Abrewiatura

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Abrewiatura, abrewiacja (śrdw.-łac. abbreviatura, abbreviatio; od łac. breviskrótki) – umowny skrót używany w starożytnych i średniowiecznych tekstach w celu skrócenia ich zapisu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Abrewiacje były wykorzystywane od III wieku p.n.e.[1].

W starożytności powstał pierwszy system stenografiinoty tyrońskie, będące najbardziej radykalnym sposobem skracania wyrazów. W dziełach prawniczych na oznaczenie najczęściej powtarzających się terminów stosowano kontrakcje – notae iuris. Noty tyrońskie były stosowane prawdopodobnie już od II w. n.e., natomiast w 438 cesarz Teodozjusz II zabronił ich używania.

Wyżej wymienione sposoby skracania wyrazów stały się źródłami systemu abrewiacji, jaki rozwinął się w wiekach średnich. Przed reformą karolińską, która zredukowała i ujednoliciła symbole abrewiacyjne, różne szkoły pisarskie używały własnych sposobów skracania. System wypracowany za czasów Karola Wielkiego obowiązywała do XIII w. Wraz z upowszechnieniem się pisma w XIV-XV w., abrewiacje rozmnożyły się. To zjawisko szczególnie miało miejsce w filozoficznych i prawniczych rękopisach, co utrudniało ich lekturę. Powtórnie system abrewiacji został zredukowany w czasach oświecenia[2].

Rodzaje abrewiatur
Przykłady suspensji i kontrakcji w języku łacińskim

Stosowano głównie dwie metody abrewiacji:

  • suspensja (łac. abbreviatio per suspensionem, dosł. zawieszenie, tj. obcięcie) – zachowanie początkowej lub kilku pierwszych liter wyrazu. Znakiem skrócenia przez odcięcie była kreska[3].
  • kontrakcja (łac. abbreviatio per contractionem, ściągnięcie) – w przypadku kontrakcji czystej pozostawiano pierwszą i ostatnią literę, w przypadku kontrakcji mieszanej lub zgłoskowej również litery ze środka wyrazu.

Poza tym istniały również signum abbreviationis - znaki, które zastępowały sylaby wyrazu[3].

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

Współcześnie abrewiaturą jest nazywany umowny pojedynczy znak pisarski o stałym znaczeniu, który zastępuje słowo lub frazę. Znak abrewiacyjny można stosować w ramach tekstu lub podobnej formy zapisu (zapis stenograficzny, nutowy itp.).

Przykłady współczesnych abrewiatur to: %, $, §, ©, ®[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Andrzej Tomaszewski: Architektura książki: dla wydawców, redaktorów, poligrafów, grafików, autorów, księgoznawców i bibliofilów. Warszawa: Centralny Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Przemysłu Poligraficznego, 2011, s. 21. ISBN 978-83-930699-0-3.
  2. Aleksander Birkenmajer: Encyklopedia wiedzy o książce. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1971, s. 8.
  3. 3,0 3,1 Abrewiacje (pol.). swietyjakub.republika.pl. [dostęp 2014-05-01].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]