Absolut (perfumiarstwo)
Absolut (perfumiarstwo), olejek absolutny – olejek eteryczny zawierający niemal wyłącznie lotne związki wonne, otrzymywany ze stałych lub półstałych substancji zapachowych, które są mieszaninami licznych związków o różnej lotności, wonnych i bezwonnych (balast). Absoluty są wyodrębniane w procesie wykorzystującym operacje ekstrakcji, wymrażania i destylacji[1].
Surowcami dla produkcji absolutu są:
- konkrety – produkty ekstrakcji olejków z roślin oleistych, wykonywanej metodami ekstrakcji rozpuszczalnikami lotnymi, enfleurage lub maceracji[2],
- rezynoidy[a] – produkty ekstrakcji związków zapachowych z żywic aromatycznych (np. mirra, olibanum, styraks, balsam peruwiański)[b] lub stałych substancji zapachowych pochodzenia zwierzęcego (ambra, piżmo, cywet, kastoreum)[1][3][4].
Związki nielotne i bezwonne zawarte w konkretach i rezynoidach (balast) oddziela się od absolutu w procesie, który polega na:
- kolejnej ekstrakcji z użyciem odpowiednio dobranego rozpuszczalnika (zwykle w temperaturze podwyższonej),
- oddzieleniu części nierozpuszczalnych np. tłuszczy i wosków (po ochłodzeniu zawartości ekstraktora),
- oddestylowaniu rozpuszczalnika z roztworu[2][4].
Kwiatowe olejki absolutne o najwyższej jakości otrzymuje się z tłuszczu (fr. pommade lub corps prèpare), stosowanego w metodzie enfleurage. Jest on, po nasycaniu uwalnianymi z kwiatów związkami zapachowymi, stapiany w możliwie jak najniższej temperaturze. Stopioną „pomadę” przesącza się przez muślin i umieszcza w cylindrycznym zbiorniku z mieszadłem. Proces ekstrakcji jest prowadzony w temperaturze pokojowej lub podwyższonej do 45–60 °C, zwykle etapowo. W kolejnych etapach procesu trójetapowego stosuje się np.[2]:
- potrójną objętość alkoholu w stosunku do pomady,
- podwójną objętość alkoholu,
- równe objętości alkoholu i pomady.
Połączone ekstrakty ze wszystkich etapów oziębia się do temperatury od −12 °C do −15 °C. Wydzielające się woski i tłuszcze są oddzielane, a z alkoholowego roztworu odparowuje się rozpuszczalnik pod zmniejszonym ciśnieniem. Pozostałość po destylacji nosi nazwę absolutes d'enfleurage (essence absolute)[2][4].
Z 1 ha jaśminowej plantacji zbiera się kwiaty, z których można pozyskać do 3 kg konkretu, a z niego ok. 0,5 g olejku (ok. 12 kropli)[5]. Absolut jaśminowy stanowił w połowie XX w. do 10% kompozycji perfumiarskich, współcześnie ten udział nie przekracza 1-2%[5].
Uwagi
- ↑ Stosowany jest też termin „resinoidy” [A. Boryniec, s.621; P. Kempski].
- ↑ Surowce są zwykle poddawane ekstrakcji etanolem, acetonem lub benzenem w temperaturze 40–100 °C. Po przesączeniu ekstraktu i odparowaniu rozpuszczalnika pozostaje rezynoid jako półpłynna masa, zwykle o brązowym zabarwieniu [A. Boryniec, s.621]
[edytuj] Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Fabienne Pavia: Wielka księga perfum. Wydawnictwo Książkowe "Twój Styl", 1998, s. 62. ISBN 83 7163 072 7.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Romuald Klimek: Olejki eteryczne. Warszawa: Wydawnictwo Przemysłu Lekkiego i Spożywczego, 1957, s. 78 81.
- ↑ Atanazy Boryniec: Technologia chemiczna organiczna, tom II. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe PWN, 1958, s. 618 621.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Magdalena Karst, rozmowa z Piotrem Kempskim: Zawód perfumiarz - rozmowa z Piotrem Kempskim (pol.). W: Pachnący zawód [on-line]. marketingzapachowy.info/wywiady, 2007-11-05. [dostęp 2011-08-26].
- ↑ 5,0 5,1 Przykład uzyskiwania konkretu i absolutu z kwiatów: Jaśmin (pol.). W: Materiały z warsztatów zapachowych (cz. II) [on-line]. blog.missala.pl. [dostęp 2011-08-27].
