd może dokonywać wyrywkowych kontroli takich użytkowników. Kara za brak licencji w razie stwierdzenia jej wymagalności wynosi do £1000[16].

Osoby ze znacznymi wadami wzroku oraz niewidome są uprawnione do 50% zniżki w opłacie licencyjnej[17].

Osoby powyżej 75 lat są zwolnione z opłaty licencyjnej. Otrzymują licencję bezpłatną, nawet jeśli mieszkają z młodszymi domownikami. Osoby w wieku 74 lat mogą aplikować o tymczasową licencję, tańszą, ważną do dnia ich 75. urodzin, kiedy to zostaną całkowicie zwolnieni z opłaty[18].

Jedna licencja obejmuje oglądanie i nagrywanie TV w jednym miejscu, np. w domu. W razie oglądania lub nagrywania programów TV także w innych miejscach, np. samochodzie lub w pracy, na te miejsca potrzebne są dodatkowe licencje[16].

USA[edytuj | edytuj kod]

W Stanach Zjednoczonych Ameryki nie ma ustawowego abonamentu radiowo-telewizyjnego oraz ustawowych opłat. Odpowiednikiem publicznego radia jest Voice of America (Głos Ameryki), a publicznej telewizji Public Broadcasting Service, m.in. znane z popularnej w USA oraz wielu innych krajach świata edukacji rozrywkowej (np. Ulica Sezamkowa)[2][3][4][5].

Przypisy

  1. Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 85, poz. 728).
  2. 2,0 2,1 Jacek Łuczak, Piotr Andrzejewski. Abonament czyli haracz. „Wprost” (pol.). [dostęp 23 lutego 2013]. 
  3. 3,0 3,1 PBS: Public Broadcasting Service
  4. 4,0 4,1 http://en.wikipedia.org/wiki/Public_Broadcasting_Service
  5. 5,0 5,1 VOA – Voice of America English News – VOA News
  6. http://luxembourg.angloinfo.com/information/housing/setting-up-home/television/
  7. http://www.rtl.lu/home/
  8. tvn24.pl
  9. Platforma Obywatelska zlikwiduje abonament RTV. 2008.
  10. pap, ss: Tusk: abonament rtv to haracz. Wprost, 29 kwietnia 2008. [dostęp 23 lutego 2013].  Cytat: Abonament radiowo-telewizyjny jest archaicznym sposobem finansowania mediów publicznych, haraczem ściąganym z ludzi, dlatego rząd będzie zabiegał o poparcie prezydenta i opozycji dla jego zniesienia.
  11. Zbigniew Bartuś: Potwornie bolesne skutki niepłacenia abonamentu RTV (pol.). Dziennik Polski, 22 lutego 2013. [dostęp 23 lutego 2013].
  12. Polacy za zniesieniem abonamentu. Kalkulator Polityczny, 2012.
  13. Rozporządzenie Ministra Transportu z 25 września 2007 w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, art. 5
  14. Sławomir Cichy: Abonamentu RTV nie trzeba płacić? Jest na to sposób., Dziennik Zachodni, 2014-03-26
  15. 1970s – The history of the UK radio license (ang.). Radio Licensing. [dostęp 2012-01-01].
  16. 16,0 16,1 Why you need a TV Licence (ang.). TV Licensing. [dostęp 2012-01-01].
  17. Half price licence for the blind or severly sight impaired (ang.). TV Licensing. [dostęp 2012-01-01].
  18. Free licence for the over 75s (ang.). TV Licensing. [dostęp 2012-01-01].